ترکیه در بخش سیاست خارجی یک بُعدی خود اشتباهات بزرگی را مرتکب شده که جبران آنها کار دشواری است.

حزب عدالت و توسعه یک رویکرد کینه جویانه در سیاست خارجی در پیش گرفته و کسانی را که با آن مخالف هستند، دشمنان خود به شمار می آورد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، پایگاه اینترنتی «المانیتور» در گزارشی نوشت: کارشناسان ترکیه به استثنای کارشناسان حامی دولت، در این خصوص اجماع نظر دارند که سیاست خارجی آنکارا تحت مدیریت حزب حاکم عدالت و توسعه پر از اشتباه است. آنها به طور کلی موافقند که چنین وضعیتی به واسطه کنار گذاشته شدن سیاست خارجی سنتی این کشور به وجود آمده است.

کارشناسان استدلال می کنند که این وضعیت گزینه های پیش روی آنکارا را به خصوص در این زمان آشفته بازار در منطقه به شکل قابل توجهی کاهش می دهد. المانیتور نظر سه تن از سفرای بازنشسته ترکیه که تحت رهبری حزب عدالت و توسعه خدمت کرده اند و به عنوان مفسران سیاست خارجی شناخته شده اند را جویا شده است تا توضیح دهند که چرا آنکارا خود را منزوی می بیند و نمی تواند در حوادث منطقه ای که اثرات جدی منفی بر منافع ترکیه دارد، نفوذ کند.

چارچوب سیاست خارجی ترکیه توسط «مصطفی کمال آتاتورک» بنیانگذار ترکیه مدرن بر اساس این ضرب المثل ترسیم شده است که «صلح در خانه، صلح در جهان است». به گفته «اولوج اوزولکر» سفیر بازنشسته، این سیاست بر اساس یک ارزیابی واقع بینانه از موقعیت ژئوپولیتیکی ترکیه و همچنین تجارب تلخ گذشته بود. یکی از اصول اساسی این سیاست تمایل به سمت غرب بود که به گفته اوزولکر، دتحت رهبری حزب عدالت و توسعه تغییر کرده است.

وی گفت: «چشم انداز جهانی آنکارا بر مبنای خشم در قبال اسرائیل و «عبدالفتاح السیسی» رئیس جمهوری مصر و حمایت از اخوان المسلمین است.»

اوزولکر گفت: «حزب عدالت و توسعه تلاش می کند سیاست هایی را فراتر از ابزار و توان ترکیه اجرا کند. سیاست خارجی ترکیه در گذشته محتاطانه و دفاعی بود. وقتی رشد اقتصاد ترکیه آغاز شد، حزب عدالت و توسعه آن را با چشم انداز ملی خود ادغام کرد تا سیاست های فعال تری را اعمال کند.» وی ادامه داد: این حزب برای روابط خوب با همسایگان تلاش می کرد اما سعی می کرد از منظر یک برادر بزرگ تر به این هدف برسد. بنابراین به تدریج همسایگان و دیگر قدرت های منطقه ای را از خود راند.»

وی تصریح کرد که یک اشتباه دیگر حزب عدالت و توسعه اتخاذ سیاست خارجی آرمان گرایانه به ویژه تحت سرپرستی نخست وزیر «احمد داود اوغلو» بود، که طی سال های 2014-2009 به عنوان وزیر خارجه خدمت کرده است.

وی گفت: «فرض بر این بود که ترکیه یک بازیگر اصلی است که می تواند همه چیز را مجددا سازماندهی کند و نظمی را بر اساس اراده خود در منطقه شکل دهد. اما سیاست عملی و مکان ژئوپولیتیکی ترکیه هرگز مناسب چنین اهدافی نبود.»

به گفته اوزولکر، حزب عدالت و توسعه یک رویکرد کینه جویانه در سیاست خارجی دارد و کسانی را که با این رویکرد مخالف هستند، دشمن خود می داند. وی گفت: «ما این موضوع را در روابط ترکیه با اسرائیل، مصر و سوریه می بینیم. حزب عدالت و توسعه فراموش کرده است که در سیاست خارجی هیچ دوست و یا دشمن ابدی وجود ندارد و تنها منافع است که ابدی می ماند.»

اوزولکر در ادامه تأکید کرد: «هر کس می داند که امروز به چه بلوکی بیشتر یا کمتر تعلق دارد. این موضوع نیز پایه و اساس امنیت جمعی است. حزب عدالت و توسعه به ترکیه اجازه می دهد تا خود را از غرب دور بگیرد اما در پیدا کردن یک جایگزین جدید برای خود ناکام مانده است. او خواستار پیوستن به سازمان همکاری های شانگهای شده، اما در این خصوص نیز ناکام مانده است. نشانه ها حاکی از تلاش آنکارا برای بازگشت به سمت غرب است، اما حتی این اقدام نیز آزمایشی است.»

«تمل ایسکیت» دیگر سفیر بازنشسته نیز گفت که اشتباه اصلی حزب عدالت و توسعه فاصله گرفتن ترکیه از سیاست خارجی سنتی آن است.

ایسکیت گفت: «چشم انداز موجود این است که ترکیه می خواهد از لحاظ ایدئولوژیکی بر جهان بینی سنی تکیه کند. فرض بر این است که ترکیه می تواند یک رهبر سنی منطقه باشد، که این امر نه تنها موافق لحن سیاست های سنتی ترکیه است، بلکه واقع بینانه هم نیست.»

ایسکیت افزود: «بحران سوریه یک مثال عینی از این امر است که این سیاست تا چه حد نادرست است. همه در خصوص سوریه برداشت غلطی داشتند. فرض بر این بود که در روزهای موسوم به بهار عربی، نظام سوریه نیز تغییر خواهد کرد. با این حال اشتباه واقعی آنکارا این بود که به رغم آنکه همه به واقعیت سوریه پی بردند، این کشور همچنان سر خود را در برف فرو برد.

ایسکیت گفت رئیس جمهور «رجب طیب اردوغان» بیش از داود اوغلو، مقصر اصلی وضعیت فعلی ترکیه است.

وی گفت: «اردوغان تلاش کرد چشم انداز شخصی خود را به دیگران تحمیل کند، و زمانی که آنها حاضر به پذیرش این موضوع نشدند - از جمله در خصوص «بشار اسد» - او دشمن آنها شد و درصدد تلافی برآمد. به همین دلیل است که ترکیه در تقابل با غرب، با روسیه و با هر کشور دیگری در جهان امروز است. اردوغان درگیر غرور و وسواس شخصی شده است.»

ایسکیت گفت موقعیت بین المللی دشوار ترکیه احتمالا تا زمانی که اردوغان در قدرت باقی بماند، ادامه خواهد داشت.

«مراد بیلهان» دیگر سفیر بازنشسته نیز به نوبه خود معتقد است بزرگترین اشتباه آنکارا دخالت در اختلافات پیچیده منطقه ای است.

وی گفت: «در سیاست خارجی نیاز است که شما از مواضع احساسی دور بمانید. اگر شما تسلیم چنین احساساتی شوید، تبعات منفی آن دامن شما را خواهد گرفت.»

بیلهان با اشاره به این که موقعیت ژئوپلتیک ترکیه نیاز به دنبال کردن یک سیاست خارجی چند وجهی دارد، گفت ترکیه در دام سیاست های یک بعدی خود گرفتار شده است. او گفت: «ترکیه در گذشته به طور انحصاری به غرب تکیه داده بود و این یک اشتباه بود. اما امروز تنها به خاورمیانه می نگرد.»

بیلهان گفت: یکی دیگر از اشتباهات سیاست خارجی این بود که تصمیم گیرندگان در ترکیه توصیه ها و راهکارهای کارشناسان را جدی نمی گیرند و بنابراین به اشتباهاتشان می افزایند.

بیلهان گفت: «اینکه اشتباهات استراتژیک نمی توانند با حرکت های تاکتیکی اصلاح شوند، نشان می دهد که هیچ چیزی نیست که دیپلماسی قادر به حل و فصل آن نباشد. تصمیم گیرندگان همیشه حرف آخر را می زنند، اما باید نظرات کارشناسان را نیز در نظر بگیرند.»

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.