مقاله «ارزشیابی روایات تفسیری از منظر امام خمینی(ره)» به قلم محمدتقی دیاری‌بیگدلی و علیرضا کوهی در شماره 9 پژوهشنامه «معارف قرآن کریم» منتشر شد.

به گزارش ایکنا، محمدتقی دیاری‌بیگدلی ، دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم و علیرضا کوهی، کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث در این مقاله به بررسی اهمیت روایات تفسیری از دیدگاه امام خمینی(ره) پرداخته‌اند و پس از آن ملاک‌ها و معیارهای نقد روایات تفسیری از منظر ایشان را مورد بررسی قرار داده‌اند.

بنابر تحقیق نویسندگان، احادیث تفسیری نزد امام خمینی(ره)، از منابع مهم تفسیری است که در گرایش تفسیری ایشان که گرایش عرفانی است، بسیار پرکاربرد است. ایشان احادیث تفسیری را در اموری چون تأویل آیات، تعیین مصداق آیات، تأیید معانی تأویلی، عینی کردن مفهوم آیه و توجه به اهداف تربیتی و اخلاقی و تأیید یکی از نظرات تفسیری به کار برده‌اند.

پژوهشگران در این تحقیق معتقدند، امام خمینی(ره) از روایات تفسیری با تسامح و تساهل سندی و رجالی استفاده ‌کرده‌اند و زیربنای تفسیر عرفانی خود را بر آن استوار ساخته‌اند، اما در عین حال ایشان معتقدند داشته‌های روایی مفسران چندان نیست که تمام آیات الهی را شامل شود.

محققان در این مقاله با مطرح کردن اینکه امام خمینی(ره) قائل به عدم حجیت روایات تفسیری در حوزه اعتقادات هستند، این موضوع را نیز بررسی کرده‌اند که از نظر ایشان هیچ کتابی به جز قرآن مجید و هیچ فردی به غیر از معصومان(ع) از خطا و اشتباه دور نیست؛ لذا در مواردی با تکیه بر بررسی سندی، به نقد روایات تفسیری پرداخته‌اند.

بنابر پژوهش مؤلفان، امام خمینی(ره) معتقدند حیطه روایات غیر فقهی، حق عقل و عرصه جولان آن است؛ بنابراین آنچه ملاک اصلی نقد حدیث در روایات تفسیری واقع می‌شود، عقل است. بر مبنای همین اندیشه است که امام خمینی(ره) در بررسی روایات تفسیری بیش از آنکه به سند روایات توجه کنند، مضامین آن را محک اصالت آن قرار می‌دهند.

ایشان با اشاره به اینکه نگاه امام خمینی(ره) به منابع روایی و اسناد آن، نگاهی انتقاد آمیز بوده است، می‌نویسند: امام خمینی(ره) آسیب‌ها و ایرادهای موجود در منابع حدیثی را گوشزد کرده‌اند و به بررسی آن توجه داده‌اند. ایشان معیارهای نقد متن روایات تفسیری را در مواردی چون مخالفت با قرآن، مخالفت با سنت قطعی، مخالفت با عقل، مخالفت با علو مقام معصومان(ع)، اضطراب متن و عدم مراجعه به منابع اصلی می‌دانند.

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.