اخبار مرتبط

به گزارش ایرنا، در لایه های اولیه این محوطه تاریخی که ۱۹ تیر ۱۳۴۸ به ‌عنوان یک اثر ملی به ثبت رسیده، تاکنون آثار بسیار گران‌بهایی از دوران پیش از ورود آریایی ها و ایلام باستان به فلات ایران کشف شده است، اما به گفته باستان شناسان لایه‌های زیرین این تپه، رازهای بسیاری متعلق به دوران ناشناخته از تاریخ در دل خود دارد.

در این تپه ۱۰ هزار متری که با ارتفاعی حدود ۲۵ متر در وسط شهر اسلام‌آبادغرب و بین خانه‌های مسکونی قرار دارد، تاکنون آثار بسیار ارزشمندی مربوط به دوره سنگ، مس و عصر آهن به دست آمده است.

در ضلع غربی تپه چغاگاوانه و فاضله حدود ۴۰ متری آن میدانی به نام میدان امام خمینی (ره) وجود دارد که شهرداری اکنون به منظور ایجاد یک پل روگذر، وسط میدان و بخشی از بلوارهای شمالی و جنوبی آن را تخریب کرده و در حال خاک برداری است.

بر اساس اعلام اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه در زیر محلی که شهرداری برای ایجاد پل انتحاب کرده، آثار تاریخی وجود دارد و در حفاری‌ها اخیر نیز بقایای استخوان انسان کشف شده است.

این اداره کل در هفته های گذشته با کمک دستگاه قضایی یک بار از اجرای پروژه روگذر در اسلامآبادغرب جلوگیری کرد اما بار دیگر روند ساخت پل از سر گرفته شده و به گفته مسئولان شهرداری به زودی کار حفر پایه های آن آغاز خواهد شد.

ثروت ملی چغاگاوانه در حال نابودی است

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه در گفت وگو با ایرنا، از اجرای طرح روگذر در اسلام آبادغرب به عنوان «تخریب یک ثروت ملی نام برد» و گفت: آثار تاریخی تپه چغاگاونه در منطقه غرب زاگرس بی نظیر است و یک ثروت ملی محسوب می شود.

«امید قادری» با بیان اینکه در حال مذاکره برای توقف پروژه هستیم، گفت: شهرداری ساخت پروژه را آغاز کرده و دستگاه قضایی تاکنون به نامه های ما برای توقف اجرای این پروژه جواب نداده است.

وی اعلام کرد: محلی که اکنون کار احداث پل در آنجا انجام می شود یک محوطه تاریخی است و نباید هیچ حفاری در آنجا انجام شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه با بیان اینکه نباید برای اجرای یک طرح ترافیکی، میراث باستانی یک ملت را نابود کرد، گفت: چغاگاوانه یک اثر مهم ملی متعلق به تاریخ بشری است که باید حفظ شود.

آغاز عملیات ساخت پل روگذر در کنار چغاگاونه​​

مجوز میراث فرهنگی به اجرای طرح روگذر

با این حال مسئولان شهرداری اسلام آبادغرب مدعی هستند که اداره کل میراث فرهنگی استان کرمانشاه مجوزهای لازم به منظور ساخت پل رو گذر را صادر کرده و این پروژه به شکلی قانونی در حال اجرا است.

رئیس شورای شهر اسلام آباد غرب در گفت و گو با خبرنگار ایرنا، در رابطه با اجرای این طرح گفت: شهرداری پیش از اجرای طرح مجوزهای لازم را از تمام ادارات مربوطه همچون برق، گاز، آب و فاضلاب و میراث فرهنگی گرفته است.

«بهروز جلیلیان» به مشکلات ترافیکی شهر اسلام آبادغرب اشاره کرد و گفت: ساخت این پل روگذر بخشی از مشکل ترافیکی ساکنان شهر را برطرف می کند.

به گفته وی، پیمانکار کار ساخت پروژه را آغاز کرده و به زودی حفاری های لازم به منظور ایجاد پایه های پل آغاز خواهد شد.

با این حال مدیرکل میراث فرهنگی کرمانشاه معتقد است از مجوز مدیریت قبلی سوء برداشت می شود، توضیح داد: در مجوزی که در زمان مدیریت قبلی صادر شد، ساخت پل روزگذر را منوط به انجام فعالیت های باستان شناشی و نبود آثار تاریخی کرد؛ اما تاکنون کار باستان شناسی در محل ساخت پل انجام نشده و پیدا شدن بقایای استخوان انسان در محل حفاری های شهرداری گواه وجود آثار باستانی در محل و دلیل جلوگیری از ساخت پل است.

چغاگاوانه در مسیر باستانی ساسانی

قادری با بیان اینکه چغاگاوانه در مسیر راه تاریخی ساسانی و راه ابریشم قرار دارد، گفت: ما به دنبال ثبت جهانی مسیر ساسانی هستیم از این رو احداث این پل کار ثبت جهانی این مسیر در یونسکو را متوقف خواهد کرد.

یک باستان شناس کرمانشاهی نیز اجرای این طرح را تعرض به عرصه چغاگاوانه دانست و گفت: تپه باستانی چغاگاوانه یکی از مهمترین محوطه های باستانی در امتداد راه خراسان بزرگ یا راه ابریشم در منطقه غرب ایران است که در مسیر عبور از اراضی پست بین النهرین و ورود به ارتفاعات قرار دارد.

ـ«سجاد علی بیگی» در گفت وگویی با بیان اینکه براساس مطالعات باستان شناسی در این محوطه آثاری از سکونت انسان از دوره نوسنگی و هشت هزار سال قبل از میلاد تا به امروز به دست آمده است، گفت: این محوطه تنها منطقه باستانی در غرب ایران است که ۱۰ هزار سال سکونت انسان را به صورت متوالی نشان می دهد.

نمونه ای از لوح های گلی کشف شده در چغاگاوانه

آثار ارزشمند چغاگاوانه

در سال ۱۳۴۹ در نخستین کاوش ها در چغاگاوانه  ۵۶ لوح گلی سالم و ۲۸ لوح گلی شکسته‌ منقوش به خط میخی دوره بابل قدیم کشف شد که به گفته باستان شناسان بیش از سه هزار و ۸۰۰ سال قدمت دارند.

مدیرکل میراث فرهنگی میراث فرهنگ در رابطه با این لوح ها به خبرنگار ایرنا، گفت: لوح های گلی که در چغاگاوانه کشف شده است بسیار قدیمی تر از دوره هخامنشی، منشور کوروش و لوح هایی هستند که به تازگی از آمریکا به ایران باز گشته اند، از این رو برای تاریخ ایران بسیار پر اهمیت هستند.

همچنین در این تپه آثار تاریخی بدست آمده است که با آثار کشف شده از شوش، شباهت‌های بسیاری دارد که می‌توان مجسمه‌ حیوانی شبیه به گرگ، مجسمه‌ سفالی، پیکان مفرغی، آویز طلا، مهر استوانه‌ای با متنی به خط میخی بابلی اشاره کرد.

در مهر استوانه‌ای که متعلق به هزاره‌ دوم پیش از میلاد است، چهره‌ زنی با لباسی چین‌دار و بلند حک شده  که مقابل یکی از خدایان ایستاده است و کلاهی مدور بر سر دارد. باستان شناسان متن نوشته شده بر روی لوح را چنین ترجمه کرده اند، «سامی توم دختر تالری خدمتگزار خدای اداد»

کشف مجسمه «الهه‌ی کریشنا» در منطقه چغاگاوانه باستان شناسان را به وجود آثاری از ایلام باستان در این محوطه نیز مصمم کرده است.

همچنین در یک حفاری تیغه ای مفرغی با خط میخی بابلی در قسمت شرقی تپه در طبقه اول به‌دست آمد که روی آن نوشته «کاخ دای» که کلمه دای آخر نام صاحب کاخ است‌. گویا قسمت غربی مرکز کارهای اداری و صنعتی و قسمت شرقی محل سکونت بوده است. ساکنان طبقه اول دو کوره سفالگری احداث کردند که در نوع خود قابل توجه است.

نمایی از میدان امام خمینی اسلام آبادغرب و محل ایجاد پل روگذر

محوطه ای که تاریخی شناخته نشده است

براساس تقسیم بندی های شهری در اسلام آبادغرب محوطه ای که اکنون کار ساخت پل در آن در حال انجام است، جز< محوطه تاریخی چغاگاوانه محسوب نمی شود و بخشی از عوارض شهری است.

یک باستان شناس کرمانشاهی در این رابطه گفت: در سال ۶۷ زمانی که عرصه محوطه تعیین شد، بخشی که امروز قرار است شهرداری در آن روگذر احداث کند بنا به وضعیت آن روز شهر به عنوان عرصه محوطه در نظر گرفته نشد.

علی بیگی افزود: هر باستان شناس آگاهی می تواند این را تشخیص دهد که فاصله ۳۰ تا ۴۰ متری از محوطه باستانی وسیع و مرتفعی چون چغاگاوانه به طور قطع بخشی از عرصه یا حداقل حریم محوطه است، چرا که محوطه های باستانی یک عرصه ظاهری و یک عرصه حقیقی دارند که معمولاً به مرور عرصه‌های حقیقی در زیر رسوبات مدفون شده است.

عکس هوایی از چغاگاونه
۱- محدوده قرمز رنگ محل ارگ قدیمی چغاگاوانه یا تپه چغاگاوانه را نشان می دهد.
۲- قسمت آبی رنگ محدوده میدان امام خمینی اسلام آبادغرب و محل ساخت روگذر است.
۳- قسمت سبز رنگ ساختمان های ساخته شده به فاصله چندمتری از تپه چغاگاوانه را نشان می دهند که بخش از آن را تراشیده اند.
 

بخش اعظمی از چغاگاوانه مدفون است

وی بابیان اینکه براساس مطالعات زمین شناسی مناطق اسلام آبادغرب، ماهیدشت و کرمانشاه در طول تاریخ رسوب گذاری زیادی داشتند، توضیح داد: این مسئله نشان می دهد بخش زیادی از محوطه باستانی چغاگاوانه در زیر رسوبات مدفون شده و آن چیزی که اکنون در ارتفاع ۲۵ متری زمین می بینیم تنها ارگ یک شهر قدیمی است و سایر بخش های شهر که پیرامون برجستگی اصلی چغاگاوانه قرار داشته، به مرور در زیر رسوبات طبیعی مدفون شده است.

این باستان شناس کرمانشاهی تاکید کرد: عکس تاریخی مهمی در دست است که سال ۱۳۱۵ توسط یک باستان شناس آمریکایی گرفته شده و زمانی را نشان می دهد که هنوز ساخت و سازهای امروزی اطراف محوطه باستانی چغاگاوانه را محصور نکرده بودند. در این عکس برجستگی های اطراف تپه کاملا مشهود است و نشان می دهد این بخش ها نیز جزو عرصه این محوطه باستانی هستند.

بیگی یادآور شد: همچنین بی توجهی نسبت به اهمیت این محوطه باستانی باعث شد تا شهرداری اسلام آبادغرب در حوالی سال ۷۹ تصمیم به تغییر کاربری تپه چغاگاوانه گرفته و آن را به پارک تبدیل کند. این مسئله آسیبی جدی برای محوطه بود و زمینه دست اندازی های بعدی به آن را فراهم کرد.

ساختمان های ساخته شده در کنار تپه که بخش هایی از آن را تراشیده اند.

ساخت و سازهای غیر قانونی

بر اساس مشاهدات خبرنگار ایرنا، تقریبا ۸۰ درصد اطراف چغاگاوانه را منازل مسکونی، مغازه های تجاری و بانک ها احاطه کرده اند که با فاصله چند متری از آن قرار دارند و حتی برخی از ساختمان ها به منظور انجام عملیات ساخت و ساز بخشی از تپه را نیز تراشیده اند.

آنطور که در اساسنامه سازمان میراث فرهنگی مصوبه مجلس شورای اسلامی ذکر شده است، محدوده حریم آثار ملی از جمله تپه چغاگاوانه تحت حفاظت این سازمان باید باشند و هرگونه تخریب و دخل و تصرف در اطراف آن ها و تخلف از ضوابط حفاظتی مقرر با مواد ۵۵۸ تا ۵۶۹ از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی جزم محسوب و مرتکبین شامل مجازات قانونی می شوند.

نخاله های ساختمانی رها شده در محوطه چغاگاوانه

کم کاری میراث فرهنگی

از سوی دیگر چغاگاوانه که می تواند محلی برای حضور سیر عظیمی از تاریخ دوستان جهان و توسعه صنعت گردشگری در شهرستان اسلام آبادغرب باشد؛ هیچ زیرساخت برای جذب گردشگر ندارد.

 بر اساس مشاهدات خبرنگار ایرنا، تپه تاریخی چغاگاونه بدون هیچ نگهبان و درب ورودی رها شده است و در بخش هایی از تپه معتادان متجاهر زندگی می کنند و بخشی از تپه نیز به محلی برای تخلیه نخاله های ساختمانی اختصاص پیدا کرده است.

نمونه ای از زباله های جمع آوری شده توسط معتادان متجاهر در ضلع شمالی تپه چغاگاوانه

از این رو سازمان میراث فرهنگی نیز بر اساس قانون به وظیفه خود برای حفاظت کامل و کاوش های باستانی در اطراف چغاگاوانه به صورت کامل عمل نکرده است.

به گفته مردم ساکن در اطراف تپه چغاگاوانه، شهرداری در ابتدا با ساخت و ساز در اطراف تپه مخالفت می کرد اما اندکی بعد به راحتی مجوز برای ساخت ساختمان های جدید چند طبقه در فاصله ۲ تا سه متری تپه صادر شد و حتی برخی از ساختمان ها زیر زمین نیز برای ساختمان های خود کندند.

گودالی که به گفته مردم محلی توسط سگ ها در ضلع شمال شرقی چغاگاوانه ایجاد شده و بخشی از طاق را نمایان کرده است.

حفاری توسط سگ ها

عمق بنای تاریخی در تپه چغاگاوانه به قدری از سطح زمین کم است که به راحتی می تواند دیوارهای قله باستانی را مشاهده و با کمی کاوش به اتاق های این قلعه رسید.

به گفته ساکنان محل در اطراف تپه تاریخی چغاگاوانه تعدادی سگ ولگرد زندگی می کنند که برای فرار از گرما و یا به دنیا آوردن توله های خود در اطراف تپه تونل هایی را حفر کرده اند، تونل هایی به عمق کمتر از یک و نیم متر.

بر اساس مشاهدات خبرنگار ایرنا در یکی از این گودال ها که در دیواره تپه چغاگاوانه ایجاد شده است، طاق یکی از اتاق های قلعه و استحکامات نگهدارنده سقف بیرون افتاده است.

به گفته مردم محلی ساکن کنار تپه چغاگاوانه و مردمی که در اطراف تپه به ساخت و ساز می پردازند به راحتی برخی اشیا تاریخی همچون کوزه شکسته ها و خشت های قدیمی را پیدا می کنند.

نمایی از ضلع شرقی تپه چغاگاوانه

جابجایی تاریخ کشاورزی جهان در چغاگاوانه

شبکه خبری « ان بی سی » آمریکا نیز در گزارشی از این تپه بیان کرد که یافته‌های جدید باستان شناسی در منطقه تپه چغاگاوانه بقایایی از دانه‌های گندم، جو و عدس را از یک کلونی انسانی متعلق به ۱۲ هزار سال پیش نشان می‌دهد که منشا پیدایش کشاورزی اولیه را به ایران منتقل می‌کند، در حالی‌که طبق تحقیقات گذشته کشاورزی در عراق، ترکیه، اردن و سوریه بود.

«نیکولاس کونارد» که سنگ شناس است صدها دانه جو و گندم و عدس از این تپه را برای مطالعات بیشتر به دانشگاه «توبینگن» آلمان می‌فرستد که در مطالعات بیشتر ‌روی این دانه‌ها متوجه می‌شود آن ها متعلق به ۱۲ هزار سال پیش هستند؛ همچنین موضوع بیشتر گل نبشته‌های چغاگاوانه که به زبان اکدی (خط میخی) نوشته شده اند نیز مرتبط با کشاورزی و دامداری از جمله ارسال یا دریافت محموله‌هایی چون جو، روغن و پارچه و محاسبه کار انجام شده توسط کارگزاران و حیوانات بارکش است.

با این اوصاف چغاگاوانه یک ثروت ملی برای ایران و بخشی از تاریخ بشری است که باید با صرف وقت و بودجه لازم به صورت کامل رازهای نهفته در آن را کشف و از تخریب آن به هر بهانه ای جلوگیری کرد.

از سوی دیگر اسلام آبادغرب با جمعیتی بیش از ۱۵۰ هزار نفر یکی از شهرستان های دارای بیشترین نرخ بیکاری در کشور است، از این رو فراهم آوردن زیرساخت های لازم برای جذب تاریخ دوستان و گردشگران به چغاگاوانه می تواند رونق اقتصادی را به این شهرستان آورد و دوای دردی برای معضلات آن باشد.

گزارش از سامان رحمتیان
۸۰۶۶/۹۶۱۲

انتهای پیام
این مطلب برایم مفید است
0 نفر این پست را پسندیده اند

اخبار مرتبط

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسئولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آنهاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.