زمان: 5 اسفند 1357 / 26 ربیعالاول 1399
مکان: تهران، مدرسۀ علوى
موضوع: روابط با قدرتها و دوَل همجوار
حضار: آقاى ولادیمیر وینوگرادُف (سفیرکبیر اتحاد جماهیر شوروى سابق) و همراهان
بسم اللّه الرحمن الرحیم
آنچه که الآن مىگویم این است که من از اینکه رهبران شما یک همچو پیامى فرستادهاند محبت آمیز، تشکر مىکنم.
ما در طول پنجاه و چند سال سلطنت غیرقانونى سلسلۀ پهلوى مصیبتهاى زیاد دیدیم. ما در تحت فشار این آدم، محمدرضا، و پدرش صدمات زیاد دیدیم. ملت ما از همۀ آزادیها محروم بود. کشور ما از استقلال صحیح محروم بود. ملت ما از این مظالم به جان آمد و قیام کرد ـ یک قیام اسلامى بزرگ ـ این قیام سیاسى فقط نبود؛ یک قیام دینى بزرگ بود که در آن ایمان مردم با همۀ مشکلاتى که در کار بود و با دست خالى با رژیمى که به واسطۀ پشتیبانى اجانب مجهز شده بود به جِهازات مدرن، مقابله کرد، و با ایمان و مشت غلبه کرد بر ابرقدرتها. و ما مصمم هستیم که تا آخر با کسانى که بخواهند در کشور ما مداخلهاى بکنند مبارزه کنیم.
ما براى حیات زیر سلطۀ غیر، ارزش قائل نیستیم. ما ارزش حیات را به آزادى و استقلال مىدانیم. دستورات مذهبى ما، که مترقىترین دستورات است، راه ما را معین فرموده است. ما با آن دستورات و تحت رهبرى بزرگمرد دنیا، محمد ـ صلىاللّه علیه و آله ـ با تمام قدرتهایى که بخواهند تجاوز کنند به مملکت ما، مبارزه خواهیم کرد. امروز مثل روزهاى سابق نیست که یک نفر بر یک امت سلطه داشته باشد، و این یک نفر هم دستنشاندۀ اجانب باشد، و بخواهند به مملکت ما با دست او خیانت و تجاوز کنند. امروز ارادۀ ملت است؛ و ملت با ارادۀ قوّى خود و ایمان به دستورات اسلامى موظف است که هر قدرتى باشد، در دفاع از ملت، دفاع از کشور خود، با هر قدرتى مبارزه کند. ما از همۀ قدرتها مىخواهیم که در کشور ما، در امور داخلى کشور ما دخالت به هیچ وجه نکنند. در صورتى که دخالت نکنند، ما با همه روابط حَسَنه خواهیم داشت. و آنطورى که کراراً من گفتهام، ما بشر دوست هستیم و پیغمبر ما ـ پیغمبر عظیمالشأن ما ـ بشر دوست بود و براى بشر زحمتها [کشید] و تحمل مَشاق[1] کرد؛ و ما هم پیروى از آن دستور مىکنیم. و با همۀ اقشار بشر، با تمام مستضعفین عالم، روابط حسنه داریم، به شرط اینکه روابط متقابل و احترام متقابل باشد.
ما با دولت همجوار خودمان ـ که در سابقِ ایام روابط حسنه داشتهاند و اخیراً به واسطۀ این قدرت شیطانى پهلوى، قدرى بین ملت ما و دولتهاى ابرقدرت تیرگى حاصل شده است، براى خاطر اینکه این جنایاتى که او کرده است مردم عقیده دارند که به واسطۀ پشتیبانىاى که اجانب به [او] کرده است واقع شده است ـ ما با شما که همجوار ما هستید و فرسخها بین دو کشور مرز مشترک است، مایلیم که به طور مسالمتآمیز، به طور انسانى رفتار کنیم. و البته دولت ما هر طور که مصلحت بداند، در روابط اقتصادى، روابط تجارى و سایر امورى که مربوط به دولت است، عمل خواهد کرد. این دولتْ دولتِ اسلامى و تحت رهبرى رهبران اسلام است و هرگز ظلم به غیر، ولو هرچه ضعیف باشد، روا نمىدارد و ظلم از غیر، هرچه قوى باشد، تحمل نمىکند.
من از خداى تبارک و تعالى خواهانم که روابط ما با همۀ دولتها و ملتها روابط حسنه باشد، تا اینکه ملت ما بتواند خودش مستقلاً در سرنوشت خودش دخیل باشد و کسى نتواند دخالت در امور داخلى ما بکند. ما هم این معنا را کراراً گفتهایم که ما نمىخواهیم گاز را انبار کنیم. ما گاز را به قیمت عادله مىفروشیم و ارز مىگیریم. معاملات سابق بین ایران و امریکا معاملات بسیار ناگوارى بوده است که ما از آن احتراز خواهیم کرد. هرکس بخواهد معامله با ما بکند به طور عادلانه، البته دولت با مطالعات خودش انجام مىدهد. و همین طور کسانى که از شوروى در اینجا اشتغال به کارهایى دارند، چه کارهاى تجارتى یا صنعتى، آن مقدارى که مخالفت با منافع ملت ما نداشته باشد و دخالت در امر داخلى ما نباشد، ما آنها را هم محترم مىشماریم.
آن چیزى را که من گفتم و آن را باید ترجمه بکنید، جواب همین نامهاى است که هست.[2] اینها ترجمه بشود؛ یا ایشان ترجمه بکنند یا شما. جواب این [پیامى] باشد که از
آنجا دادهاند. جواب را بدهید؛ مطالب ما همین است، مطالبى که بخواهم بنویسم همین است. شما همین را که من گفتم ترجمه مىکنید. ایشان هم ترجمه مىکنند به شما مىدهند، و شما آن را مىگیرید تحویل ایشان مىدهید که بفرستند.
[1]ـ مشقتها و رنجها.
[2]ـ اشاره به پیام رهبر شوروى سابق، که در آغاز جلسه توسط سفیر کبیر آن کشور قرائت شد. خطاب امام به مترجم است.