محمد مهدی مظاهری عضو هیات علمی دانشگاه تهران

بیش از سی سال از وقوع انقلاب اسلامی ایران می گذرد. در این مدت سیاست خارجی کشور ناشی از تحولات شگرف و عمیق بین المللی و منطقه بوده است .به طوریکه پس از تجربه فروپاشی شوروی و پایان کمونیسم و نیز تلاش گسترده امریکا برای تثبیت هژمونی یکجانبه خود در عرصه نظام بین الملل، از سال گذشته با شروع خیزش های عظیم مردمی در جهان عرب و پایان دیکتاتوری ها در کشورهایی نظیر تونس، مصر و لیبی و تداوم اعتراضات در یمن و بحرین، شاهد فضای جدید در منطقه شمال آفریقا و خاورمیانه هستیم، گرچه مقامات کاخ سفید پس از غافلگیری در انقلابات تونس و مصر تلاش های همه جانبه ای را برای مصادره انقلاب های منطقه و مدیریت بحران آغاز نمودند، ولی وجه غالب این تحولات با جنبه های اسلامی - دینی بیش از آنکه در راستای منافع غرب و رژیم صهیونیستی باشد بر ضد آنها عمل نموده است.

در این میان جمهوری اسلامی به عنوان یک کشور با استقلال همه جانبه و مروج اندیشه استقلال طلبی دینی توانسته است با تکیه بر اهرم فوق و استفاده از همه ظرفیت ها به طور اطمینان‌بخشی در تحولات منطقه نقش آفرین باشد، گرچه در این میان تلاشهای غرب مبنی بر عدم الگوپذیری انقلاب مردمی چالش جدی برای منافع ایران محسوب می گردد. با این وجود رد لایتیسه از سوی اخوان المسلمین مصر و نارضایتی رهبران آن از توصیه های اردوغان در سفر وی به این کشور نشانگر این امر مهم است که گروه های اسلامی هرگونه دخالت کشورهای دیگر در تعیین سرنوشت آینده سیاسی را نمی پذیرند، این در حالی است که به رغم مشکلات و تنگناهای موجود و برخی کوتاهی ها در عرصه دیپلماسی ، جمهوری اسلامی می تواند با تجدید حیات و تقویت گروه های اسلامی در منطقه همچنان جایگاه بالایی در تعاملات منطقه داشته باشد.

در این مسیر برگزاری همایش بزرگ بیداری اسلامی فرصت مغتنمی بود که تا با پرداختن به سوالات اصلی جهان اسلام و تبیین خط مشی سیاست خارجی و با بهره گیری از فرصت های جدید و نیز حمایت همه جانبه از حقوق مردم مظلوم فلسطین و افشای جنایات رژیم صهیونیستی در مسیر وحدت اسلامی گام برداشت.

اکثر کارشناسان مسائل بین المللی ، انقلاب اسلامی ایران را نقطه عطفی در کیفیت تحولات اجتماعی و دینی منطقه می دانند و بر این باورند که همزمان با بهار عربی در منطقه و تحولی که در ساختار سیاسی ، اقتصادی و نظامی کشورهای اسلامی بوجود آمد زمینه ساز گسترش نظام دینی خواهد شد. چراکه حکومت مردم سالاری دینی ، استقلال ، مبارزه با طاغوت و استکبار جهانی ، دفاع از محرومین و مستضعفین ، امت اسلامی ، دفاع از پابرهنه ها ، مقابله با کوخ نشینی ، برابری و مساوات ، مجموعه های به هم پیوسته ای از مفاهیم را تشکیل می دهند که در جریان انقلاب اسلامی و با اندیشه های معمار بزرگ انقلاب اسلامی وارد ادبیات سیاسی شده و در مجموع گفتمان واحدی را تشکیل داد که این گفتمان جدید در پاردایم خاصی قابل فهم است که می توان آن را «پاردایم سیاسی دینی- معرفتی» نامید.
این پاردایم سیاسی تحت تأثیر مولفه های دینی توانسته است پاردایم های مسلط توسعه گرای معاصر را به چالش بطلبد و شور و نشاط جدیدی را در حرکت های مردمی بوجود آورد.
در تحلیل تحولات منطقه باید به این نکته اساسی اشاره نمود که وقوع پاردایم جدید تحت عنوان «اسلامی- سیاسی» به مفهوم حذف کامل رقیب از صحنه داخلی و جهانی نیست چرا که استبداد و استعمار با شکست سیاسی اخیر ، منابع اقتدار و توانمندیهای خود را (نظامی ، اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی) کامل از دست نداده بلکه نظام سلطه با استفاده از امکانات گسترده جهانی درصدد ضربه زدن به بنیانهای انقلاب و بازگرداندن اوضاع به حالت اولیه خویش برآمده است. آنچه مشهود است اینکه حکومت‌های هم پیمان و سازشکار که مسیر تفاهم با غرب را در پیش گرفته بودند توسط جنبش اسلامی به محوریت معنوی ایران به ستیز همه جانبه خویش با استعمار و استکبار برخاستند. در چنین شرایطی با سرنگونی دیکتاتورهایی نظیر بن علی ، مبارک و قذافی شاهد تجدید حیات جهان اسلام هستیم.
البته امواج قوی اسلام سیاسی در گستره جهان اسلام باعث شده که امریکا برای پیش گیری از اوج گیری آن با توسل به ترفندهای دروغین در پوشش دین و با بهره گیری از وهابیت و نیروهای التقاطی قطب دیگری را در مقابل حرکت نوین اسلامی بوجود آورد. ولی این سیاست مانع حرکت های مردمی نیست و اسلام امریکایی هم نتوانسته است در پیشگیری از رشد و افزایش جنبش های اسلامی الهام گرفته از انقلاب ایران ثمربخش باشد. بطوریکه در مدت کوتاهی جنبش های دینی که غرب از آن به عنوان بنیادگرایی اسلامی یاد می کند نه تنها در کشورهای همجوار ایران بلکه در خارج از منطقه نیز با اقبال گسترده مردم روبرو گشت.
بی شک در آینده نیز تضاد بین اسلام ناب محمدی بدلیل گسترش مفاهیم دینی و حرکت مذهبی با جبهه گسترده استعمار همچنان ادامه خواهد داشت و استراتژی غرب برای رویارویی و مقابله با حکومت دینی ، و برخی حرکت های التقاطی در جهان اسلام برای مقابله با اسلام ناب محمدی (ص) خواهد بود.

منبع :خبر آنلاین

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.