حجت الاسلام و المسلمین فاضل میبدی عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم پیرامون موضوع اخلاق اسلامی گفت: من دو مسئله را در این زمینه مسلم می دانم. یک اینکه جامعه ما از هنجارهای اخلاقی فاصله گرفته است و روز به روز هم این فاصله بیشتر می شود و این امر جای شک و شبهه ای ندارد و از سوی دیگر یکی از بخش های عمده ی آموزه دین ما یعنی اسلام آموزه های اخلاقی است. ما در آموزه های دینی و اعتقادیمان کوله باری از اخلاقیات را داریم اما در جامعه و عالم عمل و در زندگی مردم مسلمان جامعه خودمان شاهد فقدان یک نظام اخلاقی هستیم.
این استاد دانشکده مفید قم در گفتگو با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران در تشریح وضعیت اخلاقی جامعه ادامه داد: در بدو نظر ممکن است بتوان عوامل بسیاری را موجب این بی اخلاقی در جامعه دانست. معمولاً در جوامع دینی مردم به دنبال الگوهای مذهبی هستند و در کتاب های ما بسیار توصیه شده است که شما به دنبال علمای دین حرکت کنید در عالم عرفان نیز بحث پیر و مرید و مراد و ... مطرح است. تمام نحله های مذهبی اسلام این نکته را که بشر در دینداری و اخلاق مداری باید یک الگو داشته باشد مسلم گرفته اند. طبیعتاً در این شرایط اگر الگوی انسان الگوهای درست و معقول و مذهبی و عامل به اخلاق باشند روی مردم هم اثر می گذارند و اما اگر الگو موفق نباشد پیروانش هم موفق نخواهند بود. به همین علت است که پیامبر اسلام در حدیثی فرمودند: اذا فسد العالِم فسد العالَم. اگر یک عالمی فاسد شد فسادش به همه عالَم سرایت می کند. چون در جامعه دینی مردم عالمان دینشان را به عنوان الگو پذیرفته اند و این الگو به هر شکلی حرکت کند مردم هم کورکورانه و مقلدانه به دنبال آن الگو حرکت می کنند.
وی افزود: در بدو امر و نگاه اولیه اگر مردم ما پیوندی با رهبران مذهبی شان داشته باشند و نوعی اعوجاج و کجی در پاره ای از آنها ببینند روی آنها هم اثر می گذارد. اگر در ادبیات دینی و سیاسی دروغ گفته شود مثلاً از صدا و سیما که با نام خدا خبرهایش را آغاز می کند احیاناً اخباری خلاف واقع گفته شود و مردم واقعیت جامعه شان را از جای دیگری ببینند و بشنوند و با خبری که از رسانه رسمی گفته شده مطابقت کنند و ببینند خبر رسمی واقعیت نداشته این خلاف گویی به جامعه سرایت می کند. بدترین چیزی که اخلاق جامعه را فاسد می کند مسئله دروغ گویی است؛ در قرآن و روایات این امر بسیار مذمت شده است. دروغ گویی از سطوح بالای جامعه به پایین سرایت می کند امروز در هر خانه ای رادیو تلویزیون روشن می شود و ارتباط مردم با حاکمیت و رهبران مذهبی شان از طریق رسانه ها بسیار زیاد است.
این عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم در بیان سایر معضلات اخلاقی جامعه ادامه داد: مسئله دیگری که در جامعه ما به عنوان یک امر غیر اخلاقی پدید آمده است خلف وعده است فرد وعده ای می دهد و عمل نمی کند. نقض عهد در جامعه ما رواج پیدا کرده است درست است که مشکلات اقتصادی هم هست ولی اگر کسی به عهد خودش پایبند باشد و به این آیه قرآن توجه کند که عهد را نقض نکنید به هر وسیله ای باشد به عهدش وفا می کند. اگر در جامعه مشاهده شود که نقض عهد از بالای حاکمیت صورت می گیرد یا از میان الگوها آغاز شده است مثلاً یک خطیب و سخنرانی به عنوان عالم دینی یا امیر، رئیس جمهور و استاندار و هر کس دیگر فرقی نمی کند در ملاعام به مردم قولی داد و عهدی بست و عمل نکرد این نقض عهد در جامعه تسری پیدا می کند. فردی به عنوان وکیل مردم کاندیدا می شود و می خواهد رای بیاورد ده ها سخنرانی به عنوان یک مسلمان مذهبی برای مردم ایراد کند و ده ها وعده بدهد اما به هیچ یک از وعده ها عمل نشود در اینجا هم اعتماد مردم سلب می شود و هم نقض عهد و عهد شکنی به همه جامعه سرایت می کند.
این محقق و مدرس حوزه علمیه قم خاطر نشان ساخت: مسئله دیگر در جامعه ما مسئله خشونت و بد اخلاقی با یکدیگر است. دعواها در خیابان و خشونت میان مردم از کجا پیدا شده است؟ ملت ایران ملت خشنی نبوده و دین ما هم دین خشنی نیست. عرفان و ادبیات و دین و مذهب ما همگی دعوت به رحمت و عطوفت و مودت و عشق است اما چگونه است که جامعه اینقدر خشن شده است؟ چاقوکشی، جنایت، دعوا و...از کجا پدیده آمده است؟ من فکر می کنم پاره ای از ادبیات هایی که از سوی برخی رسانه ها ترویج می شود و پاره ای از سخنرانی های مذهبی که ارائه می شود در حال ترویج و تبلیغ خشونت هستند. جنگ با دنیا، جنگ با گروهی از مردم و دروغ گویی و فحاشی علیه افراد و گروهای مختلف دیده می شود حتی در خطبه های نماز جمعه که جای بسیار مقدسی هست که باید سرتاسرش محبت و مودت باشد بوی خشونت می آید. اگر کسی عقیده و راه و روش ما را قبول ندارد نباید که به او حمله کرد دنیا دار اختلاف عقاید و سلایق است. هر اتفاقی که می افتد عده ای جمع می شوند و شعار مرگ می دهند. به دنبال ادبیات خشن خونریزی و سفاکی و فحاشی و... به وجود می آید اگر قدری این ادبیات تلطیف شود و متولیان اخلاق و دین و فرهنگ جامعه را از افراد لایق، راستگو، وفا کننده به عهد و افرادی که دم از عشق و محبت و مودت بزنند قرار دهیم اخلاق جامعه ما خیلی بهتر خواهد بود.
وی مشکلات اقتصادی را یکی دیگر از علل مفاسد اخلاقی دانست و ادامه داد: پیامبر فرمودند "کدالفقران یکون کفرا" فقر مرگ بسیار بزرگی است. یا "کاد الفقر ان یکون الکفرا" اگر فقر در جامعه ای باشد کفر هم به وجود می آید و دزدی و کلاهبردای و تن فروشی و مسایل دیگر نیز پدید می آید. به همین علت نباید از نابرابری های اقتصادی و تبعیض اقتصادی که گاهی در جامعه مشاهده می شود غافل شویم. اقتصاد ناسالم اخلاق ناسالم را پدید می آورد چون به هر حال مسئله سد جوع و حفظ آبرو است و فرد برای اینکه شب بر سر سفره خانواده چیزی داشته باشد حاضر است تن به هر کاری بدهد. چقدر در زندان ها به خاطر چک برگشتی زندانی داریم وقتی مردی در زندان است طبیعتاً فرزندانش مربی ندارند و خانواده هم سرپرست ندارد. اقتصاد ما اگر درست باشد اینگونه خانواده ها از هم نمی پاشد و مفاسد اخلاقی کمتری پدید می آید. بیکاری نیز یکی از عوامل مفاسد اخلاقی است. جامعه ایران با این همه در آمد نفتی و سرمایه انسانی توانا نباید دچار عارضه بیکاری باشد. چند روز پیش از طریق دفتر سازمان ملل در ایران مطلع شدم که بر اساس آمار، ایران دومین مصرف کننده مواد مخدر در جهان است خبر بسیار تاسف برانگیز و ناگواری است در عین حال یکی از خطیبان نماز جمعه چند وقت پیش می گفت که ایران امن ترین کشور دنیاست. این یک دروغ است در حالی که آمار اعتیاد و قتل و... به این میزان بالاست چگونه می توان گفت کشور ما امن است.
وی در پایان پیرامون راه حل ارتقای وضعیت اخلاقی جامعه افزود: باید کاری کرد که مردم ما شاد و آرام باشند و مشکلات اقتصادی و اجتماعی کاهش پیدا کند و مدیران و رهبران جامعه به مردم راست بگویند و وفای به عهد کنند و ادبیات خشن به کار نبرند. ما می توانیم جامعه مان را به یک جامعه اخلاقی مبدل کنیم چرا که فرهنگ ایرانی یک فرهنگ اخلاق محور است و دین اسلام نیز یک دین اخلاق پرور است.
آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.