زمان: 16 آبان 1357 / 6 ذىالحجه 1398
مکان: پاریس، نوفللوشاتو
موضوع: دولت نظامى ـ قیام مسلحانه
مصاحبه کننده: خبرنگاران انگلیسى، فرانسوى و آلمانى
سؤال: [شاه براى همکارى به دولت نظامى متوسل شده است و ارتشبد ازهارى را انتخاب کرده، که او قول داد انتخاباتى کاملاً آزاد در آینده برپا کند. شاه همچنین از آیتاللّه و سایر آیات عظام براى برقرارى مجدد صلح و آرامش در ایران طلب کمک و یارى کرده است. عکسالعمل شما در مقابل این اعمال چیست؟]
جواب: تشبثات شاه فریبکارى که از طرفى در نطقش استمداد از روحانیون و سایر ملت و افراد مملکت کرد و از طرفى در عملش با دولت نظامى براى سرکوبى ملتْ قتل و غارت برپا نمود، به هیچ وجه تأثیرى در سرنوشت ما و در نهضت ندارد. وعدۀ انتخابات آزاد، امرى موهوم و اصلاً انتخابات ـ چه آزاد و چه غیر آزاد ـ قانونى نیست؛ چون نه شاه قانونى است و نه دولت شاه قانونى است. پس موضوعى براى انتخابات پیدا نمىشود که آزاد باشد یا غیر آزاد. و ملت هرگز با او موافقت نخواهد کرد.
ــ [دیروز شاه در سخنرانى خود به ملت ایران گفت که او نهایت کوشش خود را براى یک دولت ائتلافى کرده ولى موقعیتى در این مورد به دست نیاورده و مجبور شده است دولت نظامى روى کار آورد. او معتقد است که این دولت موقتى است؛ آیا شما نظر او را مىپذیرید؟ اگر نه، چرا؟ آیا شما معتقدید که ارتش در موقع انتخابات، از قدرت خود صرفنظر خواهد کرد و قدرت را به مجلس واگذار خواهد نمود؟ آیا شاه به وعدههاى خود عمل خواهد کرد؟ آیا اشتباهات، ستمگریها، بىقانونیها و فسادها تکرار نخواهد شد؟]
ــ شاه براى حفظ خودش، مشغول توطئه و تشبثات است. به هر طریقى که بتواند تشبث مىکند؛ ولهذا ممکن است دنبال این بوده که اشخاصى را با خودش همراه کند. لکن براى اینکه ملت ایران ـ قاطبتاً ـ برخلاف اوست و اصل رژیم را نمىخواهد، افراد ملى با او همکارى نخواهند کرد و نمىتوانند با کسى که ملت برخلاف اوست همکارى کنند. قضیۀ انتخابات آزاد و وعدههاى شاه همه برخلاف است و انتخابات ـ چه آزاد و چه غیر آزاد ـ با بودن شاه و با بودن این رژیمْ غیر قانونى است. و وعدههاى شاه هم تمام بر اساس فریب است و ملت ایران دیگر از این توطئهها گول نمىخورد.
ــ [شما یک رهبر بزرگ مذهبى با نفوذ فوقالعادهاى در ایران هستید؛ اگر شاه از واگذارى قدرت و صرفنظر کردن از قدرت خوددارى کند و در قدرت باقى بماند، آیا شما از نفوذ خود براى از میان بردن او با صدور اجازه براى یک انقلاب عمومى اقدام خواهید کرد که منجر به خونریزى و قتل عام خواهد شد؟ آیا عمل شما راه اسلام است؟ ماهیت جمهورى اسلامىاى که شما تبلیغ مىکنید چیست؟]
ــ ما امیدواریم که شاه با همین نهضتى که به طرز فراگیر تمام ایران را گرفته است و کارمندان و کارکنان دستگاههاى دولتى یکى پس از دیگرى اعتصاب مىکنند و در حال تعطیل و فلج کردن دستگاههاى دولتى هستند، نتواند دیگر باقى بماند و به حیات خود ادامه دهد؛ لکن اگر چنانچه احتیاج به قیام مسلحانه بیفتد، ممکن است ما در این امر تجدید نظر کنیم. و اسلام در صورت لزوم، براى حفظ کیان اسلام و مصالح ملت، قیام مسلحانه را در موقع خودش و مقتضیات خودش اجازه مىدهد و خونریزى براى حفظ قوانین اسلام و براى حفظ مصالح ملت، راه اسلام است. و اما طرز حکومتى که ما پیشنهاد مىکنیم، حکومت جمهورى اسلامى است و اساسش بر آزادى و استقلال کشور، و عدل و تعدیل تمام دستگاههاى دولتى است. و این در وقتى که عمل شود، دنیا خواهد دید که چیست.