مهدی حاجیلو-وین: مذاکرات هسته ای در روز پنجشنبه در فضایی آرام آغاز گردید و بنا بر برخی اطلاعات بدست آمده، پیش بینی می شد که جلسه مشترک وزرای خارجه 1+5 و ایران پیش از ظهر این روز برگزار گردد. تحلیلگران حاضر در محل مذاکرات نیز با توجه به ضرب الاجل تحویل توافق احتمالی توسط دولت آمریکا به کنگره این کشور تا آخر روز 9 جولای، احتمال به نتیجه رسیدن مذاکرات و دستیابی به توافق در ساعات پایانی پنجشنبه یا صبح جمعه را بالا می دانستند. اما به مرور مشخص شد که فضای مذاکرات برای برگزاری جلسه وزرای خارجه مهیا نیست و فقط جلسات دوجانبه و چند جانبه در سطح وزرا در دستور کار هیات ها است. به موازات، جلسات کارشناسی نیز در جریان بود. امری که حاکی از وجود اختلافات جدی میان هیات ها بود.

با نزدیک شدن به ساعت های پایانی این روز، اعضای هیات ها به اظهارات علنی در این باره پرداختند. نخست وزیر خارجه فرانسه در اظهاراتی کوتاه در جمع خبرنگاران گفت که گرچه پیشرفت هایی حاصل شده، اما هنوز موضوعاتی باقیمانده و در مرحله بسیار سختی قرار داریم. سپس جان کری با برگزاری کنفرانس مطبوعاتی کوتاهی در جمع خبرنگاران، گفت که اگر مذاکرات هنوز ادامه دارد، به این دلیل است که به حصول نتیجه امیدواریم و عجله ای هم در این راه نداریم، اما همانطور که رییس جمهور اوباما گفته، قرار نیست گفتگوها تا ابد ادامه پیدا کند و در هر زمان که آمریکا احساس کند که ادامه مذاکرات مفید نیست، میز مذاکره را ترک خواهیم کرد.

در پاسخ این اظهارات وزیر خارجه آمریکا، ظریف طی یک پیام توییتری نوشت که "به شدت در حال کار هستیم، ولی نباید عجله کرد تا کار بخوبی انجام شود. این حرف را جدی بگیرید: شما نمی توانید اسب ها را در وسط مسابقه عوض کنید!" تحلیلگران، این پیام وزیر خارجه کشورمان را به معنای تغییر موضع آمریکا در ساعات اخیر دانستند، حدسی که متعاقبا با اظهارات یک مقام عالیرتبه در هیات مذاکره کننده ایرانی تقویت شد.

یک مقام عالی رتبه هیات مذاکره کننده ایرانی:ما شاهد تغییرات در موضوعات متعددی بوده‌ایم

پس از اتمام جلسه وزرای خارجه ایران و آمریکا در شامگاه پنجشنبه که تنها جلسه آنها در دو روز اخیر بود، یک مقام عالی رتبه هیات مذاکره کننده ایرانی طی گفتگویی با چند خبرنگار خارجی گفت که طرف مقابل و بخصوص هیات آمریکایی مواضع خود را در آخرین مرحله مذاکرات تغییر داده و موضوعاتی را که پیشتر حل شده بود، بار دیگر به میان آورده است. وی با بیان اینکه طرف غربی از همان زمان حصول تفاهم لوزان تغییر در مواضعش را آغاز کرده، گفت که "ما شاهد تغییرات در موضوعات متعددی بوده‌ایم، به خصوص از شب گذشته. این موضوعات، گستره‌ای از تحریم‌ها گرفته تا طول دوره توافق تا موضوعات هسته‌ای را شامل می‌شود. مسئله تفسیر برخی از همکاران ما از تفاهم لوزان است. همه باید به مفاد آن تفاهم پایبند باشند. ما به تضمین‌های مطمئن از طرف غربی نیاز داریم که بدانیم آن‌ها به تعهداتشان پایبند می‌مانند. احساس ما این است که همچنان تلاش می‌شود به جای عبور از تحریم‌ها، آن‌ها حفظ شوند، زیرا برخی در آمریکا وابستگی احساسی به تحریم‌ها دارند و در آنها گیر افتاده‌اند و نمی‌دانند چطور از آن خارج شوند. دست کشیدن از عادات قدیمی دشوار است، اما آنها باید اجازه دهند که این عادت از بین برود."

او به بی‌اعتمادی به غرب و همچنین عدم اجرای صحیح توافقات موقت ژنو هم اشاره کرد و گفت که بر سر برنامه اقدام مشترک، ما آن اعتمادی را که آمریکا نسبت به ما به دست آورد، به دست نیاوردیم. ما شاهد تعهدات متقابل از جانب ایالات متحده نبوده‌ایم. آمریکا باید تصمیمات جدی بگیرد. ایران به مذاکرات متعهد بوده است. این مذاکره کننده ارشد کشورمان به اصرار طرف غربی برای دسترسی به اماکن نظامی ایران هم اشاره کرد و گفت که کسب اطمینان مذاکره‌کنندگان نباید بهانه‌ای برای ورود به سایت‌های نظامی ایران باشد.
وی با تصریح بر اینکه ایران ترجیح می‌داد توافق تا پنج‌شنبه شب حاصل شود، گفت با این وجود هدف بزرگتر ما رسیدن به توافقی مستحکم است که باید متوازن و بر اساس انصاف و عدالت باشد. برای این منظور طرف مقابل باید از خود شجاعت نشان دهد زیرا ایجاد تغییر در تاریخ نیازمند جسارت است و طرف مقابل باید تصمیمات سیاسی دشوار اتخاذ کند.
وی در پایان با اشاره به اختلافات درونی در گروه 1+5، گفت در گفت‌وگوها ناگهان هر کشور عضو این گروه برای خود خطوط قرمزی تعیین کرده است و در نتیجه بیش از آنکه برای مذاکره وقت بگذارند، با مذاکره کننده وقت صرف کرده‌اند.
در نتیجه این اظهارات که به سرعت توسط رسانه ها منتشر شد و در شبکه های اجتماعی نیز بسرعت بازتاب یافت مشخص گردید که توافق نهایی هنوز در دسترس نیست و اختلافات به حدی است که گفتگوها حداقل به مدت دو یا سه روز دیگر ادامه خواهد داشت.
بموازات شدت یافتن مجادلات در وین، کمیته ی روابط خارجی کنگره نیز جلسه ای را پیرامون پرونده ی هسته ای ایران برگزار کرد. در این جلسه اد رویس رییس کمیته روابط خارجی گفت که درخواست ایران برای لغو تحریم هسته ای کاملا غیر مترقبه بوده است. یکی دیگر از اعضای کمیته نیز این سوال را مطرح کرد که چرا آمریکا در زمان بوش تاسیسات اتمی ایران را بمباران نکرده است؟!

در این فضای پرتنش، اظهاراتی خوشبینانه از سوی بعضی طرف ها موجب تعجب ناظرین حاضر در وین شد. باب کورکر سناتور جمهوری خواه ظهر پنجشنبه به خبرنگار سی ان ان گفت که توافق نهایی حاصل شده اما بدلایلی امشب اعلام نخواهد شد! سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه نیز عصر پنجشنبه اعلام کرد که توافق ممکن است تا چند ساعت دیگر بدست خواهد آمد! این اظهارات با واکنش هیات مذاکره کننده ایرانی مواجه شد و یکی از اعضای هیات به خبرنگاران گفت که هنوز اختلافاتی جدی باقی مانده و نمی توان از دستیابی به توافق مطمئن بود.

با توجه به عدم اظهارنظر هیات ها در مورد ماهیت اختلافات در این مرحله، اظهارات وزیر خارجه روسیه که به عنوان میزبان اجلاس بریکس در روسیه بسر می برد، در این راستا بازتاب گسترده یافت. وی گفت که اصلی ترین عامل اختلاف در حال حاضر، درخواست جدی ایران برای برداشته شدن تحریم های تسلیحاتی (وضع شده توسط قطعنامه 1929 شورای امنیت) و مخالفت جدی کشورهای غربی با این درخواست است. وی ادامه داد که بدلیل حضور موثر ایران در جنگ علیه داعش، تحریم تسلیحاتی ایران باید یکی از اولین تحریم هایی باشد که پس از توافق برداشته خواهد شد و روسیه بر این امر اصرار دارد. وی گفت که زمانبندی مناسب برای این موضوع باید توسط ایران تعیین گردد و روسیه نیز از آن پشتیبانی خواهد نمود. وی در ادامه گفت که شرکای غربی ما که از پیش نویس قعطنامه ای که کاملا برای طرف های دیگر قابل قبول بود حمایت نکردند، مرتکب اشتباه شده اند. این جمله، موید اظهارات هیات مذاکره کننده ایرانی مبنی بر تغییر موضع طرف مقابل (و بخصوص آمریکا) بود.

بنظر می رسد پیرو تماس وزیر خارجه آمریکا با جان کری در چهارشنبه شب، تغییری جدی در مواضع هیات آمریکایی رخ داده، مضاف بر اینکه حمایت روسیه و چین در میان شش کشور از موضع ایران در مورد برداشته شدن تحریم های تسلیحاتی باعث شکسته شدن اجماع کشورهای 1+5 و ایجاد صف بندی جدیدی در میان هیات های مذاکره کننده شده، لذا باید دید که آیا طرفین می توانند فضای مه آلود فعلی مذاکرات را بار دیگر مدیریت کرده و طی روزهای آتی، به توافق نهایی دست پیدا کنند یا نه.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.