مردان ژنرال "سرحاد محمد" آمده اند که بمانند. چند ده پیشمرگ کرد و بیست مامور پلیس عراق در زیر پل رودخانه مشروعه چمباتمه زده اند تا خود را از گزند این آفتاب داغ تابستانی حفظ کنند. این افراد از یک هفته پیش در این جبهه هستند تا از پیشروی احتمالی نیروهای گروه تروریستی دولت اسلامی عراق و بلاد شام یا همان داعش به سوی شهر کرکوک جلوگیری کنند.

شهر کرکوک با 400000 نفر جمعیت در بیست کیلومتری شرق محلی قرار دارد که اکنون ما در آن هستیم و از همین جا می توان شعله های حوزه های نفتی کرکوک را دید. ژنرال محمد نیز مانند افرادش در سایه استراحت می کند و بر روی تخت کهنه ای نشسته است که چهار پایه فلزی آن درون آب قرار دارد و ژنرال ادعا می کند که این کار برای جلوگیری از نفوذ حشرات موذی است زیرا افراد او قبلا مورد حمله این حشرات قرار گرفته بودند. سپس به اونیفرم هایی که در کناری افتاده است اشاره می کند. برخی از افراد او برای شنا به داخل رودخانه رفته اند، رودخانه ای که در کنار آن انبوهی بطری پلاستیکی و یک یخچال از رده خارج دیده می شود. به گفته ژنرال محمد تروریست های داعش تنها پانصد متر با این محل فاصله دارند و در آن جا موضع گرفته اند و طی روزهای گذشته بارها دو طرف با یکدیگر درگیر شده اند. یک تابلو سبز رنگ در آن سوی رودخانه جاده ای را نشان می دهد که به مناطق اشغال شده توسط نیروهای داعش می رسد یعنی شهرهای موصل، فتحه و ملا عبداله. غرب استان کرکوک نیز در دست جهادی ها است و ظاهرا مناطق تحت اشغال این تروریست ها تا پشت آن رشته تپه ها نیز می رسد.

پل رودخانه مشروعه در واقع آخرین موضع در حاشیه منطقه جنگی به حساب می آید. در سمت بالای رودخانه وسایط نقلیه نظامی با علف و برگ های نخل استتار شده است. و زمانی که آن ژنرال سه ستاره یعنی "شیرکوه فاتح" با افرادش از روی پل عبور می کند گرد و خاک و غبار زیادی بلند می شود. این فرمانده تیپ پیشمرگ های کرد دستورات خود را نه از نوری المالکی نخست وزیر در بغدا بلکه از رییس دولت اقلیم کردستان عراق یعنی از مسعود بارزانی در اربیل می گیرد و برای او از مرزهایی دورتر و خارج از کردستان عراق دفاع می کند. کردستان عراق به صورت رسمی شامل سه استان کردنشین اربیل، دوهوک و سلیمانیه می شود. این ژنرال لاغر و سه ستاره به هیچ عنوان تصمیم ندارد که نیروهای خود را از این منطقه بیرون بکشد و می گوید:" پیشمرگ ها برای همیشه در این جا می مانند. رودخانه مشروعه خط جدا کننده جدید کردستان با سایر نقاط عراق محسوب می شود".

بیش از یک هفته پس از سقوط موصل و پیشروی های برق آسای تروریست های داعش به سمت پایین رود دجله و به سوی بغداد ظاهرا این واحدهای عملیاتی کرد هستند که پیروز بزرگ این مناقشه به حساب می آیند. ژنرال فاتح می گوید که در حال حاضر حفاظت و دفاع از استان کرکوک توسط یک تیپ کامل از پیشمرگ هایی انجام می گیرد که حقوق خود را از وزارت پیشمرگ ها در اربیل دریافت می کنند. و حال به گفته وی پس از آن که سربازان تیپ 12 ارتش عراق بدون درگیری با تروریست ها از منطقه گریحتند تنها نیروهای او در این جا مانده اند. ژنرال فاتح علت فرار نیروهای عراقی را عدم آمادگی آنان می داند اما عقیده دارد که در این مورد باید از دولت مرکزی در بغداد پرسش شود.

اما در این میان مناطق دیگری نیز از دست می رود. نیروهای مالکی در شمال بغداد با وجود آن که از سوی شبه نظامیان شیعه تقویت می شوند اما هنوز موفق به آزاد سازی شهر سامرا نشده اند و وضعیت شهر اشغال شده تکریت نیز در هاله ای از ابهام قرار دارد. روز سه شنبه گذشته در شهر بقودا نیز درگیری هایی صورت گرفت. از آغاز سال جاری بخش های بزرگی از شهرهای رمادی و سراسر فلوجه در غرب استان ناآرام انبار به اشغال نیروهای داعش درآمده و هر چه که این نیروها به بغداد نزدیک تر شوند به همان اندازه جلوگیری از پیشروی های آنها برای دولت مرکزی دشوارتر می شود.

روز دوشنبه گذشته نیز شهر تل عفر که غالب جمعیت آن را اقوام ترکمن تشکیل می دهند و در شمال غربی عراق و در میان موصل و مرز سوریه قرار دارد نیز به اشغال تروریست ها درآمد و بدین ترتیب آن گذرگاهی که تروریست ها برای عملیات پشتیبانی از آن استفاده می کردند عریض تر شد. نیروهای داعش مواد و تجهیزات خود را از داخل سوریه و در امتداد فرات به داخل خاک عراق انتقال می دهند و از این پس این کار برای آنها آسان تر نیز خواهد شد.

منطقه 150 کیلومتری میان موصل و کرکوک که در واقع مرز میان نیروهای داعش و پیشمرگ های کرد محسوب می شود از زمان سقوط صدام حسین در سال 2003 همواره محل اختلاف و دعوای رهبران کرد در اربیل با دولت مرکزی در بغداد بوده است. این جاده به آن سوی رودخانه مشروعه و به سمت شهر هویجه می رود. نیروهای تروریست بیش از یک هفته پیش این شهر سنی نشین را به اشغال خود درآوردند، همان شهری که در آوریل 2003 شاهد ناآرامی هایی بود اما دولت بغداد به هر صورت آن را خاموش کرد. در این میان اما این نیروهای داعش بودند که یک اعتراض آرام را به شورشی مسلحانه و تمام عیار بدل کردند و در این مورد از حمایت ها و پشتیبانی های اعضای حزب منحله بعث عراق و شبه نظامیان آنها ، سربازان فراری ارتش و دیگر گروه های مسلح رادیکالی مانند انصار السنت برخوردار بودند و این گروه ها بسیاری از روستاهای شهر هویجه واقع در پنجاه کیلومتری غرب کرکوک را نیز در اختیار خود دارند.

توران حسن رئیس شورای استانی اربیل نیز به ناگاه با وضعیت جدیدی روبرو شده است. او که یک سیاستمدار ترکمن است می گوید:" طبیعتا از وضعیت پیش آمده خوشحال نیستم". به گفته خودش در حال حاضر یک استان تقسیم شده را در برابر خود دارد. امروز رفت و آمدهای هیجان زده ای در دفتر بزرگ توران حسن در مقر فرمانداری کرکوک جریان دارد. فرمانده واحدهای حفاظت از حوزه های گاز و نفت از سوی توران حسن دعوت شده و رئیس نیروگاه برق شهری نیز در اتاق انتظار نشسته است. در جای جای این دفتر و ساختمان نیز نیروهای اونیفرم پوش دیده می شوند.

به گفته توران حسن تسلیح ناگهانی گروه های مختلف در دهه گذشته یکی از دلایل اصلی بالا گرفتن پرشتاب مناقشه امروز است. ظاهرا امروز نیز به مانند دوران جنگ داخلی در سال های 2005 تا 2007 که حملات انتحاری در همه جا وحشت پراکنی می کرد، بار دیگر آن نیلوفری خشونت سراسر عراق را در بر می گیرد. به باور حسن چنانچه این جنگ تنها چند ماه به درازا بکشد حتی استان اربیل نیز از جنگ شیعه و سنی مصون نخواهد ماند و کردها هم نمی توانند مناطق حومه بغداد را از خطر فروپاشی نجات دهند. به گفته توران حسن نیمی از استان در اربیل اختیار تروریست ها و نیمی دیگر در اختیار پیشمرگ های کرد است، همان نیروهایی که به باور حسن بر خلاف ادعاهای رهبران اربیل هیچ اقدامی در جهت حفاظت از جان مردم کرکوک به عمل نمی آورند.

این جا یعنی در کرکوک مساله بر سر دولت عراق و نوری مالکی نیست. مساله اصلی آینده توافقات و اختلاف هایی است که میان بغداد و دولت خودمختار اقلیم کردستان وجود دارد. به گفته توران حسن از سال 2003 جمعیت کردهای کرکوک به صورتی هدفمندانه افزایش یافت و حال نود درصد جمعیت روستاها و دو سوم جمعیت کرکوک را کردها تشکیل می دهند. و این در حالی است که تا سال 1970 اقوام ترکمن در کرکوک از اکثریت برخوردار بودند. حسن می گوید:" این دومین باری است که ترکمن ها قربانی می شوند. ما در دوران صدام قربانی سیاست عرب محورانه صدام و امروز قربانی سیاست خزنده کرد محورانه می شویم".

حتی اعضای شورای استانی نیز به دلیل اختلاف ها بر سر توزیع پست ها میان کردها و ترکمن ها و عرب ها نه به صورت انتخابی بلکه به صورت انتصابی به شورا راه یافته اند. شمار نمایندگان غیرکردی که از کرکوک به پارلمان عراق راه یافته اند نیز از زمان سقوط صدام کاهش یافته است. در انتخابات سال 2006 هفت ترکمن به نمایندگی در پارلمان عراق انتخاب شدند اما این تعداد پس از انتخابات ماه پیش به چهار نفر کاهش یافت. پس بی دلیل نیست که ترکمن ها در خوشحالی کردها شریک نمی شوند. حسن می گوید:" از این می ترسم که سیاست های مصطفی بارزانی رهبر کردهای عراق دیر یا زود کرکوک را در انحصار کردها قرار دهد".

البته مالکی و بارزانی اختلاف های ذیرینه خود را در یک هفته اخیر در واقع به نفع کردها کنار گذاشته اند اما دیگر اقلیت ها از این وضعیت راضی نیستند. در سال های پیش هزاران ترکمن و مسیحی آرامی و عرب در این شهر چند ملیتی در کنار هم زندگی می کردند اما حال به گفته حسن " در همه جای شهر فقط پیشمرگ ها را می بینیم". البته در مرکز شهر کرکوک چندان اثری از نیروهای پیشمرگ دیده نمی شود.

در همین حال ژنرال "محمد صالح" فرمانده پلیس اربیل می گوید:" تا زمانی که دولت عراق قادر به تامین امنیت در حومه پایتخت نباشد این جنگ به طول خواهد انجامید. ما جنگی طولانی و شاید خیلی طولانی در پیش داریم".

منبع: فرانکفورتر آلگماینه

ترجمه:شفقنا

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.