مصطفی محقق داماد

سخن من امروز پاسخ به دو سوال است: آیا در الهیات اسلامی مراد از معنویت صرفا تقید به عمل به احکام شریعت است؟ به این معنا که چنانچه کسی به تمام احکام عبادی عمل کند و رفتار اجتماعی خویش را منطبق با مقررات شریعت قرار دهد مصداق یک شخص معنوی خواهد بود؟ آیا مراد از معنویت اخلاق است؟ مطالعه و امعان نظر در ادبیات اسلامی نشان می دهد که چنین نیست.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، دکتر سید مصطفی محقق داماد در مطلبی که در روزنامه اعتماد منتشر کرده آورده است: معنویت در الهیات اسلامی چیزی است که می توان آن را عنصر اصلی دینداری و هدف اساسی برای بعثت انبیای الهی دانست.در قرآن مجید و سایر منابع اسلامی تعبیرات زیادی دیده شده که افراد عامل به شریعت و فاقد آن عنصر اصلی و راز اساسی دینداری، مورد نکوهش قرار گرفته اند.

در سوره ماعون، قرآن مجید به صراحت برخی از نمازگزاران را نفرین فرموده است: «فویل للمصلین الذین هم عن صلوتهم ساهون». (ماعون/5) دراین سوره مبارکه به جز نماز گزاردن و انجام ارکان و اعمال نماز به عنصری تذکر داده شده که نمازگزاران باید به آن متذکر باشند و در غیر این صورت ساهی و غافل از آن حقیقت محسوب می شوند و موجب غضب خداوند خواهند شد.

و در سوره فرقان فرموده است. «و الّذِین إِذا ذُکِّرُوا بِآیاتِ ربِّهِمْ لمْ یخِرُّوا علیْها صُمًّا و عُمْیاناً» (73) «خرور بر زمین» به معنای سقوط بر زمین است و گویا در آیه شریفه کنایه است از افتادن بر زمین که به عنوان عبادت است. در این آیه شریفه نیز عبادت بدون اهتمام به عنصر اصلی عبادت را عبادت کورانه و کرانه خوانده است. پیام این گونه آیات این است که اساس و پایه دینداری عنصر دیگری است که باید به آن توجه داشت. آن عنصر چیست؟

افزون آنکه نقش آن عنصر اصلی که ما آن را راز و رمز و گوهر اصلی دینداری نامیدیم چنین است که فقدان آن موجب اثر معکوس خواهد بود. توضیح مطلب: دین به طور کلی یک چاقوی دوبر است، اگر درست درک شود آدمی را به اعلاعلیین می رساند و اگر کج اندیشیده شود نه تنها بی اثر نیست بلکه آدمی را در سیر نزول به طور بسیار موثری کمک می کند و او را به اسفل سافلین می رساند.

یعنی خطر دیندار کج اندیش از بی دین مطلق بسیار بیشتر است. انسان بی دین گاهی از یک نوع خصلت های انسانی برخوردار است، رادمرد و جوانمرد است. تمام شوالیه ها، لوتی ها، صفت های خوبی داشته اند که از آموزش دینی سرچشمه نمی گرفته ولی دینداری کج اندیشانه خطرش این است که حتی تمام آن صفات هم در پوشش دین درست جای خود را به عکس خود بدهد.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.