رسانه های آمریکایی گمانه زنی کرده اند که رئیس جمهور این کشور در دیدار امروز خود با مقامات سعودی، برقراری ارتباط میان این کشور و ایران را در دستور کار دارد.

کاخ سفید اعلام کرده است برای مشاهده خاورمیانه باثبات تر، باید تنش میان تهران و ریاض خاتمه یابد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت: «باراک اوباما» رئیس جمهور آمریکا در سفر این هفته خود به پایتخت عربستان به دنبال پیشبرد دستور کار سیاست خارجی است که واشنگتن را به عنوان یک میانجی بین عربستان سعودی و ایران قرار داده است.

اما در منطقه، اقدامات آمریکا به طور گسترده ای به عنوان عاملی در جهت تشدید تنش میان ریاض و تهران محسوب می شود.

تکمیل خروج نیروهای نظامی آمریکا از عراق در سال 2011 نفوذ این کشور را به طرز چشمگیری کاهش داده است. توافق هسته ای با ایران در سال 2015 که ورای خواسته ریاض امضا و اجرا شد و تحریم ها علیه ایران را لغو کرد، عربستان را بیش از پیش ناامید کرد.

این در حالی است که آمریکا تا حد امکان خود را از درگیری در سوریه و یمن نیز کنار کشید. و کاهش مصرف نفت خارجی در آمریکا نیز به نوسانات در بازار انرژی دامن زده است.

کاخ سفید امیدوار است که بتواند با بهبود روابط - آنچه اوباما از آن به عنوان «صلح سرد» یاد کرده است - عربستان سعودی و ایران در سال های پیش رو خاورمیانه باثبات تری را شاهد باشد. قرار است وی امروز چهارشنبه، با رهبران کشورهای عربی که شورای همکاری خلیج فارس را تشکیل می دهند، دیدار داشته باشد.

یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت: «بین شورای همکاری خلیج فارس و ایران، به ویژه بین عربستان سعودی و ایران تنش هایی وجود دارد.»

این مقام گفت: «شما به نوع متفاوتی از رابطه بین کشورهای حوزه خلیج فارس و ایران نیاز دارید و این چیزی خواهد بود که برای همه منطقه خوب است. این موضوعی است که اوباما می خواهد با رهبران این منطقه در خصوص آن مذاکره داشته باشد.»

مقامات آمریکا مذاکرات سیاسی برای حل و فصل درگیری ها در سوریه و یمن را به عنوان محرک احتمالی برای چنین تغییری می بیند. این رویکرد در بازار انرژی و دیگر مسائل نیز موثر واقع می شود.

اما این استراتژی به همراهی رهبران بسیار شکاک عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس نیاز دارد.

«دنیس راس» دیپلمات کهنه کار آمریکایی که در دولت های جمهوری خواه و دموکرات هر دو حضور داشته است، گفت: «مشکل اینجاست که در این مرحله جلب رضایت سعودی ها کار دشواری است زیرا آنها ایران را تهدیدی برای خود می بینند.»

روابط دیپلماتیک عربستان سعودی با ایران در ماه ژانویه و پس از اعتراضات به اعدام «نمر النمر» روحانی برجسته شیعه متوقف شد.

ریاض همچنین با افزایش تولید نفتی خود قصد دارد در مسیر بازگشت ایران به منافع اقتصادی پس از لغو تحریم ها اختلال ایجاد کند.

در ایران در تمامی اقشار بی اعتمادی گسترده ای نسبت به عربستان سعودی دیده می شود. اختلافات پس از مراسم حج سال گذشته و کشته شدن 400 ایرانی در حادثه منا تشدید شده است.

ایران بارها گفته است که می خواهد در منطقه هماهنگی وجود داشته باشد و عربستان سعودی را به خاطر تنش زایی سرزنش کرده است. «حسن روحانی» رئیس جمهور ایران اوایل این ماه گفت: ما تهدید علیه هیچ کشوری نیستیم. ما امنیت دیگر کشورهای همسایه و منطقه را امنیت خودمان در نظر می گیریم.»

مقامات سعودی از اظهار نظر در خصوص اهداف اوباما برای سفر به ریاض خودداری کردند.

مشکل اساسی اوباما این است که بین ایران و آمریکا بی اعتمادی عمیقی وجود دارد و از سوی دیگر ریاض دیگر شک دارد آمریکا یک متحد قابل اعتماد برای این کشور باشد.

مقامات کاخ سفید گفته اند سیاست خاورمیانه ای اوباما برای تقویت امنیت و همکاری در جهت مبارزه با تروریسم با کشورهای حوزه خلیج فارس طراحی شده است؛ در عین حال پیشبرد منافع آمریکا، از جمله مذاکره هسته ای با ایران و اجتناب از حملات نظامی در مقیاس بزرگ نیز در این برنامه ها وجود دارد.

تنش موجود بین آمریکا و عربستان سعودی به دلیل اختلاف نظر در رویکرد آنها در قبال ایران ایجاد شده است. اوباما پس از ارائه ایده نزدیک شدن آمریکا به ایران در مبارزات انتخاباتی، در سال 2009 وارد کاخ سفید شد. این ایده، یک تغییر برجسته پس از دولت «جورج دبلیو بوش» سلف اوباما محسوب می شد و در تقابل با فشار ریاض برای مقابله با ایران بود.

اما عربستان سعودی به واسطه یک سری اقدامات دیگر آمریکا، از جمله تصمیم کاخ سفید برای سرنگونی رژیم «حسنی مبارک» رئیس جمهور سابق مصر در سال 2011، خروج نیروهای آمریکایی از عراق، مذاکرات با ایران بر سر توافق هسته ای نگران شده بود و تهدید اوباما برای حمله نظامی به سوریه مستاصل شده بود.

نگرانی عربستان سعودی زمانی عمیق تر شد که در سال 2014 بهای نفت با سقوط چشمگیری مواجه شد.

توافق هسته ای که در ژوئیه سال 2015 میان آمریکا و دیگر قدرت های جهانی به رغم اعتراضات عربستان سعودی امضا شد، ایران را به صحنه رقابت با عربستان در عرصه نفتی بازگرداند. ایران در حال حاضر قصد دارد تا پایان سال تولید خود را تا یک میلیون بشکه در روز افزایش دهد.

عربستان سعودی تاکنون حاضر به همراهی با هیچ گونه طرحی برای کاهش تولید نفت بدون مشارکت ایران نشده است. ایران به صراحت این اقدام را رد کرده است. موضع گیری ریاض در نهایت در روز یکشنبه به شکست نشست دوحه منتهی شد.

«جیم کرین» از موسسه سیاست عمومی «بیکر» در دانشگاه رایس گفت: «ایران روشن ساخته است که به هیچ وجه تولید خود را کاهش نخواهد داد.»

عربستان سعودی تلاش دارد از موقعیت خود به عنوان بزرگترین تولید کننده در سازمان کشورهای صادر کننده نفت (اوپک) در جهت ممانعت از بهره مندی ایران از درآمد نفتی سوء استفاده کند. عربستان سعودی و متحدان سنی این کشور در حوزه خلیج فارس در طول یک سال و نیم گذشته سیل نفتی در بازارهای جهانی به راه انداخته و قیمت ها را پایین نگه داشته اند.

«حسن فدایی» یک مهندس برق در تهران گفت: «آنها فکر می کنند با این کار می توانند به جمهوری اسلامی در این راه آسیب برسانند.»

در حالی که مقامات در آمریکا و عربستان سعودی مدعی اند که این دو هنوز هم در زمینه تامین امنیت به ویژه در زمینه مبارزه با تروریسم همکاری نزدیکی دارند، ریاض بیشتر به اقدامات خودسرانه روی آورده است.

از یک طرف این امر یک موفقیت برای اوباما محسوب می شود که در تلاش است تا وابستگی متحدانش در خاورمیانه را به آمریکا کمتر کند.

اوباما سال گذشته پس از اطمینان از دستیابی به توافق هسته ای با ایران گفت: «در نهایت این وظیفه رئیس جمهور آمریکا نیست که تمامی مشکلات در خاورمیانه را حل و فصل کند.»

اما استقلال بیشتر متحدان آمریکا، اهرم نفوذی این کشور را در منطقه کاهش می دهد.

عربستان سعودی یک سیاست خارجی تهاجمی تر و نظامی تر اتخاذ کرده است که به طور فزاینده ای واشنگتن را به چالش می طلبد.

از آنجا که روابط عربستان سعودی با ایران قطع شده است، این کشور استراتژی «یا با ما یا علیه ما» را در تلاش برای شکل دادن یک بلوک ضد ایرانی در میان متحدان خود دنبال می کند. بیانیه ضد ایرانی که در پایان جلسه هفته گذشته سازمان همکاری های اسلامی صادر شد، در راستای همین تلاش های سعودی صورت گرفت.

«محمدجواد ظریف» وزیر خارجه ایران عربستان سعودی را به خاطر این اقدامات سرزنش کرده و گفته است درگیری بین کشورها باید از طریق تلاش های دیپلماتیک دو جانبه حل و فصل شود و نباید در دستور کار چنین جلسه چند جانبه ای قرار گیرد.

عربستان کشورهایی را که با این کشور در اقدامات ضد ایرانی هم گام نشوند، مجازات می کند. ریاض به تازگی کمک نظامی 3 میلیارد دلاری را که به لبنان متعهد شده بود، متوقف کرد.

مقامات آمریکایی به عربستان سعودی در خصوص چنین اقداماتی هشدار داده اند.

اوباما در سال 2013 تهدید به اقدام نظامی علیه سوریه کرد اما پس از پیشنهاد روسیه برای مذاکره با سوریه در خصوص خروج سلاح های شیمیایی این کشور از موضع خود عقب نشینی کرد. اوباما از آن سال یک عملیات نظامی برای مبارزه با داعش در سوریه و عراق را ‌راه اندازی کرد. پس از آن عربستان سعودی و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس که نا امید شده بودند از خود می پرسیدند که آیا می توانند پس از موضع گیری ملایم اوباما در قبال دولت سوریه، به آمریکا تکیه کنند یا خیر.

در ماه مارس سال گذشته، عربستان سعودی عملیات نظامی علیه حوثی ها در یمن را با هدف بازگرداندن «عبد ربه منصور هادی» به قدرت آغاز کرد. عربستان سعودی اقدام خود را رویارویی گسترده تر با ایران برای قدرت و نفوذ در خاورمیانه تلقی کرده است.

در حالی که آمریکا بخشی از ائتلاف به رهبری عربستان نیست، از این مداخله حمایت می کند.

عربستان سعودی در آمریکا به چیزی بیش از یک هدف تبدیل شده است. هفته گذشته، دو سناتور آمریکایی قانونی را معرفی کردند که فروش مهمات هوا به زمین به عربستان سعودی را تا زمانی که این کشور به تعهد خود برای مبارزه با تروریسم عمل نکند، به حالت تعلیق در آورد.

ریاض نیز به واسطه حادثه 11 سپتامبر اخیرا متحت فشار قرار گرفته است زیرا شماری از نمایندگان آمریکایی تهدید کرده اند لایحه ای را تصویب خواهند کرد که پیگیری قضایی عربستان سعودی و شماری از کشورها را به خاطر این اقدام ممکن خواهد ساخت. کاخ سفید تهدید کرده است که این لایحه را در صورت تصویب وتو خواهد کرد.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.