پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران

به مناسبت هفتم مهر سالگرد سقوط هواپیمای حامل فرماندهان عالیرتبه ارتش و سپاه در منطقه کهریزک

سانحه سقوط هواپیمای C-130 در شامگاه هفتم مهرماه 1360 و شهادت 66 نفر از جمله فرماندهان عالیرتبه ارتش و سپاه، حادثه تلخی بود که از شیرینی نخستین پیروزی رزمندگان در مقابل تهاجم گسترده ارتش بعث عراق کاست.
در این حادثه سرلشکر ولی الله فلاحی جانشین وقت رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، سرتیپ جواد فکوری مشاور رئیس ستاد مشترک ارتش، سرتیپ موسی نامجو وزیر دفاع وقت و نماینده امام در شورای عالی دفاع، سردار یوسف کلاهدوز قائم مقام سپاه پاسداران و محمد جهان آرا فرمانده توانمند سپاه خرمشهر به شهادت رسیدند.
به گزارش جماران به نقل از ایران، این حادثه پس از عملیات ثامن الائمه رخ داد که با مدیریت نیروهای حامی خط امام بعد از برکناری بنی صدر از فرماندهی کل قوا و با همکاری ارتش، سپاه و نیروهای داوطلب مردمی به اجرا درآمد و پس از تهاجم گسترده ارتش بعث عراق و اشغال مناطق و شهرهای بسیاری توسط دشمن،نخستین عملیات بزرگ و پیروز یک سال بعد از آغاز جنگ بود.
در این عملیات شهر استراتژیک آبادان از محاصره درآمد و جاده‌های مواصلاتی منتهی به این شهر که از اهمیت زیادی برخوردار بودند از اشغال و تیررس دشمن خارج شده و شمال شرق و شرق آبادان به کلی از لوث وجود دشمنان بعثی پاکسازی شد.
همچنین در نتیجه این عملیات تیپ یک پیاده و تیپ دو زرهی عراق منهدم، 2 هزار نفر از نیروهای دشمن کشته و هزار و 700 نفر به اسارت درآمدند و ادوات سبک و سنگین زیادی از دشمن یا منهدم و یا به دست نیروهای خودی افتاد. همان ایام کارشناسان و ناظران بی‌طرف نظامی این عملیات را کم سابقه و توام با سرعت غافلگیرکننده توصیف کردند.
عملیات ثامن الائمه تنها یک پیروزی نظامی نبود بلکه در ابعاد سیاسی و اجتماعی نیز واجد اهمیت و اثربخشی بسیاری بود. پس از رفع عامل تفرقه افکنی‌ها سرانجام همکاری کلیه نیروهای عمل‌کننده نتیجه داده و نقطه عطفی در صحنه جنگ به وجود آمده بود. بازتاب این پیروزی در میان جامعه نیز بسیار چشمگیر و قابل توجه بود. در نتیجه این عملیات روحیه ملی تقویت و حمایت‌های مردمی از جبهه‌های جنگ نیز به طور محسوسی افزایش یافت. فرماندهان عالیرتبه جنگ با توجه به ابعاد پیروزی در عملیات ثامن الائمه و دستاوردهای آن مأموریت یافتند تا ضمن بررسی‌های میدانی، راهکارهای خود را برای تقویت محور وحدت سپاه و ارتش و فعال‌تر کردن ظرفیت و توان نیروهای رزمی ارائه دهند. لذا بر آن شدند تا در نخستین فرصت پس از بررسی‌های لازم، یافته‌های خود را در جلسه شورای عالی دفاع گزارش و مقامات مسئول را در تصمیم‌گیری یاری دهند. هر دو هواپیمایی که در اختیار فرماندهان بود دچار نقص فنی شده و قابلیت پرواز نداشتند ناچار هواپیمای هرکولس C-130 که برای جابه جایی شهدا و مجروحین به منطقه آمده بود برای انتقال فرماندهان در نظر گرفته می‌شود. ساعت 5 و 15 دقیقه بعد از ظهر هفتم مهر هواپیما در حالی که برابر فهرست مسافرین، حامل 22 پیکر شهید، 27 مجروح، 40 مسافر و 9 خدمه بود اهواز را به مقصد تهران ترک می‌کند. حدود یک ساعت پس از پرواز ضمن تماس با تقرب مهرآباد در فاصله 30 مایلی تهران، اجازه کاهش ارتفاع به 8500 پایی به خلبان داده می‌شود. در حین فرود به ارتفاع کمتر صدای انفجاری در قسمت راست کابین و محل فیوزها شنیده شده و متعاقب آن برق هواپیما قطع و هر چهار موتور آن از کار می‌افتد. احمد حسینی یکی از مهندسان پرواز که مسافر این هواپیما بوده و از این حادثه بعد از 32 سال برخی از بازماندگان این حادثه در گفت وگو با ایران به تشریح آن لحظات دلهره آور پرداختند. جان سالم به در برده است، می‌گوید: همه چیز خوب و مرتب پیش می‌رفت، پس از تماس با رادار اصفهان و تهران ساعت نشستن در فرودگاه را اعلام کردیم. مجدداً در 80 مایلی تهران تقاضای کم کردن ارتفاع کردیم که موافقت شد، در ارتفاع 14 هزار پایی بودیم که همراه نور، صدایی شبیه انفجار هواپیما را به شدت تکان داد، همزمان هر چهار موتور هواپیما از کار افتاد، سابقه ندارد که همزمان چهار موتور خاموش شود، اما این اتفاق افتاد. ملخ‌های هواپیما در اثر وزش باد هرز می‌گشت و هیچ نیرویی ایجاد نمی‌کرد. هواپیما به‌طور کلی برق نداشت و فقط یک باتری بود که این باتری هم چون باید چراغ‌های هواپیما را روشن نگه می‌داشت، هر لحظه از ذخیره آن کاسته می‌شد. تنها کاری که می‌شد انجام داد، تماس با برج و اعلام موقعیت هواپیما بود که انجام دادیم. هواپیما هر لحظه از افق پایین‌ترمی‌آمد و با کم شدن ارتفاع داخل هواپیما تاریکتر می‌شد.
سریعاً چرخ‌های هواپیما را با کمک همکارم به صورت دستی پایین دادیم. هواپیما به علت از دست دادن هیدرولیک با سر به طرف زمین سرازیر بود، خلبان و کمک‌خلبان برای ممانعت از برخورد هواپیما با سر به زمین دسته استیک را به سوی خود می‌کشیدند. در این لحظه هواپیما به زمین خورد و صدای مهیبی بلند شد. همه این‌ها در عرض 4 دقیقه به وقوع پیوست. بر اثر اصابت سمت راست هواپیما به زمین چرخ سمت راست کنده شده و سوراخ کوچکی در زیر بدنه هواپیما ایجاد شد. تمامی کسانی که سمت چپ هواپیما مستقر بودند، از جمله فرماندهان عالیرتبه جنگ در همان دقایق اولیه به شهادت رسیدند، اما آنانی که سمت راست بودند آسیب کمتری دیدند. تعدادی از مسافران از شکافی که در هواپیما به وجود آمده بود، با کمک اهالی بیرون کشیده شدند.
علی صولتی خلبان این هواپیما که وی نیز از این حادثه جان سالم به در برده است، می‌گوید: حدود 15 مایلی تهران با برج مهرآباد تماس گرفتم و تقاضای کم کردن ارتفاع را نمودم. پس از قطع تماس ناگهان هر چهار موتور هواپیما از کار افتاد و هواپیما مانند تکه سنگی به طرف زمین سرازیر شد. فوراً به پرسنل دستور دادم ضمن حفظ خونسردی کامل هر کسی در محل مربوطه مستقر شود و به کارش ادامه دهد. موتورها را آزمایش کردم. هیچ‌گونه علامتی از کار کردن به چشم نمی‌خورد. مهندس پرواز اعلام کرد که هر چهار موتور از کار افتاده است.
شهید فکوری برای بررسی اوضاع به داخل کابین خلبان آمد و با چراغ قوه درجه‌ها و نشان‌دهنده‌ها را دید و به کمک‌خلبان خرم‌دل گفت: هیچ امیدی نیست. به ارتفاع 8 هزار پایی رسیده بودیم و هر لحظه انتظار برخورد با کوه یا تپه‌ای را داشتیم، چون تمام فرامین از کار افتاده بود. گروه پروازی به صورت دستی شروع به باز کردن چرخ‌ها کردند، اما قبل از این‌که کاملاً موفق شوند، هواپیما به شدت به زمین اصابت کرد.
لحظاتی بی‌هوش شدم، وقتی به هوش آمدم، متوجه شدم هواپیما روی زمین متوقف شده و کابین در حال سوختن است و دو نفر کمک‌خلبان هم کنارم ایستاده‌اند. کمربند پروازی را باز کردم و در حالی که از کمک خلبان‌ها می‌خواستم از پنجره سمت راست کابین به بیرون بپرند، خودم را از پنجره سمت چپ به بیرون پرتاب کردم. صدای ضجه و ناله مسافران از داخل هواپیما به گوش می‌رسید. در این لحظه متوجه شکافی که در بدنه هواپیما بر اثر کنده شدن چرخ سمت راست به وجود آمده بود، شدم. با سرعت به سمت هواپیما برگشتم و سعی کردم با کمک دو همکار دیگرم سرنشینان هواپیما را نجات دهیم.
از طریق آن شکاف 28 نفر را بیرون کشیدیم که 7 نفر آنان بر اثر شدت جراحات شهید شدند و بقیه در قید حیات هستند.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.