یک فعال مذهبی و سیاسی در ایران، پاسخگویی مسوولان و اولیای امور به مردم را دارای دو منفعت دانست و گفت: پاسخگویی مسوولان سبب اعتماد مردم به آنها و در نتیجه همکاری مردم با مسوولان در تمام امور خواهد شد و از سوی دیگر اگر اولیای امور خود را در معرض انتقاد قرار دهند و پاسخگو باشند، اشتباهات آنان در بسیاری از مسایل برطرف خواهد شد.

مسوولان مردم را در جریان امور قرار دهند و آنها را محرم بدانند

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، حجت الاسلام و المسلمین رسول منتجب نیا در گفت وگو با شفقنا، با اشاره به اینکه به جایگاه پاسخگویی مسوولان در اندیشه اسلامی در آیات و روایات مختلف تأکید بسیاری شده است، گفت: در فرهنگ اسلام، اولیای امور و کارگزاران یک حکومت، خدمتگزار مردم و در مقابل آن مردم ولی نعمت آنها هستند و در حقیقت آنها خادم و مردم، مخدوم هستند و به تعبیر امام راحل مسوولان نوکر و مردم، آقا هستند؛ از این جهت لازم است مردم را در جریان امور قرار دهند و آنها را محرم بدانند چرا که مردم صاحب امور بوده و اختیار در دست مردم است. مسوولان باید در برابر پرسش‌های مردم پاسخگو باشند و هیچ سوال و اعتراضی را بدون پاسخ باقی نگذارند. در آیات نیز بسیار بر روی این مساله تأکید شده است و پیامبر اسلام (ص) می‌فرمایند "کلکم راع و کلکم مسوول عن رعیته" هر کدام از شما در حیطه وظایف و اختیارات خودتان، مسوول، رهبر، پیشوا و پاسخگوی زیر مجموعه خود هستید و باید مردم را در جریان قرار دهید و پاسخ سوالات و اعتراضات آنها را بدهید و علاوه بر تأکید پاسخگویی مسوولان به مردم در آیات، در نهج البلاغه نیز بسیار بر روی این مساله تأکید شده است.

بزرگان دین از انتقادهای مردم باکی نداشتند

او به پاسخگویی کارگزاران از دیدگاه بزرگان دین اشاره کرد و افزود: بعد از امیرالمومنین (ع) و پیامبر اسلام که از بزرگان دین هستند خلفای راشدین نیز در برابر مردم پاسخگو بودند. نقل شده است که خلیفه دوم وقتی از مردم می‌‌پرسد "اگر ما اشتباه کنیم چگونه با ما برخورد خواهید کرد؟" در جواب می‌گویند "ما با شمشیر شما را به راه راست برده و اشتباه شما را برطرف خواهیم کرد" این نشان می‌دهد که مردم در برابر خلفا جرأت و جسارت داشتند و صاحب قدرت بودند و خود را جانشین پیامبر (ص) می‌دانستند به همین دلیل اینگونه جسورانه و با شهامت صحبت می‌کردند؛ حتی در زمان پیامبر (ص) زمانی که ایشان برای کاری تصمیم می‌گرفتند، برخی از اصحاب می‌پرسیدند که آیا این تصمیم از ناحیه خود شماست یا از ناحیه پروردگار است؟ زمانی که پیامبر می‌فرمودند از ناحیه خود ماست، مردم می‌گفتند که ما پیشنهاد داریم و پیشنهاد خود را مطرح می‌کردند و پیامبر (ص) هم پیشنهاد و نظر آنان را ترتیب اثر می‌دادند، چرا که خدای متعال به پیامبر امر کرده بود که با مردم مشورت کن و نظر آنها را بگیر. بنابراین پیامبری که مرتبط با عالم وحی بود نیز با مردم مشورت می‌کرد و دیدگاه‌ها و نقطه نظرات مردم را می‌پذیرفت و از انتقادهای مردم باکی نداشت از این رو پیامبر و همچنین امیرالمؤمنین خود را در مقام پاسخگویی به مردم قرار می‌دادند.

منتجب نیا پاسخگویی مسوولان به مردم را دارای دو منفعت دانست و اظهار کرد: زمانی که مسوولان و اولیای امور خود را پاسخگو بدانند دو منفعت و سود به دست می‌آید. اولاً به مردمی که ولی نعمت هستند، بها داده‌اند و به آنها احترام گذاشته اند و در نهایت اعتماد مردم را جلب کرده‌اند که این اعتماد سبب همکاری مردم با آنان خواهد شد و این مساله بسیار مهمی است. مساله دیگر اینکه زمانی که اولیای امور خود را در معرض انتقاد قرار دهند و خود را پاسخگو بدانند، اشتباهات آنان از ابتدا روشن و برطرف می‌شود و اشتباهات و خطاهای احتمالی روی هم انباشته نمی‌شود، لذا تأکید شده است که از همان ابتدا مردم سوال و انتقاد کنند و مسوولان در مقابل پاسخگو باشند.

عدم پاسخگویی مسوولان، اهانت به مردم است

او درباره تبعات مثبت پاسخگویی مسوولان به مردم گفت: اگر کارگزاران نظام، خود را مسوول ندانند در اصل به مردم توهین و اهانت شده است و در نتیجه مردم از ما فاصله می‌گیرند و بی تفاوت می‌شوند و اشتباهات و لغزش‌ها روز به روز بیشتر شده و به جایی می‌رسد که غیر قابل اصلاح باشد، لذا باید علاج واقعه را قبل از وقوع آن انجام داد، از این رو اعتماد از جانب مردم به مسوولان و همچنین جلوگیری از تکرار اشتباه آنان از تبعات مثبت پاسخگویی کارگزاران به مردم خواهد بود.

او در مورد پیامدهای بی تفاوتی مردم نسبت به حکومت گفت: حکومتی که پشتوانه مردمی نداشته باشد، پایداری و اقتدار نخواهد داشت، اگر مردم نسبت به حکومت بی تفاوت بمانند، اقتدار خود را از دست خواهد داد و روز به روز به طرف انحلال و نابودی پیش خواهد رفت.

کسانی که قدرت و امکانات بیشتری دارند، لازم است بیشتر به مفاهیم اخلاقی توجه کنند

منتجب نیا با اشاره به لزوم رعایت اخلاق از سوی صاحبان قدرت تصریح کرد: مفاهیم اخلاقی باید در همه امور زندگی انسان و نسبت به همه افراد جامعه جاری و ساری باشد. آنهایی که قدرت و امکانات بیشتری دارند، بیشتر نیازمند هستند که به مفاهیم اخلاقی توجه کنند چرا که قدرت، سبب سرکشی و طغیان می‌شود و آنها را از مسیر عدالت خارج می‌کند، لذا برای آنها رعایت اخلاق واجب تر و ضروری تر از بقیه مردم است نه به این معنا که رعایت اخلاق برای افراد عادی نیست، بلکه رعایت اخلاق از سوی مسوولان ضرورت بیشتری دارد و اگر مفاهیم اخلاقی رعایت نشود طبیعتاً حاکمیت و حکومت به طرف انحطاط پیش می‌رود و ارزش خود را از دست خواهد داد، اما ارتباط این مساله با پاسخگویی این است که توجه کردن به مردم و بهاد دادن به مردم جزو مفاهیم اخلاقی و حقوق اولیه مردم است و لازم است اولیای امور به آن توجه ‌کنند و به حقوق مردم اهمیت دهند. یکی از مفاهیم اخلاقی عدالت است و زمانی که مسوولان مقید باشند عدالت را رعایت کنند، طبیعتاً باید حقوق مردم را کاملاً بشناسند و به آن توجه کنند به همین دلیل ارتباط این دو مفهوم با یکدیگر ارتباطی بسیار نزدیک و تنگاتنگ است.

از حقیقتی که در اسلام بیان شده بسیار فاصله داریم

منتجب نیا پاسخگویی مسوولان به مردم در جوامع اسلامی را مورد ارزیابی قرار داد و اظهار کرد: در جوامع اسلامی یک واقعیت و یک حقیقت وجود دارد. واقعیت آن چیزی است که هم اکنون در کشور خود و کشورهای دیگر می‌بینیم، ولی حقیقت چیزی است که اسلام بیان کرده و تعالیم وحیانی به ما آموخته است. ما از حقیقت‌ها بسیار فاصله گرفته‌ایم از این رو باید برای مصادف شدن با حقیقت و واقعیت فردی، اجتماعی و... جامعه بسیار تلاش کنیم.

او به فاصله رعایت حقوق مردم در جوامع اسلامی با آنچه در اسلام بیان شده است، اشاره کرد و افزود: ما از حقیقتی که در اسلام بیان شده بسیار فاصله داریم اما این بدین معنا نیست که دست از حقیقت برداریم و مأیوس شویم باید رفته رفته خود و جامعه را اصلاح کنیم و از سوی دیگر مسوولان نیز خود را اصلاح کنند.

منتجب نیا در پایان گفت: یکی از راه‌های اصلاح این است که مسوولان به مردم حق سوال و انتقاد دهند و خود را موظف بدانند که برای مردم حرمت قائل شده و در برابر سوالات و اعتراضات آنها پاسخگو باشند.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.