محمود صادقی حقوق‌دان، پژوهشگر، دانشیار رشته علم حقوق در دانشگاه تربیت مدرس، وکیل پایه یک دادگستری، دبیر کمیسیون انجمن های علمی ایران و یکی از 30 کاندیدای ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان و حامیان دولت است که در گفت و گوی مشروح با جماران از حق رأی و انتخابات از دیدگاه حضرت امام (س)، مشکلات مجلس فعلی، دغدغه ها و برنامه های خود و اصلاح طلبان برای مجلس آینده می گوید.
محمود صادقی در گفت و گوی مشروح با پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، در خصوص انتخابات و حق رأی برای مردم از دیدگاه حضرت امام گفت: پیش از انقلاب تئوری های مختلفی در مورد نظامی که باید جایگزین نظام شاهنشاهی می شد مطرح بود. در همین راستا دردهه 40 تئوری ولایت فقیه به عنوان یک تئوری ریشه دار در فقه، از طرف امام یک بار دیگر احیاء و بازتولید و طرح و اندیشه یک نظام اسلامی، صرف نظر از این که شکل و محتوایش چگونه باشد به عنوان یک آلترناتیو برای نظام پیشین مطرح شد. به عبارت دیگر در ابتدا وقتی که این تئوری مطرح شد این دغدغه برای مردم وجود داشت که شکل و فرم نظام جایگزین چگونه خواهد بود.
وی ادامه داد: تا این که حضرت امام زمانی که در نجف به سر می بردند اندیشه جمهوری اسلامی را مطرح کردند. خیلی ها در ابتدا فکر می کردند مقصود امام از جمهوری اسلامی همان حکومت اسلامی است. اما وقتی از امام هنگامی که در پاریس بودند، سؤال شد: منظور از جمهوری اسلامی چیست؟ ایشان فرمودند: منظور از جمهوری همان نظام مرسوم در جهان است و منظور از اسلامی یعنی قوانین این نظام نباید مخالف اسلام و شرع باشد.
وی افزود: بنابراین در چهارچوب این طرح، امام به طور طبیعی و نه اعتباری، برای اولین بار از مردم رأی اعتماد گرفت؛ رأیی که مردم به واسطه سالها مبارزه و با خون های خود به امام دادند و زمینه را برای تغییر و فروپاشی نظام شاهنشاهی فراهم کردند. بعد از این رأی طبیعی، اولین اظهارات حضرت امام(س) در خصوص حق رأی مردم در نظام جمهوری اسلامی در 12 بهمن سال 57 صورت گرفت. آنجا که فرمودند: من به این دلیل که مردم مرا قبول دارند تو دهن شاه می زنم و به پشتیبانی این ملت دولت تعیین می کنم.
صادقی با اشاره به این که این بیانات در اولین روز از ورود ایشان به کشور نشان دهنده اهمیت و جایگاه بالای حق رأی و نظر مردم در اندیشه آن بزرگوار است، خاطرنشان کرد: ایشان علی رغم این که از مشروعیت دینی به عنون یک فقیه جامع الشرایط برخوردار بودند، مشروعیت مردمی را لازمه نظام جمهوری اسلامی می دانستند و برای مردم و نظر آنها اهمیت ویژه ای قائل بودند.
وی ادامه داد: به دلیل همین اهمیت بود که بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در 22 بهمن حضرت امام در کمتر از 2 ماه، یعنی در 12 فروردین اصرار داشتند که نظام جمهوری اسلامی را به رأی بگذارند و این کار را انجام دادند. معمولاً وقتی انقلابی شکل می گیرد چندین سال طول می کشد تا ساختار جدید به صورت کامل شکل بگیرد، اما ما بعد از انقلاب بعد از چند ماه به سمت تدوین قانون اساسی حرکت می کنیم و برای این امر نیز با رأی مردم خبرگان قانون اساسی شکل می گیرد، تا اکثریت قاطع مردم به واسطه نمایندگانشان در تدوین قانون اساسی نقش داشته باشند.
این استاد حقوقدان اضافه کرد: خبرگان مردم نیز در اصل ششم آن حق رأی و آرای عمومی را برای مردم به رسمیت شناختند. در اصل ششم قانون اساسی آمده است، «در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید با اتکا به آرای عمومی اداره شود. و آن باید از طریق انتخابات، انتخاب رئیس جمهور، انتخابات مجلس ، شوراها، همه پرسی و نظایر آن باشد». پس در قانون اساسی که مورد تأیید حضرت امام هم قرار گرفت به صورت صریح به حق و رأی مردم در اداره کشور تأکید شده است.
در رأس امور بودن مجلس یعنی در رأس بودن قانون و مردم
این استاد دانشگاه در این خصوص که چرا حضرت امام مجلس را در رأس امور دانستند؟ اظهار کرد: وقتی نظامی بر اساس اصل تفکیک قوا است، مجلس هم به عنوان یکی از این سه قوه وظایف خاص خودش، که همانا قانون گذاری و نظارت است را بر عهده دارد. امام در سیره عملی خودشان برای مجلس و قانون اهمیت خاصی قائل بودند و این که فرمودند مجلس در رأس امور است، یعنی قانون و مردم در رأس امور هستند و این قانون گرایی حضرت امام را می رساند. شاهد این موضوع هم این است که امام در بحرانی ترین مواقع، یعنی در زمان جنگ نیز اجازه ندادند انتخابات متوقف شود و به بهانه جنگ مردم را از حق خودشان محروم کنند.
وی ادامه داد: بنابراین مجلس شورای اسلامی در اندیشه حضرت امام جایگاه والایی دارد. امامی که بانی این انقلاب بود و هر چه می گفت مردم بدون چون و چرا به آن عمل می کردند و می توانست به راحتی همه امور را متکی به رأی خودش کند، به سمت مردم و مردم سالاری رفت، به مردم شخصیت داد و نهاد متشکل از نماینده های مردم را در رأس امور دانست.
مجالس هشتم و نهم در رأس امور نبوده اند
وی همچنین در خصوص مجلس هشتم و نهم و در رأس امور بودن آنها گفت: به نظر می رسد ما در دهه اخیر دچار یک انسداد سیاسی در سیستم سیاسی کشور شده ایم و فعالیت ها و آزادی های سیاسی محدود شده است، نتیجه این محدودیت ها این شده است که ما به مجالسی چون مجلس هشتم و نهم رسیدیم؛ که اساساً تجلی رأی اکثریت مردم نیستند چرا که اکثر نمایندگان این دو مجلس نتیجه مشارکت پایین مردم در انتخابات آن دوران بودند نه نتیجه مشارکت حداکثری مردم. دقیقا به این خاطر که رأی اکثریت مردم پشت این مجالس نبوده است این مجالس ضعیف شدند و نتوانستند وظایف قانون گذاری و نظارتی خود را به درستی انجام دهند و اجازه مداخلات گوناگون را به آن دادند. البته عملکرد شورای نگهبان نیز در این خصوص تأثیر غیر قابل انکاری داشته است.
صادقی ادامه داد: بنابراین نماینده ای که پشتوانه مردمی نداشته باشد، نماینده مقتدر، شجاع و مستقلی نیست و نمی تواند اساساً خواسته های مردم را نمایندگی کند. به همین دلیل است که رئیس جمهوری می آید و می گوید قانون هر چه می خواهد باشد، من کار خودم را انجام می دهم.

نماینده ای که در تمام مدت شمشیر رد صلاحیت بالای سرش است می ترسد از خواسته ها و مطالبات مردم صحبت کند

این کاندیدای ائتلاف اصلاح طلبان در پاسخ به این پرسش که با ردصلاحیت های فعلی و حذف نخبگان چه تضمینی است این مجلس نیز مانند دو مجلس اخیر این مشکلات را نداشته باشد، گفت: رهبر معظم انقلاب در یکی از سخنرانی های اخیرشان چهار خصوصیت را برای یک نماینده مجلس ذکر کردند. ایشان فرمودند: نماینده مجلس باید متدین، کاردان، دلسوز و شجاع باشد. این چهار صفت بسیار عالی است. من می خواهم بگویم با این سیستم شورای نگهبان هر چهار صفت از یک نماینده و کاندیدا سلب می شود. کاندیدایی که از ابتدای ثبت نام تا آخرین لحظه انتخابات شمشیر رد صلاحیت بالای سرش است، شجاعت از او سلب و ترس بر او حاکم می شود. من که می ترسم اگر از مشکلات و خواسته های مردم صحبت کنم، ممکن است از طرف شورای نگهبان رد صلاحیت شوم، چگونه باید نماینده شجاع، متدین، کاردان و دلسوز مردم باشم؟ این نماینده چگونه می تواند بعد از انتخاب شدن در مجلس سوگند یاد کند و به سوگندش عمل کند؟
وی افزود: علی رغم این که در اصل 86 قانون اساسی، مصونیت پارلمانی نمایندگان آمده است، اما این اصل در حال حاضر در نظر گرفته نمی شود. به این شکل که این ترس، بعداز نماینده شدن نامزد هم با او باقی می ماند، یک نماینده در مدت 4 سالی که در مجلس است باید مواظب باشد حرف یا اعتراضی نکند که موجب رد صلاحیتش در دوره بعدی شود. کما این که در این دوره این اتفاق برای تعداد زیادی از نمایندگان مجلس افتاد.
صادقی ادامه داد: به نظر می رسد ما در حال حاظر به جای تفکیک قوا دچار یک تداخل قوا و تضعیف قوا شده ایم. اگر هر قوه ای همان گونه که پیش بینی شده است جایگاه خودش را حفظ کند و مجلس نقش نظارتی خود را در تمام امور به خوبی انجام دهد از مجلسی قوی برخوردار خواهیم شد؛ مجلسی که ناظر، پرسشگر و پاسخگو است.

نهادی که باید کانون مبارزه با فساد باشد خودش منشأ فساد شده است
محمود صادقی با اشاره به ترویج فساد در مرکز قانون گذاری کشور، تصریح کرد: بنده در 2 سال اخیر به حکم دکتر فرجی دانا در وزارت علوم مدیر کل بازرسی و رسیدگی و پاسخگویی به شکایات بودم. یکی از درگیری های ما در این وزارت خانه سوالات نماینده های مجلس بود. نه این که سوال نماینده مجلس ذاتاً بد باشد، اما وقتی این سوالات را پیگیری می کردیم در نهایت به این نتیجه می رسیدیم که ریشه این سؤال به موضوع و منافع شخصی نماینده سؤال کننده بازمی گردد. یعنی یک نماینده مثلا برای انتقالی گرفتن فرزندش یا هیأت علمی کردن همسرش و انگیزه های اینچنینی این کار را انجام داده است.
وی ادامه داد: مثلا در موضوع بورسیه ها منافع آقایان در میان بود. به همین خاطر وقتی دولت می خواست موضوع را پیگیری کند با مقاومت مجلس روبرو می شد. به عبارتی نهادی که باید کانون مبارزه با فساد باشد خودش منشأ فساد شده است. یا در حوزه محیط زیست فعالان این حوزه فغان شان از تخریب محیط زیست بلند است. با یک مطالعه جزئی متوجه می شود بخشی از این تخریب ها از درون مجلس است، البته در این زمینه به دولت هم انتقاد است که سیاست های توسعه را توسعه پایدار قرار نداده است. در کل همه این ها به این برمی گردد که به هر حال سازوکارها به گونه ای نیست که نمایندگان اصلح وارد مجلس شوند.
بخش زیادی از مشکلات ناشی از قانون گذاری ناشیانه و تورم قانون است
این استاد حقوق دانشگاه تربیت مدرس همچنین در خصوص دغدغه ها و دلایل کاندیداتوری خود گفت: من خیلی امیدی به اصلاح نداشتم، اما از سال 92 به بعد روزنه هایی از امید با دولت تدبیر و امید باز شد و آن انسداد سیاسی و انزوای بین المللی که دچارش بودیم تا حدی بهتر شد و کشور را وارد یک فضای جدیدی کرد. به نظرم در این دوران مسئولیت ما بیشتر می شود. من یک دانش آموخته حقوق هستم و فکر می کنم مجلس به تخصص من نیاز دارد، چون بخش زیادی از همین مشکلات ما ناشی از قانون گذاری ناشیانه و تورم قانون است.
صادقی اضافه کرد: یکی از برنامه ها و ایده های من برای مجلس آینده وصل کردن انجمن های علمی دانشگاه ها، مراکز پژوهشی و اِن جی او ها به مجلس و تأثیر گذاری آنها در قانون گذاری است. بنده خودم را نماینده تشکل های علمی و آکادمیک به خصوص نماینده جامعه حقوقی می دانم. به دلیل پایگاهی که در میان این قشر از جامعه دارم و لطف آنها نصیب حال من شده است پیش بینی می کنم که موفق باشم.
آب دریا را اگر نتوان کشید/هم به قدر تشنگی باید چشید
عضو شورای مرکزی انجمن مدرسین دانشگاه ها ارزیابی خود را از روند انتخابات و ترکیب مجلس آینده این گونه بیان کرد: ما معتقدیم انتخابات مجلس امسال برای ما بعد از انتخابات ریاست جمهوری 92 گام دوم است. به نظر افکار عمومی برای برداشتن این گام آماده است. هر چند بخشی از جامعه هنوز برای شرکت در انتخابات ترغیب نشده است، اما بخش زیادی به این نتیجه رسیده اند که در حال حاضر راهی جز انتخابات وجود ندارد. به خصوص که امروز فراتر از بحث نظام و حکومت مسئله منافع ملی در میان است. درست است که راه زیادی پیش روی ما تا رسیدن به مطلوب وجود دارد. اما«آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید»
وی تأکید کرد: سیاست عرصه ممکنات است. یعنی آن قدری که برای ما امکان پذیر است را باید قدر بدانیم. نتیجه این نگرش را هم مردم در 92دیدند. ائتلافی از پیش طراحی نشده ای که در سال 92 شکل گرفت، خوشبختانه مدل خیلی خوبی برای آینده شد. این مدل قدرت تعیین کنندگی آراء را به مردم نشان داد، یعنی وقتی در مجلس وزیری با اختلاف 1 رأی وزیر نمی شود نشان دهنده اهمیت 1 نماینده در مجلس و سرنوشت مردم است.
همه برنامه ها در همه حوزه ها باید به سمت مشارکت مردمی پیش برود
دبیر انجمن های علمی کشور با بیان این که در خصوص برنامه ای اصلاح طلبان برای انتخابات مجلس تاکنون دو سند منتشر شده است، اظهار داشت: یکی از آنها سند برنامه جامع انتخاباتی یا همان «برجا» است که در آن محور ها و برنامه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی تنظیم شده است که به گونه ای برنامه ای برای توسعه پایدار، با محوریت محیط زیستی و رویکردی آینده نگر است. یعنی این که ما منابع را به گونه ای مدیریت کنیم که برای نسل های آینده هم باقی بماند. یا در دیگر حوزه ها منجر به پایداری در آن حوزه ها می شود.
صادقی ادامه داد: مجموعه سند دیگری به نام «گفتمان ها، ارزش ها و جهت گیری ها» نیز منتشر شده است که اگر بخواهیم به صورت خیلی خلاصه آن را شرح دهیم، این سند می گوید: همه برنامه ها در همه حوزه ها باید به سمت مشارکت مردمی پیش برود. به عبارت دیگر این سند می خواهد فضا را برای سازمان های مردم نهاد، تشکل ها و... برای فعالیت در حوزه ای مختلف باز کند و در کل نقش اساسی تر و پویا تری برای جامعه مدنی قائل شود.
وی ادامه داد: در همین چهار چوب ما می خواهیم موانع احزاب برای فعالیت برطرف شود، مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی که در حقیقت مقوم نظام هستند موانعشان برطرف شود. در مجموع این سند می خواهد پیوندی اساسی بین مردم و اداره امور برقرار کند و به دموکراسی واقعی جامع عمل بپوشاند.
این استاد دانشگاه افزود: در بخش سیاسی ما خواهان آزادی های سیاسی بیشتر برای مردم هستیم. در بخش اقتصاد، خصوصی سازسی واقعی باید انجام شود و همزمان با خصوصی سازی عدالت اجتماعی برقرار باشد. همه اینها در درجه اول با یک امنیت و ثبات حاصل می شود. اهمیت انتخابات در برقراری این ثبات و فراهم کردن زمینه برای تحقق همه این برنامه ها است.
عضو لیست ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان و حامیان دولت خاطر نشان کرد: بنابراین ما برای توسعه و رونق اقتصادی نیاز به امید و آرامش داریم. وقتی آرامش و ثبات در کشور حاکم باشد استعداد ها شکوفا می شوند. چرا وقتی دانشجویان ما به غرب می روند به ناسا و تخصصی ترین مراکز علمی دنیا را پیدا می کنند؟ دلیلش این است که در آنجا فضا برای فعالیت فراهم است. ماهی را وقتی در دریا رها کنید راحت شنا می کند، اما وقتی آن را در برکه نگه دارید بعد از مدتی می میرد.

وی در پایان گفت: بنده امروز علی رغم مشغله های کاری با هدف تسکین و مدد گرفتن از حضرت امام(ره) به این جا آمده ام. امیدواریم ما بتوانیم در راه میراث گران سنگ آن پیر سفر کرده، همان گونه که ایشان انتظار داشتند بدون انحراف از مسیر قدم برداریم.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.