پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران- ابتدا یاد و خاطره شهدای دانشجو بویژه شهید مهدی شریعت رضوی، مصطفی بزرگ نیا و احمد قندچی که در 16 آذر 1332 و درست 108 روز بعد از کودتای ننگین 28 مرداد 32 و در جریان سفر ریچارد نیکسون معاون رئیس جمهوری و قت آمریکا ( آیزنهاور) به ایران به شهادت رسیدند و قربانی استبداد داخلی و استعمار خارجی شدند را گرامی می داریم.

سوالات:

در ابتدا باید پرسید جنبش دانشجویی بعد از چند دهه از فعالیت و فراز و فرود خویش، امروز در کجا قرار دارد؟ رویکرد آن چیست؟

آیا جنبش اصیل دانشجویی از منظر سلبی، ضد استبدادی است یا ضد استعماری؟ یا هردو؟

از نظر گفتمان اثباتی چطور؟ لیبرال دمکرات هستند؟ یا سوسیال دمکرات؟ دارای گفتمان چپ مارکسیست می باشند؟ یا حامی راست محافظه کار؟

اگر فردا فضایی ایجاد شود که دانشجویان راستین این مملکت بتوانند در آن ایفای نقش کنند، الگو و گفتمانی که ذیل آن بتوان آلام و گرفتاریهای این ملت را کاهش داد چیست؟

شما چه پاسخی برای آن دارید؟ و....

دانشجویان انجمن اسلامی ما از اسلام چه تفسیر و برداشتی دارند؟ اسلام سنت گرا؟ اسلام بنیاد گرا؟ اسلام اصلاح گرا و یا اسلام سکولار؟

جنبش دانشجویی در جهان

1- جنبش های عدالت خواهانه برای مبارزه با شکاف های اجتماعی که عموما در قالب جنبشهای مارکسیستی و سوسیالیستی شکل گرفته اند. 2- جنبش های لیبرالیستی و آزادیخواهانه.

3-جنبش هایی که علیه تبعیض نژادی بوده اند. در ایالات متحده امریکا تبعیض نژادی علیه رنگین پوست ها مثل جنبش مارتین لوتر کینگ در سال 1968 که دانشجویان هم از این جنبش حمایت می کردند.

4- جنبش های ضد استبدادی همانند آنچه در اسپانیا علیه دیکتاتوری فرانکو اتفاق افتاد، یا مبارزه دانشجویان چینی در میدان تیانانمن علیه استبداد حزب کمونیست و فساد در سال 1989 که منجر به کشتار دانشجویان توسط حزب حاکم شد.

5- جنبش های ضد جنگ در اروپا و امریکا برای مثال علیه جنگ ویتنام.

6- جنبش های دانشجویی ضد استعماری.

7- جنبش هایی که بیشتر صبغه صنفی داشته اند و بر حقوق و مزایای صنف دانشجو تاکید داشته اند، مثل مخالفت با شهریه دریافتی از دانشجویان.

الف: جنبش های عدالت محور و استعمار ستیز

جنبش های دانشجویی عدالت محور از مانیفست مارکس در سال 1848 سرچشمه می گرفت. بر اساس این مکتب فکری احزاب کمونیست و مارکسیست در دنیا شکل گرفتند که یکی از آنها حزب کمونیست روسی بود که در سال 1901 تاسیس شد( بلشویک ها و منشویک ها)

بعد از جنگ جهانی دوم، نظام مالکیت دسته جمعی به کشورهای اروپای شرقی، چین، کره شمالی، ویتنام و کوبا نیز تسری یافت و منجر به ایجاد مدلی جدید از اقتصاد سیاسی یا راه رشد غیر سرمایه دارانه در تقابل با نظام سرمایه داری و بازار آزاد، کانون اصلی مبارزه ایدئولوژیک بین اردوگاه سوسیالیسم و لیبرالیسم را تشکیل داد. رویکرد اقتصاد سوسیالیستی با کنترل تمامی ابزارهای تولید توسط دولت، حس مالکیت، نفع طلبی شخصی و ثروت اندوزی که انگیزه ای مهم برای رشد، رونق و رفاه اقتصادی است را از میان بر می داشت.

ب: نتیجه جنبش های عدالت محور استعمار ستیز

این شیوه به دوشکل تاثیر گذار شد. 1- الگوی اقتصاد دولتی( شوروی سابق و بازماندگانی مثل کوبا یا کره شمالی) 2- الگوی سوسیال دمکراسی( تعدیل نظام اقتصاد آزاد)

الگوی اقتصاد دولتی نه تنها آزادی اقتصادی را به محاق برد؛ بلکه به منظور اجرای اقتصاد دستوری آزادی سیاسی نیز قربانی کرد وسهمگین ترین دولت اقتدارگرای تاریخ که تنها با عنوان" توتالیتاریسم " قابل توصیف است بنیان نهاد. نظام توتالیتر به مدد ابزارها وتکنولوژی جدید ودستگاه عظیم دیوانسالاری، منتقدین ومخالفین را تحت کنترل وسرکوب قرار داد و نتیجه آن شد که با نفی آزادی نه تنها عدالت اقتصادی محقق نگردید؛ بلکه اقتصاد دستوری کمونیستی به دلیل متمرکز ساختن تصمیم گیری در مورد تولید وعدم رعایت اصل عرضه وتقاضا روز به روز انعطاف ناپذیر تر و ناتوان تر گردید. این رویکرد اقتصاد سیاسی نه تنها قادر به ایجاد رشد اقتصادی پایدار نبود؛ بلکه فقدان رویکردهای دمکراتیک باعث گسترش فساد، سوء مدیریت اقتصادی، عدم کارایی و فقر گسترده مواردی از این دست شد. این رویکرد با نفی آزادی، به عدالت نیز دست نیافت و در اواخر سده بیستم با فروپاشی و زوال مواجه شد.

ج: جنبش های دانشجویی آزادی خواه (نئولیبرالیسم)

پس از جنگ جهانی دوم تا اوایل ده هفتاد میلادی با گذشت بیش از دو دهه از نظام دولت رفاهی، در اواخر دهه شصت میلادی، و بویژه از هنگام شوک بزرگ نفتی درسال 1973 نظام سرمایه داری دچار بحران شد. این بحران بهانه ای به دست داد که در واکنش به برنامه ریزی وکنترل دولت بر اقتصاد، نظریه پردازان نئولیبرالی همچون "میلتون فریدمن"، "دیوید فرید من" ، "فدریش هایک" ، "رابرت نوزیک"، "موری راتبارد" و... به منظور رشد، رونق بیشتر و آزادی های فردی و اجتماعی تفسیر جدیدی از اقتصاد بازار ارائه دهند. نئولیبرالها، با نقد نظام برنامه ریزی و دخالت دولت در اقتصاد، معتقد بودند که این شیوه اقتصادی اصل آزادی را در خطر قرار داده، است.

جنبش های آزادی خواه

میلتون فریدمن در کتاب "سرمایه داری وآزادی" در سال 1962 استدلال می کند که احیای آزادی و رفاه اقشار پایین دست اجتماعی تنها در نظام بازار آزاد ممکن خواهد شد و از این رو، وی طرفدار دولت حداقل است. دولتی که تنها وظیفه آن پاسداشت از آزادی فردی است. رابرت نوزیک نیز در سال 1974با انتشار کتاب" آنارشی ، دولت ویوتوپیا" با نفی نقش دولت در تامین عدالت توزیعی با فریدمن همداستان شده ومعتقد است دولت تنها برای حفظ نظم، امنیت و دفاع از حقوق فردی قابل توجیه است. موری راتبارد البته پا را از این فراتر گذاشته و در کتاب "به دنبال آزادی نو" در سال 1978 با حمله به دولت عنوان می کند که سربازی بردگی، مالیات دزدی و جنگ قتل دسته جمعی است و دولت که عامل و مجری همه اینهاست خود بزرگترین متجاوز است.

جنبش دانشجویی در ایران

این جنبش در ایران در گذشته با افراط و تفریط مواجه بوده است. بخشی از جنبش دانشجویی بر عدالت اجتماعی تاکید داشته اند و بخشی به آزادی. متاسفانه امروز هم جنبش دانشجویی فاقد یک گفتمان منسجم می باشد. جریان دانشجویی منتقد وضع موجود است؛ اما فقط رویکرد سلبی دارد؛ این موضوع به تنهایی کفایت نمی کند. من با دانشجویانی مواجه میشوم که آنقدر ضد استعمار و ضد امریکایی اند که حاضرند منافع ملی هم قربانی مبارزه با استعمار کنند و هزینه وکیل مدافع ملتها را از جیب ملت ایران بپردازند، برخی هم برعکس تنها به حقوق و آزادی های فردی و اجتماعی تاکید می کنند.

جنبش دانشجویی در ایران(2)

جریان دانشجویی از ابتدا حرکتی سلبی با رویکردی انتقادی در ایران بوده و صرفا بر نفی وضع موجود استوار بوده است.

-جنبش دانشجویی در قالب دو گفتمان در ایران ایفای نقش کرده است.

1- گفتمان چپ که متأثر از اندیشه های مارکسیست لینیست بوده است و ریشه آن را باید در گروه 53 نفر و امثال تقی ارانی و سپس حزب توده و تشکیل اتحادیه دانشجویی حزب توده از زیر مجموعه های سازمان جوانان حزب توده جستجو کرد. بعدها این جریان فکری چون راه مبارزه مسالمت آمیز را بسته دید به فعالیت های چریکی و مبارزه مسلحانه کشیده شد. مثل سازمان چریکهای فدایی خلق ....

2- جریان اسلام گرا ( ازاوایل دهه بیست با تأسیس انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده پزشکی آغازشد). جنبش دانشجویی اسلام گرا، عموما در قالب دو خرده گفتمان در عرصه سیاسی ایران فعال شد.

جنبش دانشجویی در ایران(3)

خرده گفتمانی که بر عدالت اجتماعی در سیاست داخلی و کاهش شکاف طبقاتی و مبارزه با امپریالیسم در سیاست خارجی تأکید می‌کند. خرده گفتمان دیگر که بر آزادی تمرکز بیشتری نشان می داد. جنبشی نزدیک به نهضت آزادی که اسلام گرایی و منش آزادیخواهانه و عمدتا در مخالفت با استبداد داخلی شکل گرفت.

جنبش دانشجویی در ایران باید حامل چه گفتمانی باشد؟

گفتمان پیشنهادی «عدالت به مثابه آزادی»

مسئله اساسی اینجاست که عدالت و آزادی در تقابل هم نیستند؛ بلکه آزادی و عدالت نه تنها دو روی یک سکه بلکه آلیاژهای یک سکه اند.

پس پیشنهاد این است که انجمن های اسلامی گفتمان سازی کنند و گفتمان پیشنهادی اینجانب گفتمان «عدالت به مثابه آزادی» است.

انجمن های ماموریت محور

علاوه بر گفتمان سازی که باید مخرج مشترک تمامی انجمن های اسلامی با گرایش اصلاح طلبانه و بهبود خواهانه باشد، هر انجمن یک ماموریت را برای پی گیری دنبال کند.

1- مثلا انجمن پیشرو به عنوان نماد مبارزه با فساد شناخته شود.

2- انجمن آزادیخواه مسئولیت حفاظت و حراست از محیط زیست را عهده دار شود.

3- انجمن نو اندیش برای حقوق شهروندی تلاش کند .

4- انجمن ...

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.