جماران: یادداشت زیر نوشته ابوالقاسم قاسم زاده در روزنامه اطلاعات چاپ شده است؛

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان دو مرحله‌ای شد. در مرحله‌ اول هیچ یک از نامزدهای انتخاباتی حدنصاب آراء برای انتخاب را به دست نیاوردند و دو نامزد انتخاباتی آقایان «عبدالله‌عبدالله» و «اشرف غنی احمدزی» به دور دوم راه یافتند. در دور اول مجموعه آراء عبدالله‌عبدالله تفاوت آشکار و قابل توجه نسبت به نفر دوم آقای اشرف غنی احمدزی داشت، به طوری که بسیاری از محافل سیاسی انتخاب عبدالله به ریاست‌جمهوری در دور دوم را پیش‌بینی کردند. دور اول انتخابات با شرکت بیش از ۶۰ درصد مردم افغانستان انجام گرفت و شرکت زنان و جوانان افغانی در آن چشم‌گیر بود. انجام دور اول انتخابات به صورت یک دست‌آورد ملی جشن گرفته شد و بسیاری از تحلیل‌گران سیاسی در غرب نوشتند، افغانستان مسیر آینده خود را از طریق دمکراسی و حضور در پای صندوق‌های آراء یافته است. در دور اول اختلاف‌های قبیله‌ای، طایفه‌ای و قومی رنگ باخت و به جای آن همه نگاه‌ها معطوف به جایگاه ملی افغانستان شد. اما دیری نپایید که با شروع مبارزات انتخاباتی برای انجام مرحله دوم انتخابات، شکاف‌های قومی و تقسیم‌بندی‌های ناحیه‌ای در افغانستان اولویت پیدا کرد و دوجبهه ائتلاف با ستاد انتخاباتی عبدالله و دیگری احمدزی، جنبة سنجش قومی و طایفه‌ای در تقسیم قدرت آینده پیدا کرد. به جای طرح مشکلات ملی، امتیازبخشی به طایفه‌ها و راضی کردن سران قومیت، اصالت و اولویت یافت. فضای انتخابات ریاست جمهوری از پایان مرحله اول که به صورت یک دست‌آورد ملی دیده می‌شد به لشکرکشی قومی و حذف رقیب به هر صورت ممکن مبدل گردید. هر رئیس قبیله یا طایفه‌ای به نام قومیت خود وارد ائتلاف با یکی از دو نامزد شد و کیسه دلار و نفر تحت اجاره برای رأی دادن را به رخ کشید. آنها برای سران قبائل و جایگاه قدرت خود در آینده افغانستان از این طریق سرمایه‌گذاری کردند. انتخابات به جای نعمت برای حل مشکلات همه مردم افغانستان و نگاه ملی و فراگیر، به سوی بلای جدید ناشی از سربرآوردن تضادهای قومیتی، باندی و منافع قبیله‌ای چرخش پیدا کرد. اگر دور اول انتخابات افغانستان نعمت بود، دور دوم بلای جدید برای این کشور و مردم آن شد. آنچه که در فاصله بین مرحله اول و دوم انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان اتفاق افتاد و دیده شد، دو نگاه را نسبت به انتخابات در این کشور شکل داده است.

نگاهی که انتخابات را از اول به صورت یک پروژه سازمان‌یافته از سوی آمریکا و حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان می‌بیند که در آن دو مرحله‌ای کردن انتخابات طراحی شده بود. در مرحله اول باید میدان را باز می‌کردند تا انرژی متراکم سیاسی ـ ملی مردم افغانستان ظهور و بروز پیدا کند و به قول معروف «تخلیه» گردد، تا در مرحله دوم میوه مطلوب را بچینند! از این نگاه، مدیریت انتخابات در دست دولت اوباما است و حامد کرزی برنامه‌ریزی آمریکا برای انتخابات ریاست جمهوری افغانستان را اجرا می‌کند! این گروه معتقدند در همان دور اول نیز آراء مردم را دستکاری کردند و تقلب به صورتی انجام گرفت تا انتخابات دو مرحله‌ای گردد. در مرحله دوم میدان تقلب انتخاباتی هم سازمان‌یافته‌تر و هم گسترده‌تر شد. یکی از اسنادی که ستاد انتخاباتی عبدالله منتشر کرده است، نوار صوتی است که از سوی ستاد اشرف غنی‌ احمدزی در یک مکالمه تلفنی به رئیس ستاد مرکزی انتخابات گفته می‌شود: « شما اول گوسفندها را چاق کنید بعد ببرید میدان»! منظور از «گوسفندها» صندو‌ق‌هاست که اول آراء مورد نظر را در آن بریزید تا چاق شود و سپس به «میدان» یعنی حوزه انتخاباتی بفرستید! عبدالله‌عبدالله معتقد است که بر اساس اسنادی که دارد تقلب گسترده‌ای در مرحله دوم انتخابات صورت گرفته است، بطوریکه نزدیک به سه‌میلیون از آراء شمارش شده باطل است و باید ۱۱ هزار صندوق دوباره بازشماری گردد.

نگاه دوم معتقد است در مرحله دوم ائتلافی صورت گرفته است که موجب نتیجه برای پیروزی اشرف غنی احمدزی شده است. این ائتلاف به کمک کرزی و دوستان نزدیک او و آمریکا انجام گرفت تا عبدالله‌عبدالله حذف گردد. صاحبان این نگاه می‌گویند، فرمان مدیریت و تعیین رئیس جمهور در افغانستان در اختیار دولت اوباما است و انتخابات در افغانستان ظاهری و به‌صورت «فرمالیته» است. هم عبدالله، هم احمدزی هر دو آمریکایی هستند و قدرت بلامنازع آمریکا در افغانستان را باور دارند. اگرچه شعارهای انتخاباتی این هر دو متفاوت است اما در ماهیت امر، یعنی آمریکایی بودن هردو نامزد در مرحله دوم نباید شک و تردید داشت. در محاسبه نهایی، قرعه فال آمریکا به‌نام احمد‌زی درآمده است که همسرش آمریکایی و تحصیلکرده دانشگاه آمریکایی بیروت است و سپس از دانشگاهی در آمریکا مدرک دکترا گرفته و مدتی در صندوق بین‌المللی پول در نیویورک، کارمندی کرده است. نتیجه این هر دو نگاه پایان انتخاباتی است که در عمل شکاف عمیق در جامعه افغانستان ایجاد کرده و بحران کنونی را رقم زده است.

آشوب عمومی خطری است که بسیاری آن را از اعلام نتیجه انتخابات انتظار دارند. کرزی دستور داد تا اطلاع‌ثانوی تمامی دانشگاه‌ها تعطیل گردد.

عبدالله‌عبدالله بخش وسیعی از جوانان افغانستان را به‌همراه دارد و شعار «اصلاح‌طلبی» او مقبولیت عمومی دارد. در حالیکه احمدزی، متهم است به ارتباط با طالبان و حل مسالمت‌آمیز اختلاف‌ها با این گروه تروریستی از طریق ورود آنها به ترکیب دولت آینده در افغانستان. حمایت عربستان و پاکستان از «احمدزی» بخش دیگری است که این روزها در افغانستان شهرت عمومی پیدا کرده است. این مسیر با تقابل جدید اقوام و طوایف زنگ خطری است که از انتخابات سر برآورده‌ است و بسیاری، وقوع جنگ داخلی دیگر را در این کشور احتمال می‌دهند. آخرین اخبار درباره انتخابات ریاست جمهوری افغانستان که بلای جدید برای کشور شده است، موافقت کرزی با بازشماری ۵ر۳ میلیون رأی از سوی نمایندگان سازمان ملل در افغانستان است. خبرگزاری‌ها گزارش کرده‌اند: «بالاخره با میانجیگری سازمان ملل، ۵ر۳ میلیون آرای افغان‌ها بازشماری می‌شود. بر اساس گزارش‌ها، یان کوبیس، نماینده سازمان ملل در افغانستان روز جمعه و همزمان با ورود جان کری به کابل، پیشنهاد بازشماری ۵ر۳ میلیون آرا را داد که این پیشنهاد با موافقت حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان روبه‌رو شد اما عبدالله‌عبدالله نامزد معترض انتخابات با پیشنهاد سازمان ملل مبنی بر بازشماری ۸ هزار صندوق انتخاباتی مخالفت کرد و خواهان بازشماری۱۱ هزار صندوق شد. حال باید دید با این بازشماری چه کسی در ارگ ریاست جمهوری افغانستان ساکن می‌شود. در پی بحران انتخاباتی افغانستان، جان‌کری وزیر خارجه ایالات متحده روز گذشته به این کشور سفر کرد. او در این سفر با مقامات افغان دیدار و ضمن اشاره به اینکه افغانستان در «لحظه‌ای بسیار بحرانی و حیاتی» است ابراز امیدواری کرد بتواند برای مسأله انتخابات راه‌حلی بیابد. به گزارش رویترز، کری در عین ابراز امیدواری برای یافتن راه‌حل برای بن‌بست انتخاباتی در افغانستان هشدار داد: «نمی‌توان گفت که این اتفاق خود به خود خواهد افتاد». وزیر خارجه آمریکا روز جمعه ساعاتی پس از رسیدن به کابل گفت: «صحبت از مشروعیت انتخابات و فرآیند بالقوه» انتقال در آینده است، پس کار زیادی در پیش داریم. جان‌کری در این سفر با حامد کرزی دیدار کرد. ایمل فیضی، سخنگوی ریاست‌جمهوری افغانستان با تایید این خبر گفت: حامد کرزی در این دیدار گفته هر راه‌حلی را برای بیرون رفت از معضل انتخاباتی که از طریق مراجع قانونی افغانستان و در تفاهم با نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری صورت گیرد، قبول دارد. کری همچنین با اشرف غنی احمدزی دیدار کرد. اشرف غنی احمدزی در جریان دیدار با کری گفت: ما از بازبینی آرا تا هر اندازه که ممکن باشد، حمایت مِی‌کنیم. ما متعهدیم تا اطمینان حاصل کنیم که روند انتخابات ما همانطور که افغانستان و جهان می‌خواهد، انسجام و مشروعیت داشته باشد. کری با عبدالله‌عبدالله نیز ملاقات و گفتگو کرد.

در همین حال گروه ارزیابی انتخابات اتحادیه اروپا در تازه‌ترین خبرنامه‌اش که دیروز منتشر شد گفت که نتایج ابتدایی انتخابات ریاست جمهوری افغانستان «نیاز به بررسی همه‌جانبه» دارد. تای جیس برمن، ناظر ارشد اتحادیه اروپا گفت: «در این مرحله با اطلاعاتی که از نتایج ابتدایی، آن هم بدون بررسی دقیق به دست می‌‌آید، نتایج نهایی مشخص نیست و امکان ندارد که با در نظر داشتن آرای چشمگیری که احتمال دارد باطل اعلام شود، کسی را برنده اعلام کرد.»

این مرحله (بازشماری آراء) تا هفته آینده پایان خواهد گرفت. اما معلوم نیست بحران انتخابات در افغانستان با چنین روشی پایان پذیرد. افغانستان از فضای «وحدت‌ملی» به شکاف عمیق اجتماعی جهت‌گیری پیدا کرده است.

«کرزی» دوران طولانی ریاست‌جمهوری بر افغانستان را با شعار «خائن» از سوی بخش وسیعی از جامعه افغانستان به پایان می‌برد و تضاد قومی و طایفه‌ای در کشور بار دیگر سر برآورده است. در یک کلام انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان به‌جای همبستگی ملی موجب بسترسازی برای آشوب‌ها و ظهور و بروز تضادهای قبیله‌ای و قومی در این کشور گردیده و بلای جدید افغانستان شده است.


آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.