محسن رهامی: حضرت امام خود را پیشاپیش تسلیم آراء مردم می دانستند

حجت الاسلام و المسلمین دکتر محسن رهامی استاد دانشگاه تهران گفت :  امام از ابتدای  مبارزاتشان علیه رزیم شاه بنایشان بر این بود که فرم نظام و اصول اساسی را خود مردم تعیین کنند
محسن رهامی در گفتگو با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران پیرامون رفراندوم 12فروردین 1358 و تعیین نظام جمهوری اسلامی به عنوان نظام سیاسی حاکم بر ایران گفت: در اکثر انقلاب ها تا مدتی رهبران انقلاب بر اساس اعتمادی که مردم به آنان دارند خط مشی کلی و اصول اساسی را تعیین و اعلام می کنند. هم به دلیل شرایط بحرانی جامعه هم به دلیل اینکه مردم به رهبرانشان اعتماد دارند دیگر همه مسایل را به رفراندوم نمی گذارندو عموماً کشور چندین سال بر اساس تصمیم رهبران انقلاب اداره می شود. اما حضرت امام از چند جهت اهمیت می دادند که مردم تصمیم گیرنده باشند.
وی گفت : امام از ابتدای  مبارزاتشان علیه رزیم شاه بنایشان بر این بود که فرم نظام و اصول اساسی را خود مردم تعیین کنند و در واقع انقلاب اسلامی مردمی ترین انقلاب بود و تا زمان پیروزی به دست یک حزب تشکیلات یا جریان خاصی و یا گروه خاصی صورت نگرفت.
رهامی افزود: نکته دوم که مهم است اعتماد به نفس خود امام بود که مورد توجه است یعنی رهبران گاهی رفراندوم و انتخابات در مورد تصمیمات اصلی را به عهده مردم نمی گذارند زیرا این نگرانی وجود دارد که آنچه از صندوق ها بیرون می آید مطابق نظر آنها نباشد و تصمیمات آنها به وسیله آراء مردم تائید نشود و امام این اعتماد به نفس را داشتند که انقلاب اسلامی و کیفیت حکومت و امور مهم اداره کشور را به عهده مردم بگذارند و هر چه که از صندوق ها بیرون می آید و هر تصمیمی که مردم می گیرند خود را پیشاپیش تسلیم آراء مردم می دانستند نه اینکه رای و نظر مردم را تشریفاتی بدانند و بخواهند که رای و نظر خودش را به مردم القاء کند.
رهامی ضمن تجلیل از شخصیت حضرت امام(س) ادامه داد: امام پیشاپیش پذیرفته بودند آنچه از صندوق ها بیرون بیاید و آنچه رای مردم باشد نام و فرم حکومت باشد این بُعد دوم به نظر من خیلی مهم است که هم اعتماد به نفس ایشان را نشان می دهد و هم این نوع تسلیم بودن به آراء مردم برای رهبری که از طرف همه مردم تایید شده است جالب توجه است. این تایید نه تنها از طرف مردم مسلمان بلکه همه مذاهب و ادیان در ایران و گروه های غیر دینی بود. چنین کسی رای و نظر مردم را بر نظر خود مقدم می دانست. شاید کشور گرچه به لحاظ سازمانی از هم گسیخته بود و وزارت خانه ها و دستگاه های اداره کشور از هم پاشیده بود اما هم مدیریت و رهبری امام و هم موقعیت کاریزماتیک ایشان و هم اتحاد و به هم پیوستگی مردم ایران از طرف دیگر بتوان در چنین شرایط انقلابی موجب شد تا تنها با فاصله حدود کمتر از 2 ماه از پیروزی انقلاب بتوان صندوق ها را به سراسر کشور برد و رای گیری کرد و در یک نمایش ملی بی نظیر همه ملت پای صندوق های رای بیایند و نظر خودشان را نسبت به حکومت ارائه بدهند .
وی گفت : برگزاری این انتخابات در فاصله کمتر از 2 ماه یعنی در 50 روز بعد از پیروزی انقلاب نشانگر تثبیت انقلاب و تثبیت رهبری امام و نشانه رشد بسیار بالای ملت است که می توانند در شرایطی که سازمانهای اداره کننده کشور از هم پاشیده و چنین انتخاباتی  را که در تاریخ این ملت بی نظیر است را انجام دهند. این هم باید مورد توجه قرار داد که اکثر کشور ها بعد از پیروزی انقلاب به دلیل نداشتن سازمان و تشکیلات و دولت برای اداره کشور اصولاً اگر بخواهند هم نمی توانند چنین انتخاباتی را برگزار کنند و آرای مردم را جمع کنند و این چیزی بود که اول انقلاب 50 روز بعد از پیروزی انقلاب جمهوری اسلامی ایران و رهبرآن توانستند در این کشور انجام دهند.
این استاد دانشگاه با اشاره به پیروزی انقلاب اسلامی افزود:  مردم نسبت به مدلهای پادشاهی که در منطقه و ایران وجود داشت خسته شده بودند و همچنین الگوهایی که با عنوان امارت اسلامی در منطقه وجود دارد و به عنوان یک الگوی پیشرفته شناخته نمی شود، بنابراین الگوی جمهوری به عنوان الگویی که اداره کشور در آن با آراء مردم هست یک الگوی پذیرفته شده و پیشرفته در کشورهای مترقی است. بحث دیگر بحث اسلامیت حکومت بود که محتوای این شکل را تشکیل می دهد. آن هم ریشه در علاقه مندی مردم به دین اسلام و اعتماد به رهبری امام و روحانیت داشت. به همین علت حکومت با محتوای اسلام و احکام حیات بخش آن تحقق پیدا کرد. یعنی مردم نمی خواستند مدلی از اجرای احکام اسلامی به شکل خلافت اسلامی که در خلافت بنی عباس و بنی امیه محقق شده بود تکرار شود. یعنی مردم در عین اینکه می خواستند احکام اسلامی اجرا شود ولی در جهت تثبیت حق حاکمیت مردم می خواستند مدل جمهوری را با آن تلفیق دهند و آنچه مورد توجه است این است که خود امام این الگو را به مردم معرفی کرده بودند و مردم نیز الگوی مطلوبشان همین بود .
این وکیل دادگستری در ادامه گفت: مردم به هیچ وجه نمی خواستند آرایشان تشریفاتی باشد و آرایشان در قالب نظر حاکم خلاصه شود؛ یعنی اول حاکم یک خط مشی را تعیین کند و مردم برای خالی نبودن عریضه حضور پیدا کنند و به این مساله رای دهند . به لحاظ تاریخی مردم هیچ یک از این الگوها را نمی پذیرند و خود حضرت امام نیز در طول دوران مبارزه علی الخصوص دوران اقامتشان در پاریس صراحتاً از حیث شکل حکومت توضیح دادند که منظورشان از جمهوری چیست، ایشان عنوان کردند همان چیزی که امروزه خود شما در فرانسه می بینید یعنی آن چیزی که تصمیم گیرنده مردم هستند و نه رهبران . حضرت امام جمهوری را با تمام لوازم اش می پذیرفتند و اعلام کرده بودند و به اصطلاح منطقیون التزام به شی التزام به لوازم آن است. یعنی امام وقتی جمهوری می گفتند ملتزم به لوازم آن هم بودند که تصمیمات اساسی بر عهده مردم باشد. وقتی امام مدل حکومت را به رای مردم گذاشتند و نظر مردم را درباره نوع حکومت خواستند این نشانه التزام امام به لوازم جمهوریت است. از طرف دیگر چون رهبری آن را یک مرجع تقلید شیعه کسی که مفسر احکام اسلام و بیان کننده دیدگاههای مذهبی است بر عهده داشت طبیعی بود که  این جمهوری ملتزم به احکام اسلام باشد یعنی آن تعریفی از اسلام که به وسیله فقهای شیعه اعلام شده و توسط رای مردم تثبیت شده است. گرچه بعد ها افرادی که به شکلی می خواهند به جایگاه آراء مردم بی توجهی کنند و آن را تشریفاتی قلمداد کنند می خواهند این بیان را القاء کنند که حضرت امام در یک شرایط سیاسی برای مصلحت هایی مساله جمهوریت را بیان کرد و منظورشان همان حکومت اسلامی بوده، در واقع نوعی تخطئه کردن و زیر سئوال بردن و به نظر من نوعی هتاکی و هتک حرمت  امام است که ایشان با مردم صادق نبوده است. به نظر من اینگونه نبوده؛ بلکه حضرت امام صادقانه این مساله را طرح کرد و خود را ملتزم به لوازم آن می دانست و این دیدگاه زیر سئوال بردن حضرت امام و منکوب کردن چهره تاریخی امام است . این تفسیر خلاف نظر و نص صریح حضرت امام است و چیزی است که قطعاً روح مطهر حضرت امام از آن رنجیده است. متاسفانه آن چیزی که به تدریج بخصوص پس از رحلت حضرت امام اتفاق افتاد به نظر من انحراف از مسیر امام است. ما به سمتی حرکت می کنیم که به تدریج آراء مردم به صورت تشریفاتی در می آید و انتخابات دو مرحله ای شده است.
این حقوقدان ضمن انتقاد از شورای نگهبان افزود: برخوردی که شورای نگهبان با مساله نظارت دارد به نظر من صریحاً خلاف اساس جمهوریت است. یعنی آنها یک عده ای را تعیین کنند و مردم پس از آنکه کاندیداها را به وسیله اعضاء شورای نگهبان تعیین شد رای بدهند. این خلاف اساس جمهوریت و زیر سئوال بردن جمهوریت است. کاملاً برای مردم نیز مشخص است که این نوع نظارت یعنی کنار گذاشتن آنان یعنی به کسانی رای بدهید که ما تعیین می کنیم. هیچ حقوقدان و هیچ مفسر قانونی از نظارت چنین تلقی و چنینی تفسیری نمی کند.
وی گفت : کاملاً مشخص است که نظارت در اینجا یعنی مانع دخالت دولتیان و افراد متنفذ و مانع تضییع آراء مردم توسط دولت. شورای نگهبان تاسیس شده است تا مانع دخالت وزارت کشور – وزراء استانداران ،فرمانداران، ارتشی ها و سایر فرماندهان نظامی و انتظامی در آراء مردم باشد. رهبران انقلاب در قانون اساسی شورای نگهبان را پیش بینی کردند تا1- مانع انحراف از احکام اسلام بشود و در مجلس بر خلاف احکام اساسی اسلام قانونی تصویب نشود.2-نظارت کنند بر انتخابات تا افراد متنفذ مانند آنچه در عصر پهلوی بود در انتخابات دخالت و دخل و تصرف نکنند. هر چیزی که خلاف این تفسیر شود قطعاً خلاف منویات و آرمانهای امام می باشد.
نماینده مردم در مجالس اول و دوم شورای اسلامی افزود: در سالهای اخیر کاملاً مشهود است که دخالت شورای نگهبان در انتخابات و حذف بسیاری از چهره های خدوم و خدمتگذار که مورد تائید امام و مردم بودند و کسانی که در دوره های متوالی به وسیله اعضای شورای نگهبان تائید شدند و نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی بودند از نامزدی انتخابات خلاف اساس جمهوریت و آرمانهای حضرت امام است و چیزی نیست که امام و همراهان امام و کسانی که در خیابانها آمدند و فریاد زدند جمهوری اسلامی می خواستند. بنده به عنوان یکی از نمایندگان مردم در مجلس اول و دوم بودم و خدمت حضرت امام رسیده ام هیچ یک از ما چنین تلقی از جمهوری اسلامی نداشتیم. حضرت امام در یکی از دیدارهای نمایندگان مجلس با ایشان ضمن تجلیل از مجلس تعبیری داشتند مبنی بر اینکه مجلس عصاره فضایل یک ملت است و امید داشتند که مجلس بتواند به آرمانهای انقلاب و شهداء جامه عمل بپوشاند. دیدگاه ایشان این بود که مجلس یعنی خلاصه یک ملت یک ملت کوچک شده در یک مکان محدود که باید تبلور آراء ملت باشد ولی متاسفانه با حذف های شورای نگهبان و محدویت هایی که برای بسیاری از نیروهای انقلاب فراهم شد  ما در مسیر جمهوریت منحرف شده ایم و انحراف کاملاً مشهود است یکی از دلایل اش اینکه بسیاری از کسانی که وابسته به حضرت امام و از یاران ایشان بودند و پا به پای ایشان مبارزه کردند و از طرف حضرت امام احکام قابل قبول و ارزنده ای داشتند و امروز در صف مخالف این دیدگاهها و تفسیر ها از جمهوری اسلامی قرار گرفته اند و عده ای که در کنار حضرت امام نبودند و حتی مطرود ایشان بودند میدان را بدست گرفته اند و دیدگاههای خلاف حضرت امام و سایر بنیانگذاران جمهوری اسلامی را در کشور حاکم می کند. ما از مسیر اسلامیت نیز فاصله گرفته ایم زیرا اسلامی که حضرت امام ترسیم می کرد اسلامی بود که با منافع توده مردم سازگار بود. اسلامی بود که به مردم حرمت می گذاشت .