با نزدیک شدن زمان انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری بار دیگر بحث بر سر ورود یا عدم ورود نیروهای مسلح به عرصه سیاست بالا گرفته است.

با نزدیک شدن زمان انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری بار دیگر بحث بر سر ورود یا عدم ورود نیروهای مسلح به عرصه سیاست بالا گرفته است.

به گزارش جماران، بعد از آنکه رئیس جمهور روحانی در جمع استانداران، مبحث نقش شورای نگهبان در انتخابات را مطرح کرد، فرمانده سپاه پاسداران، وزیر کشور، بعضی از اعضاء شورای نگهبان، بعضی از نمایندگان مجلس، رئیس مجلس خبرگان رهبری، تعدادی از ائمه جمعه و تعدادی از صاحبنظران حوزوی و دانشگاهی در این زمینه مطالبی گفتند و نوشتند و موضوع بقدری بالا گرفت که به سئوال معروف و مهم «آیا سپاه می تواند وارد سیاست شود؟» منجر شد.
در جواب این سئوال، عده ای می گویند امام خمینی، نیروهای مسلح را از ورود به سیاست منع کرده اند و عده ای در مقابل، این فرمایش امام خمینی را به عضویت نیروهای نظامی در احزاب سیاسی محدود می دانند و می گویند منظور بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی این نبود که نیروهای مسلح وارد سیاست نشوند. همین اختلاف برداشت از بیانات امام خمینی موجب شده است مبحث سپاه و سیاست که مبحث سابقه داری است همچنان مطرح بماند و هر کس طبق نظر خود درباره آن سخن بگوید و حتی عمل کند.

هر چند مبحث ورود یا عدم ورود سپاه به سیاست در دوران دولت یازدهم بار دیگر جان گرفته و بیش از زمان های دیگر مطرح است، ولی هر کس بخواهد به این مبحث وارد شود و پاسخ سئوال معروف و مهم مربوط به آن را بدهد نباید براساس علائق و گرایش های خود به آن بپردازد، زیرا هم مسئولین دولت یازدهم و هم فرمانده سپاه و سایر افرادی که در دو طرف مبحث قرار دارند، عناوین و مقامات خود را روزی به دیگران تحویل می دهند و می روند ولی اصل انقلاب و نظام و دولت و سپاه و سایر نیروهای مسلح باقی می مانند. بنابر این، به مبحث ورود نیروهای مسلح باید با نگاهی عمیق تر نگریست و در چنین مبحث مهمی باید از اسیر شدن در دام بخشی نگری و منافع و مصالح زودگذر پرهیز کرد.
معمولاً کسانی که سخنان امام خمینی درباره منع کردن نیروهای مسلح از ورود به سیاست را بگونه ای معنا می کنند که به عضویت این نیروها در احزاب سیاسی محدود شود و شامل ورود به عرصه های سیاسی نشود، به اصل 150 قانون اساسی استناد می کنند. متن اصل 150 قانون اساسی جمهوری اسلامی چنین است: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پا بر جا می ماند. حدود وظایف و قلمرو مسئولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسئولیت نیروهای مسلح دیگر با تاکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها بوسیله قانون تعیین می شود.»

نحوه استدلال کسانی که این اصل قانون اساسی را مجوز ورود سپاه به سیاست می دانند اینست که در این اصل «نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن» به سپاه واگذار شده و بدیهی است که انجام این ماموریت بدون ورود به سیاست امکان ندارد. بعضی از این افراد، حتی از اینهم فراتر رفته و می گویند اصولاً سپاه قرار نبود وارد کار نظامی شود ولی با پیش آمدن جنگ ناچار شد وارد این عرصه هم بشود والا فقط به کار فرهنگی و سیاسی و... می پرداخت.

این استدلال با توجه به دیگر اصول قانون اساسی که در مبحث مربوط به نیروهای مسلح وجود دارند، قابل پذیرش نیست. اصل 143 قانون اساسی جمهوری اسلامی می گوید: «ارتش جمهوری اسلامی ایران، پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را برعهده دارد.»

در این اصل «پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی» وظیفه ذاتی ارتش دانسته شده است. روشن است که یکی از دستاوردهای انقلاب اسلامی و بلکه مهم ترین دستاورد این انقلاب، نظام جمهوری اسلامی است. وقتی قانون اساسی می گوید پاسداری از «نظام جمهوری اسلامی» برعهده ارتش است، طبق استدلال کسانی که می گویند چون اصل 150 گفته نگهبانی سپاه از انقلاب و دستاوردهای آن پا برجا می ماند، پس سپاه می تواند وارد سیاست شود، به راحتی با استناد به اصل 143 می توان گفت ارتش هم می تواند وارد سیاست شود درحالی که همه معتقدند ارتش نمی تواند وارد سیاست شود. با توجه به این واقعیت، استناد به اصل 150 قانون اساسی برای جواز ورود سپاه به سیاست، موجه نیست.

این نکته نیز که گفته اند سپاه قرار نبود نظامی باشد با توجه به اینکه اصل مربوط به سپاه پاسداران در مبحث مربوط به نیروهای مسلح و تحت عنوان «ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» در قانون اساسی آمده، درست نیست. زیرا وجود اصل 150 در این مبحث، بطور طبیعی به معنای نظامی بودن آنست و نشان می دهد ورود به عرصه نظامی، وظیفه ذاتی سپاه است. جالب است که بدانیم دو اصل مربوط به ارتش و سپاه، در نسخه اول قانون اساسی (1358) و در بازنگری آن (1368) یکسان و بدون کوچک ترین تغییر آمده اند.

نکته قابل توجه دیگر در زمینه اینکه کار نظامی، از آغاز وظیفه ذاتی سپاه بوده و اکنون نیز هست اینست که در ذیل اصل 150 با صراحت آمده است: «حدود وظایف و قلمرو مسئولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسئولیت نیروهای مسلح دیگر با تاکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها بوسیله قانون تعیین می شود.» این عبارت با توجه به اینکه سپاه را در ردیف نیروهای مسلح دیگر قرار داده و از همکاری و هماهنگی سپاه و دیگر نیروهای مسلح می گوید، بدون کم ترین ابهامی نشان می دهد کار نظامی وظیفه ذاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. طبعاً در هر زمانی استفاده از نیروهای مسلح در امور دیگر با صلاحدید فرمانده کل قوا مجاز است.

تکلیف این نکته که نظر امام خمینی درباره ورود سپاه به سیاست چه بود؟ نیز با مراجعه به بیانات امام کاملاً مشخص می شود. امام، در یک سیر تاریخی نقطه نظرهای خود درباره سپاه و سایر نیروهای مسلح را با صراحت اعلام کردند. ایشان در فروردین سال 61 نیروهای مسلح را از عضویت در احزاب سیاسی منع فرمودند (صحیفه امام جلد 16 صفحه 203)، در مرداد ماه 1362 نیروهای مسلح را از ورود به سیاست منع فرموده و خطاب به وزیر سپاه و سایر مسئولان وزارت سپاه فرمودند: «شما باید سعی کنید جهات سیاسی در سپاه وارد نشود که اگر افکار سیاسی وارد شود، حیات نظامی آن از بین می رود» (صحیفه امام جلد 18 صفحه 45)، در مرداد ماه 1363 در دیدار رئیس جمهور، نخست وزیر و سایر مسئولین با اشاره به اینکه در همه کشورها نیروهای مسلح از ورود به سیاست ممنوعند فرمودند: «ما که می خواهیم سپاه و ارتش جندالله باشند و دسته بندی نداشته باشند و جهات سیاسی را کنار بگذارند، برای اینکه اگر جهات سیاسی و مناقشات سیاسی در سپاه رفت و در ارتش رفت باید فاتحه این سپاه و ارتش را ما بخوانیم» (صحیفه امام جلد 19 صفحه 11) و در ادامه همین بیانات، با صراحت بیشتر فرمودند: «برای سپاهی ها جایز نیست که وارد بشوند به دسته بندی و آن طرفدار آن یکی، آن یکی طرفدار آن یکی. به شما چه ربط دارد که در مجلس چه می گذرد. در امر انتخابات باز هم به من اطلاع دادند که بین سپاهی ها باز هم صحبت هست. خوب انتخابات در محل خودش دارد می شود، جریانی دارد، به سپاه چه کار دارد که آنها هم اختلاف پیدا کنند؟ برای سپاه جایز نیست این. برای ارتش جایز نیست این. سپاهی را از آن تعهدی که دارد، از آن مطلبی که برعهده اوست باز می دارد و همینطور ارتش را (صحیفه امام جلد 19 صفحه 12).

تذکر این نکته را نیز لازم می دانیم که مقصود از عدم ورود به سیاست، عدم اطلاع از سیاست و دور ماندن از درک مسائل سیاسی نیست. نه تنها سپاه بلکه تمام افراد نیروهای نظامی و انتظامی و آحاد مردم باید از فهم و درک سیاسی بالائی برخوردار باشند، در انتخابات با درک سیاسی به افراد مورد نظر خود رای بدهند و در تمام مسائل سیاسی اهل نظر باشند. آنچه برای نیروهای مسلح ممنوع است علاوه بر عدم ورود به احزاب سیاسی، ورود به موضع گیری های سیاسی و دخالت در امور سیاسی است. برای نمونه، وقتی میان رئیس جمهور و شورای نگهبان اختلاف نظری پیش می آید، طبعاً دو طرف با پیمودن راهکارهای قانونی، آن را حل خواهند کرد، اما اینکه فرمانده سپاه وارد صحنه شود و با رئیس جمهور طرفیت کند، قطعاً خارج از وظایف سپاه است و از مصادیق ممنوعیت ورود نیروهای مسلح به عرصه سیاست می باشد.

فلسفه این ممنوعیت نیز روشن است. علاوه بر آنچه در بیانات مکرر و مفصّل امام خمینی آمده، اصولاً ورود نیروهای مسلح به سیاست، آنها را برای ورود به سایر عرصه ها وسوسه خواهد کرد به ویژه آنکه تصورشان این باشد که حافظ انقلاب و دستاوردهای آن هستند و اینها وظایف ذاتی آنهاست و کار نظامی را نه به عنوان وظیفه ذاتی بلکه در اثر شرایط پیش آمده انتخاب کرده اند. چنین تصوری موجب می شود نیروهای نظامی قائل به هیچ محدودیتی برای حوزه کاری خود نباشند و به تدریج وارد عرصه های دیگر هم بشوند و همه چیز را در قبضه خود بگیرند و به یک «خود همه کاره پنداری» برسند.

این، همان خطر بزرگی است که امام خمینی در بیانات مرداد ماه 1363 فرمودند: «اگر جهات سیاسی و مناقشات سیاسی در سپاه رفت و در ارتش رفت باید فاتحه این سپاه و ارتش را ما بخوانیم.» همین هشدار را رئیس جمهور روحانی در همایش ملی ارتقاء سلامت اداری و مبارزه با مفاسد که در 17/9/93 برگزار شد، اینگونه به زبان آورد که: «اگر اطلاعات، تفنگ، پول، سایت، روزنامه، خبرگزاری و دیگر مظاهر قدرت در یک نهاد جمع شوند، ابوذر و سلمان هم که باشد، فاسد می شود.»

این سخن را فقط از کسانی می توان شنید که دلسوز و خیرخواه نیروهای مسلح باشند. زیرا فقط دلسوزان و خیرخواهان هستند که به اقتدار نیروهای مسلح می اندیشند و می دانیم که اقتدار این نیروها تنها در پرتو سلامت آنها به دست می آید. سلامت نیز مرهون انجام وظیفه ذاتی و پرهیز از ورود به سایر عرصه هاست. حفاظت از سلامت نیروهای مسلح، در درجه اول برعهده مسئولین این نیروهاست و پای بندی آنها به قانون و تفسیر صحیح بیانات بنیانگذار جمهوری اسلامی است که می تواند سلامت نیروهای مسلح را تضمین کند.

ملت ما برای نیروهای مسلح اعم از ارتش و سپاه و بسیج احترام ویژه ای قائل است و خدمات آنها در دفاع مقدس را هرگز از یاد نخواهد برد. همه می خواهیم این نیروها همواره با عزت و سربلندی و اقتدار قرین باشند و بتوانند به فضل الهی و با برخورداری از پشتیبانی ملت، در برابر توطئه های دشمنان که در شرایط کنونی چنگ و دندان خود را برای کشور و نظام ما بیشتر از هر زمان دیگری تیز کرده اند بایستند و پیروز باشند. این هدف بزرگ و مقدس، قطعاً با حرکت نهادها، ارگان ها، نیروهای مسلح، قوای سه گانه و آحاد مردم در چارچوب قانون دردسترس خواهد بود.

منبع: روزنامه جمهوری اسلامی

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.