مقاله‌ «نقش‌ دولت‌ در توسعه‌ از دیدگاه‌ امام‌ خمینی‌(ره)» به قلم ناصر جهانیان‌ در شماره 3 فصلنامه «اقتصاد اسلامی» منتشر شده است.

‌تبیین‌ رهنمودهای‌ بنیان‌گذار انقلاب اسلامی، یکی‌ از گام‌های‌ اساسی‌ در تداوم‌ و تعمیق‌ نظام‌ اسلامی‌ ایران‌ به‌ خصوص‌ در شرایط‌ امروز جهان‌ است. در آستانه‌ قرن‌ بیست‌ و یکم‌ تحولات‌ گسترده‌ای‌ را در زندگی‌ بشر از جنبه‌های‌ مختلف‌ شاهد هستیم؛ یکی‌ از مهم‌ترین‌ جنبه‌های‌ این‌ دگرگونی، تحولی‌ است‌ که‌ در مورد نقش‌ دولت‌ در توسعه‌ و توسعه اقتصادی‌ پدید آمده‌ است.

بر این اساس نویسنده در ابتدای مقاله تأکید می‌کند: بازبینی‌ و ترسیم‌ خطوط‌ فکری‌ سیاسی‌ ـ اقتصادی‌ امام‌ راحل‌(ره) در شرایط‌ کنونی‌ درباره نقش‌ دولت‌ اسلامی‌ در توسعه‌ و توسعه اقتصادی‌ اگرچه‌ کار آسانی‌ نیست، اما قدمی‌ مهم‌ به‌ شمار می‌رود.

وی با اشاره به این‌که هدف‌ دولت‌ اسلامی‌ از دیدگاه‌ حضرت‌ امام‌(ره) همان‌ هدف‌ نهایی‌ ادیان‌ آسمانی‌ یعنی‌ «توسعه‌ معرفة‌‌الله» است‌ و قرار است‌ انسان‌ با همه ابعاد ماد‌ی‌ و معنوی‌اش‌ ساخته‌ شود، می‌افزاید: بنابراین، ماهیت‌ دولت‌ اسلامی‌ با دولت‌های‌ دیگر اعم‌ از استبدادی، لیبرال‌ و سوسیالیست‌ که‌ هدفشان‌ حداکثر کردن‌ رفاه‌ مسئولان و کارمندان‌ عالی‌رتبه دولت‌ یا حداکثر کردن‌ رفاه‌ مادی‌ جامعه‌ است، تفاوت‌ اساسی‌ دارد.

این محقق در ادامه مقاله با اشاره به این‌که درباره نقش‌ مناسب‌ دولت‌ برای‌ اعتلای‌ توسعه‌ و توسعه‌ اقتصادی، توافق‌ زیادی‌ بین‌ مکاتب‌ مختلف‌ اقتصادی‌ وجود ندارد، اظهار می‌کند: در واقع، تعیین‌ حدود دخالت‌ دولت‌ در حوزه فعالیت‌های‌ اقتصادی‌ مهم‌ترین‌ مسئله‌ای‌ است‌ که‌ از بدو شکل‌گیری‌ اندیشه اقتصادی‌ جدید، مدنظر اقتصاددانان‌ بوده‌ است. در تاریخ‌ اقتصادی‌ غرب، بعد از رنسانس، از جهت‌ میزان‌ دخالت‌ و نقش‌ آفرینی‌ دولت‌ در حوزه اقتصادی‌ چهار دوره‌ را می‌توان‌ در نظر گرفت.

وی به سخنی از امام خمینی(ره) استناد می‌کند و می‌نویسد: امام‌ خمینی‌(ره) عامل‌ اصلی‌ عقب‌ماندگی‌ مسلمین‌ را «عدم‌ تشکیل‌ حکومت‌ حق» دانسته‌ و قریب به این مضمون می‌فرماید: اگر گذاشته‌ بودند که‌ حکومتی‌ که‌ اسلام‌ می‌خواهد، حاکمی‌ را که‌ خدای‌ تبارک‌ و تعالی‌ امر به‌ تعیین‌اش‌ فرموده‌ است، رسول‌ اکرم‌(ص) تعیین‌ فرمود، اگر گذاشته‌ بودند که‌ آن‌ تشکیلات‌ پیش‌ بیاید، حکومت‌ اسلامی‌ باشد، حاکم، حاکم‌ منتخب‌ منصوب‌ مِن‌ قِبلَ‌ ا.. تعالی‌ باشد، آن‌ وقت‌ مردم‌ می‌فهمیدند که‌ اسلام‌ چیست‌ و معنی‌ حکومت‌ اسلامی‌ چیست.

وی می‌افزاید: امام(ره) وجود حکومت‌ شاهنشاهی‌ را در طول‌ تاریخ‌ ایران، و شاهان‌ جنایتکار و خیانتکار سلسله پهلوی‌ که‌ سرسپرده استعمار خارجی‌ بوده‌اند، عامل‌ عقب‌ ماندگی‌ و انحطاط‌ ایران‌ و ایرانیان‌ می‌دانند و معتقدند، رژیم‌ پهلوی‌ به‌ عنوان‌ آلت‌ دست‌ اجانب‌ و استعمار، آسیب‌های‌ فرهنگی، مذهبی، سیاسی، آموزشی، اقتصادی‌ و نظامی‌ فراوانی‌ را بر ایران‌ و ایرانی‌ وارد آورد.

حضرت‌ امام‌(ره) در مورد توسعه فراگیر می‌فرماید: این‌ مسلم‌ است‌ که‌ از نظر اسلامی‌ حل‌ تمامی‌ مشکلات‌ و پیچیدگی‌ها در زندگی‌ انسان‌ها تنها با تنظیم‌ روابط‌ اقتصادی‌ به‌ شکل‌ خاصی‌ حل‌ نمی‌شود و نخواهد شد، بلکه‌ مشکلات‌ را در کل‌ نظام‌ اسلامی‌ باید حل‌ کرد و از معنویت‌ نباید غافل‌ بود که کلید دردهاست. ما معتقدیم‌ تنها مکتبی‌ که‌ می‌تواند جامعه‌ را هدایت‌ کند و پیش‌ ببرد، اسلام‌ است‌ و دنیا اگر بخواهد از زیر بار هزاران‌ مشکلی‌ که‌ امروز با آن‌ دست‌ به‌ گریبان‌ است‌ نجات‌ پیدا کند و انسانی‌ زندگی‌ کند، انسان‌گونه، باید به‌ اسلام‌ روی‌ بیاورد.

از دیدگاه‌ حضرت‌ امام(ره)، ولی‌ فقیه‌ عادل‌ و عالم‌ به‌ عنوان‌ رهبر دولت‌ اسلامی‌ در عصر غیبت‌ مسئول‌ پیاده‌ کردن‌ نظام‌ اجتماعی‌ اسلام‌ در همه‌ ابعاد آن‌ است، و همان‌ اختیارات‌ و ولایتی‌ که‌ معصومین‌(ع) داشته‌اند، دارا است. به نظر ایشان، ولی‌ فقیه‌ می‌تواند در صورتی‌ که‌ مصالح‌ اسلام‌ و مسلمین‌ اقتضا کند احکام‌ فرعیه دیگر را به‌ صورت‌ موقت‌ تا وقتی‌ که‌ آن‌ مصلحت‌ وجود دارد، تعطیل‌ نماید، کما اینکه‌ حکومت‌ می‌تواند قراردادهای‌ شرعی‌ را که‌ خود با مردم‌ بسته‌ است‌ در موقعی‌ که‌ آن‌ قرار داد خلاف‌ مصالح‌ کشور و اسلام‌ باشد یک‌ جانبه‌ لغو کند و می‌تواند از هر امری، چه‌ عبادی‌ و چه‌ غیر عبادی‌ که‌ جریان‌ آن‌ خلاف‌ مصالح‌ اسلام‌ است، مادامی‌ که‌ چنین‌ است، جلوگیری‌ کند. به‌ طور خلاصه، از نظر ایشان‌ معیار دخالت‌ دولت‌ در امور کشور، مصالح‌ مردم، کشور و اسلام‌ است‌ که‌ تشخیص‌ نهایی‌ این‌ مصالح‌ بعد از مشورت‌های‌ کارشناسی‌ برعهده ولی‌ فقیه‌ است.

از دیدگاه‌ امام‌ خمینی‌(ره) ماهیت‌ دولت‌ اسلامی‌ با همه‌ دولت‌های‌ دیگر تفاوتی‌ اساسی‌ دارد؛ از نظر ایشان، دولت‌ اسلامی‌به‌ مفهوم‌ عام‌ آن‌ چهار ویژگی‌ برجسته‌ دارد که‌ عبارتند از: اصل‌ اساسی‌ در دولت‌ اسلامی‌ مردم‌ هستند، ماهیت‌ حکومت‌ اسلامی‌ خیرخواهی‌ و عشق‌ به‌ مردم‌ است، هدف‌ نهایی‌ دولت‌ اسلامی‌ توسعه معرفة‌‌الله است. اهداف‌ متوسط‌ (میانی) این‌ دولت‌ عبارتند از: عدالت‌ اجتماعی، رشد اقتصادی، تعالی‌ معنوی‌ و ایجاد روح‌ اعتماد به‌ نفس‌ و خودباوری، آزادی‌ و مشارکت‌ مردمی، و استقلال‌ و نفی‌ هر نوع‌ وابستگی‌ به‌ بیگانه. معیار دخالت‌ دولت‌ در امور کشور مصالح‌ مردم، کشور و اسلام‌ است.


انتهای پیام
آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.