صادق زیبا کلام

اگر از ابتدای به‌راه‌افتادن جنبش‌های اخیر جهان عرب از قریب به یک سال پیش تا به امروز، گروهی از فعالان سیاسی و تحلیلگران ایرانی تاکید داشتند این جنبش‌ها ملهم و متاثر از انقلاب اسلامی ایران در 33 سال پیش است، در مقابل برخی رسانه‌های دولتی به همراه برخی از رجال و شخصیت‌های سیاسی نزدیک یا وابسته به دولت به طور منظم ظرف یک سال گذشته تلاش داشته‌اند تا ثابت کنند که جنبش‌های جهان عرب در پی گرته‌برداری و تقلید از تفکرات سیاسی حاکم در ایران هستند. ابعاد پررنگ دموکراسی‌خواهی و آزادی‌خواهی این جنبش‌ها در چنین گفتمانی، همواره مغفول مانده و به جای آن تحلیل‌ها حکایت از آن داشت که این جنبش‌ها بر محوریت ایجاد یک نظام اسلامی ضدغربی و ضدآمریکایی در کشورهایشان بنا شده‌اند. بالطبع پیروزی چشمگیر اسلام‌گرایان در تونس، مراکش و مصر باعث برجسته‌ترشدن و رساترشدن گفتمان آنان شده است. تا جایی که حتی برخی از شخصیت‌ها و چهره‌های غیرحکومتی هم وسوسه شده‌اند که به این گفتمان بپیوندند، ازجمله یادداشتی که هفته پیش در «شرق» توسط جناب حجت‌الاسلام محمدعلی ابطحی چاپ شده بود. مشارالیه با عنایت به پیروزی اسلام‌گرایان در مصر به این جمع‌بندی رسیده بود که سیاست‌های غلط غرب و آمریکا در قبال مساله فلسطین و اخیرا نیز حمله به افغانستان و عراق باعث تهییج امواج ضدغربی و ضدآمریکایی در میان مسلمانان شده که بارزترین مصداق آن، پیروزی چشمگیر اسلام‌گرایان در این کشورهاست. این در حالی است که باید توجه کرد پیروزی اسلام‌گرایان به معنای آن نیست که اکثریت مسلمانان در این کشورها خواهان به روی کارآمدن حکومت‌هایی در کشورهایشان هستند که ماهیت آن در تضاد و تقابل با غرب و آمریکا استوار شده باشد، این معنا را به بهترین وجه در افکار و عقاید، موضع‌گیری‌ها و اظهارنظرهای رسمی رهبران احزاب اسلام‌گرای پیروز در این کشورها و بالاخص در مصر می‌توان مشاهده کرد. هفته گذشته و پس از به دست‌آمدن نتایج دور دوم انتخابات مصر که در آن اخوانی‌ها به همراه اسلام‌گرایان سلفی همچون دور نخست توانسته بودند به اکثریت نسبی برسند، عصام‌العریان رهبر حزب «آزادی و عدالت» که درحقیقت موثرترین حزب اسلام‌گرای وابسته به اخوان‌المسلمین در مصر است در نخستین گردهمایی رسمی آن حزب در منطقه شرم‌الشیخ در اسکندریه که قلب صنعت جهانگردی مصر است مطالبی را اظهار داشت که به گمان من در تصورات و ذهنیات کسانی که در انتظار تشکیل یک حکومت ضدغربی و ضدآمریکایی در مصر هستند، خط تردید جدی ترسیم کرد. صد البته که این مطالب در ایران بازتاب چندانی پیدا نمی‌کند. در واقع و برخلاف تصورات و انتظارات قبلی ما، محور اصلی سخنان رهبر بزرگ‌ترین تشکل اسلام‌گرای مصر روی اقتصاد بود. این فقط نپرداختن وی به مسایل سیاسی و ایدئولوژیک نبود که ناظران را شگفت‌زده کرد بلکه محتوای سخنانش پیرامون اقتصاد بود که شگفتی آفرید. او اظهارداشت که مهم‌ترین اولویت‌شان پس از رسیدن به قدرت آن است که «شمار جهانگردان خارجی را به 20میلیون بازدیدکننده در سال برساند.» تعداد جهانگردانی که سال قبل یعنی قبل از به‌راه‌افتادن «بهار عربی» از مصر بازدید کرده بودند (سال 1389) 12 میلیون نفر بوده. او همچنین افزود که تغییری در قوانین و مقررات مربوط به مصرف مشروبات الکلی در مصر ایجاد نخواهد کرد و همان مقررات فعلی کماکان باقی خواهد ماند. حسب قوانین موجود، شرب خمر در ملأعام تا شش ماه زندان دارد اما مصرف مشروب و خرید و فروش آن در کلیه هتل‌ها، برخی فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و مغازه‌ها آزاد است. اظهارات یکی از رهبران بلندپایه اخوان‌المسلمین سوای قضاوت ارزشی پیرامون محتوای آن، در حقیقت مبین آن است که اخوانی‌ها به درستی دریافته‌اند که اقتصاد، پاشنه آشیل حمایت مردم از آنان است. مصر برخلاف شماری از کشورها درآمد بادآورده‌ای از محل صادرات نفت ندارد و درواقع صنعت جهانگردی یکی از منابع عمده درآمد کشور را تشکیل می‌دهد. 12میلیون نفری که در سال قبل از شروع ناآرامی‌ها به مصر آمدند نزدیک به 30میلیارد دلار برای آن کشور درآمد ایجاد کردند. ازهرهشت نفری که در مصر کار می‌کند، یک نفر مستقیما فعال صنعت جهانگردی است.

اسلام‌گرایان می‌دانند که 80 میلیون مردم مصر بعد از فرونشستن گردوغبارهای سیاسی و بعد از خاتمه تجمعات در میدان التحریر و روشن‌شدن تکلیف قانون اساسی، ‌از آنان کار می‌خواهند، زندگی می‌خواهند، یک حداقلی از مصری‌ها رفاه می‌خواهند، بهداشت می‌خواهند و مانند اینها. اسلام‌گرایان نیک می‌دانند که بیش از یک سال است که چرخ‌های اقتصادی کشورشان کند و در مواردی عملا ایستاده است. دیگر نه حتی مبارک بر سر کار است نه هیچ‌یک از وابستگان و رهبران حزب وفد و نزدیکان به او و این اسلام‌گرایان هستند که اگر نتوانند چرخ سنگین و متوقف شده اقتصاد مصر را به حرکت درآورند تجمعات التحریر ممکن است به دنبال قربانی‌های دیگری برآیند.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.