رقابت ها و اختلافات جناح های سیاسی در در سال های پایانی حیات پربرکت حضرت امام خمینی(س) موجب شده بود تا بسیاری از دوستدران انقلاب اسلامی در شناخت و تحلیل این اختلافات دچار سردرگمی هایی شوند و از آینده انقلاب بیمناک باشند. نامه ای که از حضرت امام به منشور برادری معروف شده است حاصل همین فضاست. این پیام که به طور صریح به موضوع اختلافات گروه ها و جناح های سیاسی در جمهوری اسلامی می پردازد در شرایط فعلی جامعه می تواند حاوی پیام های کلیدی و ارزشمندی باشد.


برای بررسی و تحلیل پاسخ حضرت امام خمینی(س) به نامه حجت الاسلام والمسلمین محمدعلی انصاری که به منشور برادری معروف شد، گفت وگویی با حجت الاسلام و المسلمین سیدرضا اکرمی نماینده مجلس شورای اسلامی انجام داده ایم که با هم این مصاحبه را می خوانیم.

در ابتدا بفرمایید مفهوم وحدت چیست؟

خوشبختانه درباره وحدت از لحاظ مفهوم ، مصداق و دستاورد و همچنین از نظر آفات و آسیب هایی که وحدت را تهدید می کند حضرت امام خمینی (ره) بحث های مفصل و کاملی را در زمان های مختلف ایراد کردند بنابراین که اگر کسی به سخنان و فرمایشات ایشان مراجعه کند می تواند مفهوم وحدت،مصداق ها و دستاوردها را بیابد همچنین با توجه به همین سخنان و فرمایشات هم می تواند آفاتی که وحدت را تهدید می کند آن ها را بشناسد ، ولی به صورت اجمال ما یک وحدت کامل و نسبی و یک وحدت حداکثری و حداقلی داریم بنابراین اگر شخص یا گروهی اصول مشترک را قبول داشته باشد این می تواند محور وحدت باشد. به عنوان مثال مسلمان ها همین که توحید ،نبوت و معاد را قبول کنند، همین ها می تواند محور وحدت باشد. در دنیای اسلام همین مقدار که فرد یا گروهی کعبه را قبله خودش بداند و قرآن را کتاب آسمانی بداند اهل نماز و تعهد به خداوند باشد می توانیم آن را در جدول وحدت قرار بدهیم. البته اگر بخواهیم جامع و کاملتر توضیح بدهیم به طور طبیعی بعد از اصول این چنینی باید به مسائلی همچون ایمان ،امامت و عدالت و در مرحله بعد مباحثی که مربوط به فروع دین هست بپردازیم.
قبل از صدور منشوربرادری از طرف حضرت امام خمینی (س) اختلافات سیاسی بین نیروی‌های مختلف انقلاب در چه حدی بوده و یا پیرامون چه مباحثی بود؟
به نظر من نیروی های اصیل انقلاب اسلامی هیچ وقت در مسائل کلی با هم اختلاف نداشتند تمام نیروهای انقلاب نظام ،جمهوری اسلامی ، قانون اساسی و ولایت فقیه را قبول داشتند. گاهی دربعضی از مسائل سیاسی و اقتصادی اختلافاتی بود مثلا بعضی اعتقاد داشتند که اگر اقتصاد دولتی باشد مطلوب است یا بعضی دیگراعتقاد داشتند که اگر بخش خصوصی فعال باشد مطلوب است و مسائلی از این دست؛ معمولا مسائل روزمره مردم از نظر روش و شیوه مورد بحث و گفت و گو قرار می گرفت و گرنه در اصول نیروهای متدین و متعهد به حضرت امام(ره) با هم اختلافی نداشتند .
آیا منشور برادری فقط متوجه همان دوران و روزها هست؟
خیر،به نظر من حضرت امام (ره)آن روزی که منشوربرادری را صادر کردند فقط به شرایط و اختلافات آن روز توجه نداشتند حتما و امکان بروز اختلافات در آینده را نیز مدنظر داشتند لذا منشور برادری را به عنوان یک خط و مشی همیشگی صادر فرمودند .بنابراین حضرت امام نه تنها به آن زمان توجه داشتند بلکه به آینده نگاه می کردند.
حضرت امام در منشور برادری فرمودند «اگر اختلافات زیربنایی و اصولی شد، موجب سستی نظام می شود»چه مسائلی باعث می شود اختلافات سیاسی به اختلافات اصولی و اساسی تبدیل شود؟
توجه کنید ما انقلابی کردیم ودر آن 98 درصد مردم به جمهوری اسلامی و قانون اساسی آن رای دادند این به این معنی است که مردم با حضور حداکثری خود به نظام رای دادند حالا بیاییم یک مرتبه سر این نظام و قانون اساسی با هم دعوا بکنیم بطور طبیعی این اختلاف اصولی است و موجب سستی می شود.
آیا اصول که گفتید شامل افراد هم می شود؟یا به عبارت دیگر افراد معیار اصول هستند ؟
خیر، به نظر من باید افراد را با اصول بسنجیم نه اینکه اصول را با افراد
قانون اساسی می تواند معیار این اصول باشد؟
قانون اساسی حتما می تواند معیاری برای این اصول باشد.به طور کلی چهار اصل کلی می تواند معیار وحدت باشد اولین آن قانون اساسی است که تمام مردم به آن رای دادند ،دوم اسلام ،سوم ولایت فقیه و چهارم نظام اینها می تواند معیار وحدت باشد.
به نظر شما هنگام اختلاف در مفاهیم اساسی می توان به فصل الخطاب قائل بود؟
حتما اینگونه است مثلا در مجلس شورای اسلامی ما می گوییم اگریک قانون در شورای نگهبان، اسلامی بودن ومطابق قانون اساسی بودن آن تشخیص داده شد شورای نگهبان در اینجا فصل الخطاب است و به طور طبیعی باید قانون و رهبری فصل الخطاب تمام نیروهای سیاسی باشد.
حضرت امام(س) در منشور برادری به انتقاد سازنده تاکید داشتند،انتقاد سازنده چه ویژگی هایی دارد؟
در انتقاد سازنده سه اصل حاکم است اول آگاهانه بودن انتقاد است یعنی وقتی انسان چیزی را نقد می کند باید از جزئیات آن آگاه باشد تا بتواند نقد مفید و موثری داشته باشد دومین اصل این است که انتقاد باید خیرخواهانه و نه از روی عصبانیت باشد نباید در انتقاد به دنبال مچ گیری باشیم و سومین اصل این است که منتقد باید پیشنهاد داشته باشد یعنی برای رفع معضل و مشکل بتواند چیزی را به عنوان جایگزین معرفی کند مثلا بگود فلان مطلب این اشکالات را دارد و پیشنهاد من این است برای رفع این مشکلات فلان چیز است.
حضرت امام تاکید دارند که ذره ای عدول از سیاست نه شرقی و نه غربی، باید با شمشیر عدالت لاسلامی راست شود.منظور از این شمشیر عدالت اسلامی چیست؟
منظور قانون است ،قانونی که 98 درصد مردم به آن رای دادند به طور طبیعی راه برخورد آن از طریق قانون روشن است.امام شمشیر را که به معنی توپ و تفنگ نمی دانست به تعبیر من منظور حضرت امام (س) اجرای قانون است.
در شرایط فعلی به چه صورت می توان برای رسیدن به خواسته حضرت امام (س)مبنی بر وحدت میان جناحهای مختلف سیاسی رسید؟
مکرر گفته شده است اگر ما دنبال حذب حداکثری هستیم باید روی قانون اساسی و رهبری تکیه کنیم یا اگر قدری ریزتربخواهیم به موضوع وارد بشویم همین که کسی قانون اساسی،ولایت فقیه،اسلام و نظام را قبول دارد می توانیم روی این چهار اصل مشترک افراد و گروه های مختلف را گرد هم بیاوریم ،در شرایط امروز هم می توان وحدت را داشته باشیم ما 33 سال است که با همین محور جلو رفته ایم و به اینجا رسیده ایم.
آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.