چرا عراقچی از انتشار سخنان خود در جلسه 'خصوصی و کاری' اش با 'شورای خبر صدا و سیما' شاکی است؟ پیش از بررسی این سؤال ابتدا باید یاد آور شد که مذاکرات و توافق هسته ای در دولت یازدهم، روند حدود دو ساله ای را پشت سرگذارده و تا اطلاع ثانوی هم از موضوعات اصلی جامعه و رسانه های کشور باقی خواهد ماند.

چرا عراقچی از انتشار سخنان خود در جلسه 'خصوصی و کاری' اش با 'شورای خبر صدا و سیما' شاکی است؟ پیش از بررسی این سؤال ابتدا باید یاد آور شد که مذاکرات و توافق هسته ای در دولت یازدهم، روند حدود دو ساله ای را پشت سرگذارده و تا اطلاع ثانوی هم از موضوعات اصلی جامعه و رسانه های کشور باقی خواهد ماند.

به گزارش جماران، بنابراین به جای تمرکز روی اعتراض عراقچی بهتر است کارنامه پیشین و اهداف جام جم نشینان در شیوه انتقال اخبار و تحلیل های هسته ای به مخاطبان جمع بندی شود تا پاسخ سؤال های اساسی تری مشخص شود مانند اینکه آیا این نخستین خطای صدا و سیما در اطلاع رسانی هسته ای است و آیا برای اصلاح نگاه رسانه ملی به توافقی ملی، می توان خط پایانی متصور بود؟

صدا و سیما، بر مبنای میانگین خروجی هسته ای خود، سه نقطه ضعف کلیدی دارد: نه همچون یک رسانه 'ملی' عمل می کند، نه می خواهد یک رسانه 'مستقل' بی طرف باشد و نه در رویکردهای خود، 'منافع ملی' و مصالح کشور را در نظر می گیرد. در موضوع ملی مهم و فراگیری مانند توافق هسته ای، با تأسف باید گفت صدا و سیما، گاهی نه تنها توجهی به منافع ملی ندارد، بلکه عدل و انصاف را نیز رعایت نمی کند و حتی تلاشی از خود نشان نمی دهد تا جهت گیری اش را پنهان کند. این در شرایطی است که رسانه های فارسی زبان خارجی از ابزارها و شیوه های هنری و برنامه سازی بهره می برند تا جهت گیری های خود را بپوشانند، اما صدا و سیما اعتقادی ندارد که نباید نظر شخصی مسوولان خود را منعکس کند و از این بیمناک نیست که این رویه، ممکن است چه تأثیر ناخوشایندی روی مخاطبان اش بگذارد.

اگر در مواردی، صدا و سیما از جریان، گروه، حزب یا شخص خاصی طرفداری می کند، این امر به منافع ملی آسیبی نمی زند. اما میانگین خروجی رویکردی که این رسانه در موضوع هسته ای در پیش گرفته، خلاف منافع ملی است. درحالی که این رسانه می توانست به بررسی کارشناسی این موضوع بپردازد که چگونه باید عمل شود تا منافع ملی در توافق هسته ای رعایت شود. بر این اساس، گویی برای صدا و سیما این موضوع که کلیت توافق هسته ای به نفع یا به ضرر ملت ایران است، در درجه دوم اهمیت قرار دارد و آنچه در اولویت است، نگاه خطی و سیاسی - رقابتی به توافق هسته ای است.

صدا و سیما، اکنون، خواسته و ناخواسته در مذاکرات هسته ای با جریان رادیکال تندرویی همصداست که از ابتدا مخالف آغاز و روند مذاکرات هسته ای بود. شواهد اثبات نقض بی طرفی صدا و سیما، آن چنان هویداست که پذیرفتن سخنان مسوولان 'جام جم' درباره اطلاع رسانی بی طرفانه را نزد افکار عمومی دشوار می سازد.

آنچه نگاه خطی و جهت دار صدا و سیما به مذاکرات و توافق هسته ای را تأیید می کند، تفاوت نگاه و رویکرد این رسانه به گروه های مختلف مذاکرات است. نزدیک به 6 سالی که تیم سابق در شهرهای اروپایی و آسیایی با کاترین اشتون، مسوول سابق سیاست خارجی اتحادیه اروپا مذاکره می کرد، صدا و سیما این مذاکرات را با رویکرد کاملاً مثبت و غیرانتقادی پوشش داده و خبرهای آن را برجسته سازی زیادی می کرد اما در دو سالی که ظریف و همکارانش با 1+5 مذاکره کرده اند، رویکرد 6 ساله 'جام جم'، تغییر کرده است و دیگر کمتر نشانی از همگامی با مذاکره کنندگان و توافق دیده می شود و منتقدان مذاکره به صورت مستقل و حتی در قالب مجری به شبهه افکنی پیرامون ستانده های ایران و برجسته سازی داده ها مشغولند.

مثالی که به تازگی در عمل روی داد، شاهد دیگری برای اثبات بی طرف نبودن صدا و سیما است. چندی پیش در جلسه کمیته روابط خارجی سنای امریکا، صدا و سیما اظهارات سناتورهای امریکایی مخالف توافق هسته ای را به صورت زنده، کامل و بدون سانسور، پخش کرد. علت این اقدام، این بود که مدیران صدا و سیما می دانستند هنگامی که جان کری و ارنست مونیز مورد حمله تندروهای امریکایی قرار می گیرند، باید به مخالفان پاسخ بدهند و بگویند که چه امتیازاتی از ایران گرفته اند. طبیعی است در فضای حاکم بر این نشست،قابل پیش بینی بود که 'کاخ سفید'، به امتیازهایی که به ایران داده شده، اشاره ای نداشته باشند و برعکس، برای کاستن از خشم سناتورهای تندرو حتی رجزخوانی هم کنند. در این میان، صدا و سیما نیز با بهره گیری غیرمسئولانه از این فرصت، تعمداً این جلسه را به صورت کامل و زنده پخش کرد تا به بینندگان خود بگوید که ببینید! این دیگر صدا و سیما نیست که از بدی های توافق هسته ای می گوید، بلکه، این خود جان کری است که می گوید ایران چه امتیازهایی به طرف امریکایی داده است.

اگر حداقل بخش قابل توجهی از نشست ها و سخنرانی های پر شمار و مهم ظریف، عراقچی و صالحی هم مستقیم و کامل پخش می شد؛ آنگاه 'جام جم'، می توانست از رسالت اطلاع رسانی، روشنگری و بی طرفی خود دم زند. اما این امتیاز به ندرت در اختیار مذاکره کنندگان ایرانی قرار گرفته زیرا آنان وقتی درباره توافق صحبت و ستانده های ایران را به افکار عمومی منتقل می کنند می کوشند پاسخ های مسوولانه و مستندی به انتقادها و ادعاها بدهند و خروجی کلام مذاکره کنندگان ارشد ایرانی، دقیقاً، خلاف سمت و سوی تبلیغی جان کری در بازخواست توسط سناتورهای تندرو امریکایی است.

در مجموع، به نظر می رسد صدا و سیما، حاضر است به بیگانگانی که مدعی غلبه دیپلماتیک بر ایران هستند فرصت بیشتری بدهد تا دیپلمات های هموطنی که به ادعاهای امریکایی پاسخ مستدل می دهند و همگام با برداشت جهانیان، می خواهند نشان دهند. ایران امتیازاتی داده اما امتیازاتی نیز از قدرت های جهانی گرفته که قرار دادن این بده - بستان در ترازوی انصاف، حکم به پیروزی کشورمان می دهد.

اینکه صدا و سیما همه ی آن روایت هایی که علیه ایران است پخش می کند، اما از کنار همه آنچه به نفع ایران است، می گذرد، یا پخش نمی کند یا به صورت ناقص پخش می کند، آیا غیر از این است که این رسانه سعی در القای این موضوع دارد که توافق هسته ای به ضرر ایران است؟ با چنین نگاهی طبیعی است که، جان کری و سناتورهای امریکایی مخالف توافق، هیچگاه از صدا و سیما گله ای نخواهند داشت، اما موافقان توافق، تا زمانی که این رویکرد خلاف منافع ملی و آمیخته به ملاحظات جناحی و سیاسی اصلاح نشود، منتقد 'جام جم'خواهند ماند. مردم نیز که بهترین قاضی های چنین اختلاف نظرهای بنیادینی هستند، دیر زمانی است به چنان درجه ای از هشیاری و آگاهی رسیده اند که فارغ از ادعاها، قضاوت کنند و مقصر اصلی در بحثی سرنوشت ساز و مرتبط با منافع ملی را تشخیص دهند.

صادق زیباکلام، استاد دانشگاه

منبع: روزنامه ایران

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.