بازخوانی پیام14 ماده‌ای امام خمینی که تاثیری شگرف در استقرار آرامش و برقراری وضع عادی به دنبال التهابات انقلابی داشت.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، نهم اسفند 1357 زمانی که امام خمینی قصد ترک تهران و عزیمت به قم را داشتند،کشور بحرانی ترین زمان خود را طی می‌کرد. انقلاب به تازگی به پیروزی رسیده بود. 25 روز قبل (در 15 بهمن) مهندس بازرگان از سوی ایشان به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت معرفی شده بود.

پیام قبل ازعزیمت، در منزل آقاى محمود بروجردى(خیابان پاسداران‏) که در آستانه سالروز فقدان شان قرار داریم - وخدایش رحمت کند- نوشته می‌شود. چهارده توصیه درباره انقلاب، وضعیت و مسائل داخلى کشور خطاب به ملت ایران از سوی امام نوشته می‌شود‌.

امام خمینی در این پیام با تأیید و پشتیبانی از دولت مهندس بازرگان، تلاش کرد تا دولت با قبول مسئولیت امور و انجام کارها مطابق خواست مردم‌، وظیفه خود را بدون اتکا به ایشان به انجام برسانند. و امام می‌خواست با اقامت در قم، غیر از نقش نظارتی دخالتی در اموراجرایی نداشته باشد. از این رو تصمیم بر ترک تهران گرفتند. البته قبل از صدور این فرمان 14 ماده‌ای نیز تلاش نمود با پوشاندن ضعف‌ها در هماهنگی بین دولت و نیروهای انقلابی و مردمی زمینه‌های پیشرفت انقلاب را بیش از پیش فراهم نماید.

این پیام منشوری از رابطه دولت و ملت ترسیم می‌کند. واز مردم درخواست و تاکید می‌کند تا بر حفظ وحدت کلمه، وحدت هدف و مقصد، لزوم هوشیاری در مقابل مفسده‌جویی‌ها، ضرورت حفظ حریم روحانیت، احترام به نیروهای نظامی و انتظامی، برخورد مناسب مطابق موازین شرعی با زندانیان و رسیدگی سریع به جنایات آنها و پرهیز از تجمل و اسراف و رأی به «جمهوری اسلامی» نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم را سفارش و در آخر از مردم تهران و کسانی که با تلگراف و نامه بازگشت ایشان به ایران را تبریک گفته بودند، تشکر و قدردانی کردند. بند بند این پیام بهترین راهنما برای استقرار آرامش و برقراری وضع عادی به دنبال التهابات انقلابی بود.

روح و قلبم از شما دور نیست

حضرت امام درآغاز این پیام با بیان تشکر از همه جناح‌ها و مردم و عواطف پرشور آن‌ها می‌فرماید: «الحق به همت والاى این ملت رنجدیده بود که با اتکال به قدرت لایزال الهى و اعتماد به ولى عصر(عجل الله فرجه) پیروزى بر قدرتهاى شیطانى حاصل شد، و نیز از اهالى محترم تهران که از حین ورود تا کنون- که مى‏خواهم صورتاً آنان را وداع کنم، گرچه روحاً و قلباً از آنان و سایر ملت عزیز دور نیستم- زحمات فوق العاده کشیده و عواطف پر شور از خود نشان دادند، تقدیر و تشکر مى‏کنم. من مرهون عواطف همه جناحها و اقشار محترم هستم. خداوند تعالى به آنان استقلال و آزادى و استقامت و صحت عنایت فرماید و جمهورى عدل اسلامى را براى آنان مستقر فرماید».

وحدت در مقصد

بند اول و دوم این پیام به اهمیت موضوع وحدت و آزادی بیان و قلم اختصاص دارد و در بیانی رسا و جامع می فرماید: « ملت شجاع باید توجه داشته باشد که گرچه استبداد داخلى فرو ریخت و مردم آزادى را لمس کرده‏ اند ولى هنوز ریشه‏هاى استعمار ... کاملًا قطع نشده است. باید همه بدون کوچکترین توقف و رکودى در از بین بردن نفوذ کشورهاى اجنبى با هم متحد شویم...».
-« همه مى‏دانید که رمز پیروزى بزرگى که ملت به آن رسیده است وحدت کلمه ... بود. اکنون احتیاج بیشتر داریم به حفظ این وحدت کلمه و وحدت مقصد... در صورتى که آزادى بیان و قلم و عقیده براى همگان آزاد مى‏باشد و لکن مردم توطئه را هر گز اجازه نمی‌‏دهند».

سفارش به رفع محرومیت

مخاطب بند سوم پیام 14 ماده ای امام، کارگران و مستضعفان و کارمندان هستند و می فرمایند:
- «کارگران و کارمندان و طبقات مستضعف باید بدانند که اسلام از بدو ظهور طرفدار آنان بوده و در حکومت عدل اسلامى به آنان اجحاف نمی‌‏شود و نخواهد شد من به دولت راجع به مجانى کردن آب و برق و بعضى چیزهاى دیگر فعلًا براى طبقات کم بضاعتى که در اثر تبعیضات خانمان برانداز رژیم شاهنشاهى دچار محرومیت شده‌‏اند ... سفارش اکید نمودم که عمل خواهد شد».

وظایف متقابل ملت و نیروههای انتظامی

دربندهای چهارم تا ششم با تذکر به ملت در حمایت و پشتیبانی از نیروهای انتظامی ونظامی اشاره دارند که دولت باید ارتش ملى مقتدر داشته باشد تا قدرت کشور حفظ شود. و در مقابل نیز به نیروهای کمیته های تازه تأسیس نسبت به دخالت در امور دولت هشدار می‌دهد که از دخالت در امور دولتى خوددارى نمایند؛ و همچنین آنان را به رعایت موازین اسلامی در مواجهه با زندانیان سفارش می کند.

-«ارتش و شهربانى و ژاندارمرى اکنون در خدمت اسلام هستند و از ملت هستند، باید ملت از آنان پشتیبانى کند و کارى که موجب آزردگى و دلسردى آنان است انجام ندهند ... من به ملت ایران اکیداً هشدار میدهم که دولت باید ارتش ملى و قوى و با روحیه مقتدر داشته باشد تا قدرت بر حفظ کشور داشته باشد. ملت محترم باید در تقویت روحى ارتش و افسران کوشش کنند »...

- «کمیته‌‏هاى انقلاب اسلامى در تمام شهرستان‌ها موظفند که به مجرد مسلط شدن دولت بر اوضاع شهرها فعالیتهاى کمیته‌‏ها را به قواى دولتى تسلیم کنند و از دخالت در امور دولتى خوددارى نمایند و باید از همه کمیته‏‌ها در مورد زحماتى که در این دوره انقلاب کشیده‌‏اند تشکر کنم. شماها بودید که با همت خود آشفتگی‌ها را سامان دادید».

- «به تمام اعضاى کمیته‌‏ها و زندانبان‌ها حکم مى‏کنم که با زندانیان- هر که باشد- به طور انسانیت و اسلامیت رفتار کنند و از آزار و مضیقه و رفتار خشن و گفتار ناهنجار خوددارى کنند که در اسلام و حکومت عدل اسلامى این امور ممنوع و محکوم است و به بستگان زندانیان در روز معیّنى با مقررات، اجازه ملاقات دهند».

رعایت حقوق مردم

یکی از مهمترین بخش های این پیام توجه امام خمینی به رعایت حقوق شهروندی افراد است که به تناسب اوضاع انقلابی در اوایل انقلاب بعضا مورد خدشه قرار می گرفت. در بند هفتم این پیام آمده است:

- «کراراً گفتم و باز تکرار مى‌‏کنم، کسى حق ندارد به منزل مردم حمله کند و وارد منزل آنان شود و اگر اطلاع پیدا شد که مجرمى در منزلى است مراقبت از فرار او کنند و به مقامات مسئول اطلاع دهند که با موازین او را دستگیر نمایند. علاقه‏مندان به نهضت باید از این گونه اعمال اجتناب کنند. مردم باید روى موازین شرعیه عمل نمایند».

توجه به معیشت مردم

معیشت مردم همواره از دغدغه‌های امام محسوب می‌شده است. امام توصیه می‌کنند از گران‌فروشى ارزاق عمومى خصوصا به طبقه مستمند احتراز و نسبت به همدیگر جانب انصاف رعایت شود.
-«طولانى بودن اعتصابات موجب بحرانهایى شده است که لازم است مردم براى همراهى به طبقه مستمند از گرانفروشى در ارزاق عمومى احتراز کنند و ارزاق مورد احتیاج عموم را به قیمت ارزان بفروشند. این یک عمل انسانى و اسلامى است که این جانب از عموم انتظار دارم. خداوند متعال براى این انساندوستى به آنان برکت و رحمت عنایت می‌‏فرماید».

عفو اهانت کنندگان

حضرت امام در این پیام همه کسانی را که به ایشان اهانت کرده بودند را عفو می کند و برای آنها از پیشگاه خداوند طلب مغفرت می کند: «... من توصیه مى‌‏کنم حتى نسبت به کسانى که به من اهانت نموده‏‌اند نباید تعرض شود. من از روحانیت مى‏خواهم با برادران خود در جهت گسترش مبانى مبارزاتى همکارى کنند و با آنان با مهربانى رفتار نمایند. من همه افرادى را که از من غیبت کرده یا به من اهانت نموده‌‏اند، عفو نمودم و از خداى تعالى براى همه طلب عفو مى‏کنم ...البته حساب کسانى که معلوم است در خدمت دستگاه ظلم بوده‌‏اند جداست».

توصیه سازنده به مطبوعات

مطبوعات به عنوان رکن مهم دموکراسی در نگاه امام از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بودند. دیدارهای مکرر با عوامل روزنامه های متعدد از جمله کیهان و اطلاعات و بیان مسائل مختلف در باره قداست قلم از مصادیق نگاه ویژه آن‌حضرت در باره مطبوعات است لذا در بند دهم این پیام‌، با نگاهی پدرانه به مطبوعات می فرماید:

-«در مطبوعات که بعد از انقلاب اسلامى خود را در خدمت انقلاب و مسیر ملت معرفى مى‏کنند، مطالب و مقالاتى درج مى‏شود که بر خلاف مسیر انقلاب اسلامى است ... به آنان و جمیع رسانه‏هاى تبلیغاتى نصیحت مى‏کنم که این جانبازى والاى ملت بود که با اتکال به اسلام و قوّت ایمان به خداى متعال شما را از آن اسارت و نکبت پنجاه ساله رهایى بخشید... من نصیحت خود را تکرار مى‏کنم و صلاح مطبوعات را در آن مى‏دانم که تحت تأثیر راست و چپ و شرق و غرب واقع نشده و خود را در مسیر انقلاب اسلامى قرار دهند. ... من خوف آن را دارم که تفرقه‏‌اندازی‌ها به ضرر ملت رنج دیده و زیان خود آنان تمام شود. من از روزگار سیاه اختناق و اسارت بیمناکم. من از این گرایشهاى غربى و شرقى متأسفم. فرزندان من! به آغوش اسلام برگردید و از فرهنگ غنى اسلام بهره بردارید...».

سلب آزادى ممنوع

بند یازدهم و دوازدهم این پیام اشاره به سرنوشت جمهورى اسلامى و وظیفه محاکم اسلامی دارد. در این پیام بود که حضرت امام تاکید فرمودند: جمهورى اسلامى، نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم:
- «... لازم است تذکر دهم آنچه این جانب به آن رأى می‌‏دهم «جمهورى اسلامى» است و آنچه ملت شریف ایران در سرتاسر کشور با فریاد از آن پشتیبانى نموده است همین «جمهورى اسلامى» بوده است، نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم. من از ملت شریف انتظار دارم که به «جمهورى اسلامى» رأى دهند که تنها این، مسیر انقلاب اسلامى است و کسانى که مخالف هستند آزاد و مختارند که اظهار مخالفت نمایند و علماى اعلام شهرستانها و قرا وقصبات و خود ملت مکلفند که نگذارند کسى سلب آزادى از کسى بکند و مراقبت کنند آزادانه هر کس رأى خود را بدهد.

- «باید هر چه سریعتر به وضع جنایتکاران رژیم فاسد رسیدگى شود و در دادگاه‌هاى فوق العاده انقلابى- مردمى علناً آنان را محاکمه کرده و به مجازات برسانیم تا مردم ستمدیده ما از وضع آنان مطلع شده و مطمئن شوند افرادى که آنان را در طول دوران سیاه استبداد اذیت و آزار کرده بودند، چگونه به جزاى اعمال خود می‌‏رسند».

توصیه به پرهیز از تجمل پرستی

دو بند آخر این پیام اشاره به دوری از تجمل‏‌پرستى و تشکر صمیمانه از مردم دارد.
- « باید تمام ادارات از نخست‏‌وزیرى تا کوچکترین اداره از تجمل‏‌پرستى و اسراف و کاغذبازى بپرهیزند و کار مردم را سریعاً انجام دهند. البته مردم شریف می‌‏دانند که وزارتخانه‌‏ها و ادارات در جمهورى اسلامى باید از بُن تغییر کند تا از فرم غربى و سلطنتى درآمده و به صورتى انسانى و اسلامى درآید».
-«من با کمال تواضع از کسانى که در ورود این جانب با تلگراف یا نامه تفقد و لطف فرموده‌‏اند تشکر صمیمانه می‌‏کنم و از این‌که به واسطه کثرت نامه‌‏ها و تلگرافات و اشتغال جان‌فرسا و کمى وقت و فرصت نتوانستم جواب بدهم عذر می‌‏خواهم. من در خدمت همه هستم و طلب عفو از همگان می‌‏کنم...».( صحیفه امام، ج‏6، صص 267-261)

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.