در حالی که عربستان پیش از نشست اخیر نفتی در قطر وانمود کرده بود با کاهش میزان تولید تولیدکنندگان نفتی به استثنای ایران موافق است، با کارشکنی در این تعهد، نشست دوحه را به شکست کشاند.

این در حالی است که تبعات کارشکنی سعودی ها که با هدف ایران صورت گرفت، بیش از همه دامن گیر خود این کشور خواهد شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، خبرگزاری رویترز گزارش داد تصمیم عربستان سعودی به اختلال در مذاکرات در خصوص کاهش تولید نفت در نشست دوحه در روز یکشنبه به نظر می رسد تداوم تغییر قابل توجه در سیاست نفتی این پادشاهی باشد.

برای چندین دهه این پادشاهی اصرار داشت که از نفت به عنوان سلاح دیپلماتیک استفاده نمی کند، اما این هفته درست همین کار را انجام داد.

موضع گیری عربستان در قبال تولید نفت ایران از سال گذشته به طور پیوسته تشدید شد و این هفته به اوج خود رسید.

عربستان سعودی اعلام کرده که هیچ گونه محدودیتی را در تولید خود نخواهد پذیرفت مگر اینکه ایران نیز همین کار را بکند. این در حالی است که ایران به تازگی با لغو تحریم های خود مواجه شده و حق مسلم خود می داند که ابتدا تولید خود را به میزان پیش از تحریم ها برساند.

عربستان سعودی با اصرار بر این خواسته شکست مذاکرات را تضمین کرد و به نظر می رسد از کاری که کرده خشنود باشد. به نظر می رسد راهبرد دیپلماتیک بر ملاحظات بازار نفت تاثرگذار بوده است.

عربستان سعودی ترجیح می دهند که قیمت نفت پایین بماند و درآمد همه تولیدکنندگان نفتی از جمله خودش پایین بماند تا اینکه توافقی امضا شود که به افزایش درآمد رقیبش - ایران - منتهی شود.

ایران بیش از یک سال است که در نظر دارد پیش از اعمال هر گونه محدودیتی برای کمک به ثبات قیمت ها، تولید خود را به زمان قبل از تحریم ها باز گرداند؛ اقدامی که دیگر تولید کنندگان نفتی آن را عاقلانه می دانند و با آن موافقت کرده اند.

افزایش صادرات نفت و درآمدهای آن، از محور توافق هسته ای است که ژوئیه سال 2015 ایران و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل بر سر آن به اجماع دست یافتند.

عربستان سعودی همواره با توافق هسته ای مخالفت می کرد و می ترسید این توافق، ایران از لحاظ اقتصادی تقویت و نفوذ این کشور را در منطقه تقویت کند.

با این حال تا همین اواخر به نظر می رسد سیاست نفتی این پادشاهی در دست تکتوکرات ها و وزارت نفت و آرامکو بوده باشد تا اینکه به عنوان یمی از زیر شاخه های سیاست خارجی باشد.

مقامات سعودی ادعا کرده اند که ایران نمی تواند به محض لغو تحریم ها صادرات خود را به سرعت افزایش دهند. اما بر اساس اطلاعات رسمی، رشد تقاضای جهانی نفت به بازار کمک خواهد کرد تا بدون نیاز به کاهش تولید دیگر تولید کنندگان، پذیرای نفت خام جدید ایران نیز باشد.

در پایان سال 2015 روشن بود که استراتژی عربستان برای ادامه تولید و مهار قیمت ها به منظور متضرر کردن تولیدکنندگان کوچک و خارج کردن آنها از گردونه تولید با آن سرعتی که عربستان انتظارش را داشت پیش نمی رود.

در میان اعمال فشار از سوی برخی از اعضای ضعیف تر اوپک در آمریکای لاتین و آفریقا و همچنین روسیه، عربستان سعودی با اکراه در فوریه 2016 موافقت خود را با کاهش تولید اعلام کرد.

با اصرار عربستان، توافق بین عربستان سعودی، روسیه، ونزوئلا و قطر مشروط به پایبندی دیگر تولید کنندگان بزرگ نفت بود.

بنابراین در طول دو ماه گذشته دور فشرده دیپلماسی گروه بزرگی از تولیدکنندگان اوپک و غیر اوپک که روزانه 50 میلیون بشکه - بیش از نیمی از کل جهان - تولید نفتی دارند، را در بر گرفت.

شانزده کشور تولیدکننده نفت نمایندگان خود را به اجلاس دوحه فرستادند تا به توافقی در زمینه کاهش تولید دست یابند.

حتی اگر این نشست به نتیجه می رسید نیز پیش نویس توافق مربوطه بسیار ضعیف می بود. این اقدام بیش از آنکه به کاهش واقعی تولید منتهی شود، با تشویق صندوق های تامینی به تمرکز بر روی ایجاد توازن تدریجی در بازار، در حقیقت حمایتی نمادین از قیمت ها بود.

در پایان، بسیاری از تولید کنندگان بزرگ به استثنای آمریکا، کانادا، چین، روسیه و برزیل نمایندگان خود را به دوحه فرستادند.

در تماس های دیپلماتیک پیش از اجلاس بسیاری از کشورها با این تصور مواجه شده بودند که عربستان با توافقی برای کاهش تولید که ایران را شامل نشود، موافق است.

اما هر چه زمان برگزاری نشست دوحه نزدیک تر می شد، عربستان موضعی سخت گیرانه تر اتخاذ می کرد. «محمد بن سلمان» جانشین ولیعهد عربستان سعودی در آستانه این نشست ادعا کرد که این پادشاهی می تواند تولید خود را بلافاصله به 11.5 میلیون بشکه در روز و 12.5 میلیون طی شش تا نه ماه افزایش دهد.

این شاهزاده سعودی 16 آوریل به خبرگزاری بلومبرگ گفت که عربستان اگر بخواهد می تواند ظرفیت خود را به 20 میلیون بشکه در روز افزایش دهد و اگر قرار باشد توافقی صورت گیرد، حضور ایران الزامی است.

چنین سخنانی را تنها می توان به عنوان لفاظی تعبیر کرد.

نمایندگان عربستان ظاهرا برای امضای توافقی که متعهد شده بودند، وارد دوحه شدند اما در آخرین لحظه بر اعمال تغییرات اساسی در پیش نویس اصرار ورزیدند.

وال استریتی ژورنال گزارش داد: «یک منبع آگاه فاش کرد صبح بسیار زود در روز یکشنبه، «علی النعیمی» وزیر نفت کهنه کار عربستان سعودی تماسی از ریاض داشت و سپس به نمایندگان خود ابلاغ کرد که نباید پیش نویسی را که ایران جزو آن نیست امضا کنند.»

منابع دیگر نیز همین روایت را بازگو کردند. وزیر انرژی روسیه نیز برخی کشورهای عضو اوپک را متهم به «تلاش برای تغییر مفاد قرارداد در آخرین لحظه در تلاش برای امتیازگیری از کشورهایی که اینجا نیستند»، متهم کرد.

عربستان سعودی است هرگز مشتاق به کاهش هماهنگ سقف تولید نبوده است و در همین راستا شرایطی را اعلام کرد که امضای توافق عملا غیر ممکن شود.

این پادشاهی هزینه گزافی برای این کارشکنی دقیقه نودی در مذاکرات پرداخت خواهد کرد است.

بسیاری از دیگر کشورهای تولید کننده نفتی حاضر در دوحه برای امضای توافق کاهش تولید آماده بودند و قرار بود همان متنی بر روی میز قرار گیرد که ماه ها پیش سعودی ها آن را پذیرفته بودند. اما چنین نشد پس حاضران تصمیم گرفتند به جای امضای توافقی ضعیف، اصلا توافقی امضا نشود.

تنها شرطی که در این توافق نامه بر سر آن اجماع نظر وجود نداشت و عربستان آن را وارد متن کرده بود، مشارکت ایران بود که از دیدگاه بازار نفت گرچه بسیار حاشیه ای بود، اما از نظر دیپلماتیک بسیار حیاتی بود.

برخی از تحلیلگران دلایل این اقدام عربستان را ورای مقابله با ایران می بینند و معتقدند این پادشاهی نگران است که افزایش سریع قیمت نفت، مزیت بالقوه ای برای حفاران نفت در آمریکا و دیگر تولیدکنندگان باشد. زیرا عربستان سعودی و متحدان آن در طول 18 ماه گذشته تلاش های بسیاری کرده بودند تا قیمت نفت پایین بیاید.

دو دلیل (دیپلماسی و ایجاد توازن بازار) متقابلا منحصر به فرد نیست. اما به نظر می رسد سیاست های نفتی تا حدی زیادی در درگیری عربستان با ایران وارد شده باشد.

اختلاف فزاینده تلخ عربستان سعودی با ایران در حال حاضر به ورای بازار نفت کشیده شده است.

عربستان سعودی از زمان آغاز به کار پادشاهی جدید، موقعیت خصمانه ای را در طیف وسیعی از مسائل سیاست خارجی اتخاذ کرده است. دیپلماسی اقتصادی بخش مهمی از این اقدام است.

عربستان سعودی در تلاش است تا با هشدار به دیگر کشورها در خصوص ورود به لیست سیاه عربستان در صورت جابجایی نفت ایران، در از سرگیری صادرات نفت ایران اختلال ایجاد کند (فایننشال تایمز، 4 آوریل).

تصمیم به اختلال در نشست دوحه در همان راستای جنگ اقتصادی صورت گرفت که عربستان سعودی به راه انداخته است.

بر خلاف دیگر تولید کنندگان نفتی که به دنبال قیمت های بالاتر هستند، عربستان سعودی به نظر می رسد مایل است بیشتر خطر کند؛ غافل از اینکه این کار بیش از آنکه به ایران آسیب بزند، اقتصاد خود این کشور را نابود خواهد کرد.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.