پنجمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها با عنوان «ضرورت‌های آموزش سواد رسانه‌ای در ایران» امروز چهارشنبه(دوم مهرماه) با حضور علی اصغر محکی، طاهر روشن‌دل، بهروز مینایی، ناصر اسدی، حامد امامی و محمد سلطانی‌‌ فر در دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه‌ها برگزار شد.

به گزارش جماران به نقل از ایلنا، در این مراسم سلطانی‌فر(رئیس دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه‌ها) با اشاره به اینکه این نشست از مجموعه نشست‌هایی است که طی ماه‌های اخیر اقدام به برگزاری آن کرده‌ایم؛ گفت: در سلسله نشست‌های گذشته موضوعات مطرح شده مورد چالش و تقاضای زیادی قرار گرفت. بنابراین تصمیم گرفتیم با باز شدن مراکز آکادمیک و رسیدن اول مهر؛ برنامه‌ای به صورت هفته‌ای یکبار برگزار کنیم.

وی ادامه داد: نشست‌هایی که در آینده به دنبال آن هستیم به موضوعاتی چون بررسی خشونت در مطبوعات و نحوه انعکاس آن در رسانه‌ها، نقد حضور مطبوعات در برنامه‌ توسعه و حضور مطبوعات در برنامه پنجم توسعه پرداخته می‌شود. در برنامه پنجم چند خط بیشتر در حوزه رسانه‌ها نمی‌بینید. در این برنامه می‌خواهیم تلاش کنیم تا حضور مطبوعات افزایش پیدا کنند.

سلطانی‌فر افزود: در حوزه سواد رسانه‌ای که یکی از چالش‌های بزرگ و اساسی است که مسئولان به آن نمی‌پردازند، می‌خواهیم بدانیم آیا بدون پرورش نقد و نقادی می‌توانیم وارد عرصه‌های توسعه شویم؟

طاهر روشندل(استاد مدیریت و رسانه دانشگاه تهران) نیز در این نشست با اشاره به اینکه از مفهوم سواد رسانه‌ای صحبت می‌کنیم؛ گفت: سواد رسانه‌ای تعاریف زیادی دارد. سواد رسانه‌ای یعنی برخورد هدفمند با رسانه‌ها، دیدن سکانس‌های بخش های پخش نشده در رسانه‌های دیداری، شنیدن صداهای پخش نشده در رسانه‌های شنیداری، سواد رسانه‌ای تفکر انتقادی در مواجهه با رسانه است. این مفهوم از رسانه از سه لایه تشکیل می‌شود. لایه اول برای اینکه افراد یک جامعه را به این نوع سواد تشویق کنیم؛ باید آنها را نسبت به رژیم رسانه‌ای حساس کنیم.

وی ادامه داد: زندگی ما رسانه‌ای شده باید بدانیم چقدر و چطور و چه زمانی از رسانه‌ها استفاده کنیم. باید بدانیم در مقابل وقت و انرژی که صرف می‌کنیم؛ چه چیزی از رسانه‌ها می‌گیریم و چگونه باید مدیریت رسانه‌ای کنیم. لایه دوم بحث تفکر انتقادی و روحیه پرسشگری در مواجهه با محتوای رسانه‌ای است.

روشندل افزود: اولین اصل سواد رسانه‌ای نگاه انتقادآمیز است. باید بدانیم رسانه‌ها بدون منافع وارد انتشار منابع نمی‌شوند.رسانه‌ها واقعیات را براساس منافع خودشان بازنمایی می‌کنند. اگر این اصل به عنوان یک اصل اساسی پذیرفته شود؛ قدم بزرگی برداشته‌ایم. باید بپذیریم رسانه‌ها بار سیاسی و اجتماعی دارند و هیچ رسانه‌ای بدون منافع به پردازش اطلاعات نمی‌پردازد.

وی با بیان اینکه سواد رسانه‌ای همانقدر مهم است که مهارت خواندن و نوشتن؛ اظهار داشت: سواد رسانه‌ای در حال حاضر بسیار جدی شده و به آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها نفوذ پیدا کرده است. باید در برخورد با رسانه‌ها روحیه پرسشگری داشته باشیم که تنها تعداد اندکی در جامعه دارای این روحیه هستند. تفکر در اینکه رسانه‌ها تا چه حد در برنامه‌هایی که پخش می‌کنند؛ هدف خاص خود را دنبال می کنند. مخاطب باید بداند سازنده برنامه‌ای که نگاه می‌کند؛ چه ایدئولوژی را دنبال می‌کند.

روشندل اظهار داشت: سواد رسانه‌ای لایه‌ها و ابعادی دارد که همه حواس انسان و حتی حس ششم را درگیر می‌کند. بعد شناختی، احساسی و اخلاقی و بعد زیبایی شناسی از لایه‌ها و ابعاد سواد رسانه‌هاست. اول باید حساس باشیم نسبت به رسانه‌ها و به گونه‌ای از رسانه‌ها؛ بی‌هدف استافده نکنیم. در گام دوم مواجهه یکسویه نداشته باشیم و روحیه پرسش‌گری را در خود تقویت کنیم و درنهایت باید بدانیم سازنده‌های رسانه چه کسانی هستند و از چه ایدئولوژی پیروی می‌کنند.

این استاد مدیریت و رسانه دانشگاه تهران؛ با بیان اینکه رسانه‌ها ساختگی و مجازی هستند و تشخیص دادن اینکه چه چیز حقیقت و چه چیز مجازی است؛ مشکل است، گفت: رسانه‌ها واقعیت را بازنمایی می‌کنند. محصولات رسانه‌‌ای اهداف تجاری دارند و مخاطب را جذب می‌کنند. باید بدانیم رسانه‌ها بار سیاسی و اجتماعی و همچنین بار ایدئولوژیکی و ارزشی دارند. ضرورت‌های آموزش رسانه‌ای را تاریخچه پیدایش آن به ما می‌گوید. لازمه زیست در چنین جهانی سواد رسانه‌ای است.

وی افزود: سواد رسانه‌ای از ضرورت‌های زندگی امروزی ماست. ما بسیاری از اطلاعات را از طریق رسانه‌ها دریافت می‌کنیم و اگر سواد رسانه‌ای نداشته باشیم برخی از این اطلاعات می‌توانند ما را نابود کنند. همچنین باید گفت که سواد رسانه‌ای سطح شعور و فرهنگ جامعه را بالا می‌برد و به همان میزان دموکراسی تقویت می‌شود.

روشندل افزود: مخاطب نباید با مواجهه با رسانه‌ها منفعل باشد. نکته دیگر اینکه سواد رسانه‌ای نیز ما را در مقابل آثار رسانه‌ای مخرب واکسینه می‌کند.

ناصر اسدی(پژوهشگر رسانه‌ای) در رابطه با تعریف رسانه و چیستی آن نیز گفت: همواره توانایی مخاطب در دسترسی و ارزیابی و ارزشیابی پیام‌های رسانه‌ای به منظور بعد احساسی، شناختی و زیبایی‌شناختی مورد بررسی قرار می‌گیرد. فضای رسانه سنتی در مقایسه با رسانه‌های دیجیتال به آمار و ارقام مختصر اشاره می‌کند. در فضای دیجیتال کاربران اینترنت در دنیا سه میلیارد نفر ذکر شده‌اند. تعداد کاربران فیسبوک حدود یک میلیارد و سیصد نفر است که این ارقام هر لحظه در تغییرند. حجم ترافیکی فضای اینترنت حدود هزار و 481 گیگا بایت است. ایمیل‌هایی که ارسال می‌شود در هر ثانیه 88 هزارو 936 ایمیل است. این آمار نشان دهنده ضرورت و اهمیت آموزش رسانه‌ای است.

این پژوهشگر رسانه‌ای افزود: از صفر تا بی‌نهایت اثر مثبت و منفی داریم. به عنوان یک مخاطب باید سعی کنیم اثرات زیانبار را به حداقل برسانیم و از سودمندی‌های آن حداکثر استفاده را ببریم. باید بدانیم فلسفه وجودی تکنولوژی‌هایی که در غرب تولید می‌شود با معیارهای ما اختلاف دارد. برای بررسی نرم‌افزاری این پدیده باید یک نگاه فرانظری داشته باشیم. در تعریف هدف رسانه ما با غرب تفاوت‌های زیادی داریم. باید حوزه شناختی را بررسی کنیم. آنچه در کشور ما ضروری بنظر می‌رسد شامل تولیدکنندگان و مالکان رسانه است. مخاطب باید بداند این محتوا چگونه و توسط چه کسانی تولید می‌شود. باید کل تا جز محتوا را شناخت.

اسدی اظهار داشت: متاسفانه جامعه ما بگونه‌ای نبوده که روحیه پرسشگری را در مخاطب تقویت کند. این روحیه پرسشگری یکی از آموزه‌های مهم و اساسی سواد رسانه‌ای است.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.