نشست تخصصی بحران آب ومسئولیت های مدنی با حضور کارشناسان و مسئولان دولتی و فعالان مدنی یکشنبه شب در محل سندیکای شرکت های ساختمانی ایران برگزار شد. این نشست میزبان صاحب نظران از ارگان مختلف دولتی و غیر دولتی بود که بحران آب را از دیدگاه های متفاوت را مورد بررسی قرار دادند.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، انوش اسفندیاری، دبیر شواری اندیشکده تدبیر آب در ادامه همایش ، ضمن تشریح فعالیت های اندیشکده آب که وابسته به بخش خصوصی است اظهار کرد: مهمترین نیاز کشور گسترش فضای گفتگو درباره آب است.

وی با اعلام وضعیت نگران کننده ظرفیت آب اعلام تصریح کرد: تصویر اطلاعات از وضعیت آب بسیار مغشوش است. سازمان زمین شناسی وضعیت نشت زمین در سراسر کشور را بسیار نگران کننده دانسته است. از سویی سازمان های بین المللی بحران آب را یک بحران خزنده معرفی می کنند. مساله آب مشارکت مردمی را در حل این بحران ضروری است و این خواستار تبدیل مسئله آب به یک مسئله اجتماعی است.

مردم مسئله آب را مشکل دولت می دانند و نه مشکل خودشان

این سخنران پنل تخصصی همایش بحران آب افزود: یکی از دلایلی که آب در ایران مسئله اجتماعی نیست این است که مردم مسئله آب را مشکل دولت می دانند و نه مشکل خودشان.

دبیر شواری اندیشکده تدبیر آب با بیان اینکه منظور از مسئله اجتماعی این است که درباره آب در همه جا و در همه حوزه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی گفتگو شود تا تک تک افراد جامعه درباره آن فکر کنند افزود: دلیل دیگر آن را تمرکز کار ها در پایتخت و دولتی بودن مدیریت آب در کشور است و بهای ارزان آب از دلایل دیگر بی توجهی اجتماعی به معضل آب است.

ضرورت اصلاح فرآیند حکم رانی آب در کشور

اسفندیاری همچنین راهبرد گفتگوی اجتماعی را مهم ترین نیاز کشور در شرایط فعلی برای اولویت یافتن مسئله آب دانست و بر اصلاح فرآیند حکم رانی آب در کشور تاکید کرد.

دیگر سخنران پنل تخصصی همایش بحران آب بهرام فیاضی ،دبیر انجمن آب و فاضلاب نیز در ادامه همایش افول سرمایه اجتماعی و عدم مسئولیت پذیری را از مهم ترین دلایل بحران آب دانست و اظهار کرد: نبود نگاه آمایشی، کلان و استراتژیک در مدیریت کشور را زمینه ساز بحران اخیر است. این وضعیت تغییر نکرده و چشم انداز آینده نگران کننده است

ساختاری فراتر از وزارت نیرو را برای راهبری امر آب ضروری دانست

وی از بدنه ناکارامد دولتی در بخش های متولی آب انتقاد کرد و بر هم سو سازی سیاست های آب در کشور تاکید کرد.

فیاضی در ادامه عنوان کرد: نهاد های مدنی باید در حل تعارض های اجتماعی بیشتر مشارکت کنند و ساختاری فراتر از وزارت نیرو را برای راهبری امر آب ضروری است.

وی اولویت دادن به موضوع اقتصاد آب را در شرایط فعلی ضروری دانست و بر پیگیری موارد زیر تاکید کرد:

1- بحران آب، واقعیت یا توهم؟

2- بحران آب و نقش دولت

3- بحران آب و مسئولیت های مدنی

4- بحران آب و تعارضات قومی

5- بحران آب و افول سرمایه اجتماعی

حاکمیت علم و قانون را مهمترین عامل توسعه متوازن

آخرین سخنران این مراسم دکتر احمد علی کیخا مشاور رییس سازمان محیط زیست بود. وی حاکمیت علم و قانون را مهمترین عامل توسعه متوازن دانست و با ذکر خاطره ای از مقام معظم رهبری بر همراهی و همسویی دولت و مجلس همانند دو بال پرنده در موضوع آب و محیط زیست تاکید کرد.
وی تغییر در مجلس برای حل مسئله آب را ضروری دانست و افزود: برخی تصمیم گیری های غیر اصولی و توجه به منافع محلی نادرست به رای دهندگان است

کیخا نقش رای مردم را در حل بحران های ملی مانند حل مساله هسته ای پراهمیت دانست و بر حضور مردم در پای صندوق های رای تاکید کرد.

مجلس آینده باید موضوع آب را اولویت اصلی خود بداند

وی همچنین با امید بخش خواندن تغییرات دو سال اخیر یادآور شد: مجلس آینده باید موضوع آب را اولویت اصلی خود بداند. حفظ محیط زیست وظیفه عمومی است و نباید با امضای چند نفر از نمایندگان از اصل حیاتی عدول کرد.

فصل الخطاب بودن سازمان محیط زیست لازمه جلوگیری از تخریب های محیط زیستی است

مشاور رییس سازمان محیط زیست ادامه داد: فصل الخطاب بودن سازمان محیط زیست لازمه جلوگیری از تخریب های محیط زیستی و بحران های پیش روی آن است و باید از اعمال نظرات شخصی جلوگیری کرد.

کیخا با ذکر مثال هایی از نادیده گرفته شدن دستورات محیط زیستی خبر داد و افزود: بسیاری از دستورات و خواسته های سازمان محیط زیست توسط سایر نهاد ها نادیده گرفته می شود.

کیخا در پایان افزود : زمان آن رسیده است که جامعه ما بدون حاشیه در این حوزه کار کند. سازمان های مدنی هم باید در نقش آفرینی خود توسعه پیدا کنند و نقش خود را به عنو.ان سازمان غیر دولتی ایفا کنند تا بتوانند جهت بخش فعالیت های دولت و مجلس باشند. حال که بستر برای حرکتهای سازمان های مردم نهاد مهیا شده است، از آنان می خواهیم تا فرصت پیش آمده است در راه توسعه قدم بردارند.

مدیر کل آموزش و مشارکت مردمی سازمان محیط زیست با بیان اینکه مقصر وضعیت فعلی محیط زیست چیدمان توسعه در کشور است یادآور شد: توسعه در کشور بدون لحاظ کردن توانمندی های اکولوژیک و بوم شناسی این سرزمین طراحی شده است. بدون اینکه این لحاظ شود که که کشور در محدوده ای قرار گرفته است که کمربند خشک جهان گفته می شود.

محمد درویش در نشست "بحران آب" که همراه با نقد و بررسی فیلم مادرم بلوط یکشنبه شب در مرکز اجتماعات سنیدیکای ساختمانی برگزار شد به عنوان اولین سخنران ضمن تمجید از فیلم مادرم بلوط اظهار کرد: در نزدیکی محل فیلمبرداری این فیلم علاوه بر سد کارون دو و سه، سد گتوند احداث شده است که تبدیل به یک معضل و کابوس بزرگ شده است که نمی دانیم با آن چکار کنیم.

هرگاه ضربه ای به اکوسیستم بزنیم حتما ضربه ای سخت تر از آن خواهیم خورد

وی با اشاره به تخریب گسترده جنگلهای زاگرس افزود: مدیر کل منابع طبیعی استان چهار محال بختیاری اعلام کرده است سالانه 5000 هکتار از رویشگاه های جنگلی تبدیل به ذغال می شود و یکی دو هفته بعد از ارائه این گزارش برکنار شد. اغلب مردمی که ذر 11 استان زاگرسی ما زندگی می کنند به دلیل فقر معیشتی که از آن رنج می برند چاره ای ندارند جر اینکه به شناسه هایی که با نابودیشان زندگی آنها تیره و تار خواهد شد بیاویزند. هرگاه ضربه ای به اکوسیستم بزنیم حتما ضربه ای سخت تر از آن خواهیم خورد.

تا یکی دو دهه پیش چنین سیلهایی با چنین ابعادی از خسارت مالی و جانی اتفاق نمی افتاد

درویش با بیان اینکه اخیرا مردمی با موضوعی به نام سیل در تابستان مواجه شده اند افزود: سیل در تابستان سرزمینی که خشکسالی در آن بیداد می کند و هر روز ویرانگرتر و ویرانگرتر عمل میکند. در مناطقی از هیرکانی که بارش های بالای 2000 میلی متر دارد می بینیم که سیل ها ویرانگرتر می شوند در حالی که تا یکی دو دهه پیش چنین سیلهایی با چنین ابعادی از خسارت مالی و جانی اتفاق نمی افتاد. تخریب هایی که در مناطق جنگلی ما اتفاق می افتند و در بالادست آن فشار بیش از حد دام سبب می شود تا میزان نفوذ عمودی آب کاهش پیدا کند تا سرعت هرزآبش افزایش پیدا کرده و بتواند قدرت تخریبش را تا حد زیادی بالا ببرد.

از سال 88 تا امروز 18 میلیون بلوط خشک شده است

مدیر کل آموزش و مشارکت مردمی سازمان محیط زیست ادامه داد: از سال تهیه فیلم مادرم بلوط (1388) تا امروز 18 میلیون بلوط خشک شده است. ما یک عرصه 6 میلیون هکتاری داشتیم که مسبب دوام پایداری ارزشمندترین و مهمترین رودخانه های ما در غرب کشور بودند. این بلوط ها هستند که در غرب سبب می شوند کارون و مارون زهره و سیروان در این سرزمین جاری باشند.

مقصر وضعیت فعلی محیط زیست چیدمان توسعه در کشور است

وی با بیان اینکه مقصر وضعیت فعلی محیط زیست چیدمان توسعه در کشور است یادآور شد: توسعه در کشور بدون لحاظ توانمندی های اکولوژیک و بوم شناسی این سرزمین طراحی شده است. بدون اینکه این لحاظ شود که که کشور در محدوده ای قرار گرفته است که کمربند خشک جهان گفته می شود. جایی که میانگین بارش یک چهارم تا یک سوم میانگین جهانی است و تبخیر آن 30 تا 40 درصد بیشتر است. در چنین سرزمینی چیدمان توسعه نباید به سمت افزایش معیشتی به منابع آب و خاک برود. ما باید بگردیم و کشف کنیم به مردممان که چه توسعه ای می تواند ضامن بقای توسعه پایدار آنها باشد.

90 درصد اندوخته جانوری مان را از دست داده ایم

درویش با اشاره به اینکه عدم وجود چیدمان صحیح توسعه باعث می شود همه راه ها به کشاورزی و دامداری ناپایدار و به افزایش وابستگی معیشتی مردم ختم شود افزود: ما در شرایطی قرار داریم که اندوخته جانوری کشور نسبت به زمانی که اسکندر فیروز کلنگ سازمان حفاظت محیط زیست را در سال 1350 بر زمین زد 90 درصد اندوخته جانوری مان را از دست داده ایم.

سر شاخه اصلی سفیدرود؛ آمازون ایران در اردیبهشت ماه خشک شده است

وی با اظهار امیدواری به تاثیر برگزاری همایش هایی چون همایش بحران آب و ایجاد تلنگر به جامعه در زمینه محیط زیست تصریح کرد: سکوت و بی تفاوتی ماها که روشنفکرو نخبه و درد بیشتری را اصولا باید حس کنیم یکی از دلایل وضعیت فعلی است. الان همه در باره بحران آب صحبت می کنیم. اینکه تا سی سال آینده بحران جدی آب را خواهیم داشت، سر شاخه اصلی سفیدرود؛ آمازون ایران در اردیبهشت ماه خشک شده است. بسیاری از تالابهای ما از گاوخونی گرفته تا بختگان، مهارلو خشک شده است و از هامون ها چیزی نمانده است. جازموریان تبدیل به چاله تولید گرد و خاک شده است.آلما گل و اجی گل بسیار نگران کننده هستند. عمق متوسط انزلی از 14 متر به متر از نیم متر رسیده که دیگر امکان قایقرانی هم در آن از بین رفته است. این همه نشان دهنده وضعیت بحرانی در آب است.

در جنوب تهران نشست زمین یه 36 سانتی متر در سال رسیده است

مشاور رییس سازمان محیط زیست با ارائه گزارشی از وضعیت نشست زمین در ایران خاطرنشان کرد: در وسعت 100میلیون هکتار از 165 میلیون هکتار قلمرو ایران افت 2 متر و بیشتر سطح آب زیرزمینی داریم.نشست زمین دیگر تنها در فارس و یزد و کرمان گزارش نمی شود؛ در دامنه های سهند و سبلان و در خان میرزا و دامنه های کوهرنگ و چهارمحال بختیاری از نشست زمین صحبت می شود.به گزارش سازمان زمین شناسی، در جنوب تهران نشست زمین یه 36 سانتی متر در سال رسیده است. که اینها 90 برابر شرایط بحرانی را نشان می دهد. اینها همه نشان می دهد که نوع نگاه ما به اندوخته های آبی به شدت نگران کننده است و باید تغییر کند.

در سیاست های کلان برنامه توسعه ششم اثری از محیط زیست نمی بینیم

درویش با اشاره به سیاست های کلان برنامه ششم گفت: این سیاست ها 8 فصل داشت که اگر با ذره بین هم به این سیاست ها بنگریم اشاره ای به محیط زیست و آب و جنگل نمی بینیم، این در حالی است که مقام معظم رهبری پیش از نوروز دفاعی تمام قد از محیط زیست کردند و گفتند: محیط زیست مساله این نظام و آن نظام و این جناح و یا آن جناح سیاسی نیست و یک مساله ملی است.

870 ان جی او محیط زیستی و 12 هزار تشکل مردم نهاد به وظیفه خود در خصوص محیط زیست عمل نمی کنند

وی با انتقاد از سکوت سازمانهای درگیر با محیط زیست و منابع طبیعی در برابر عدم لحاظ شدن محیط زیست و آب در برنامه ششم توسعه افزود: هیچ کدام بیانیه ای در این خصوص صادر نمی کنند و اطلاعیه ای به مردم نمی دهند که چرا این اتفاق افتاد. غم انگیزتر این که از بین 870 ان جی او محیط زیستی و 12 هزار تشکل مردم نهاد هم به وظیفه خود در این خصوص عمل نمی کنند. شاید من مدیر بنا به ملاحظاتی و به خاطر ترس از دست دادن میز و صندلی نتوانم حرفم را بزنم اما شما ان جی او ها چه؟ این همه رسانه همه سکوت کرده اند. کسی سوالی نژرسید که چرا این اتفاق افتاد؟! اگر قرار است در این سرزمین اتفاقی بیافتد باید از قالبمان درآییم و منتظر قهرمان نباشیم. باید دراین حوزه مطالعه کنیم و شهامت داشته باشیم تا بدانیم چگونه می توان چیدمان توسعه را در این کشور تغییر داد. از این شرایط که بدتر نمی شود.

نوبخت نوشت، نیازی به تاسیس دفتر حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار نیست

مدیر کل آموزش و مشارکت مردمی سازمان محیط زیست با بیان اینکه دولت یازدهم خود را دولت محیط زیستی اعلام کرده است تاکید کرد: هزاران نشانه است که نشان می دهد ما فرزانگان و فرهیختگان به موضوع محیط زیست بی تفاوتیم. دو سال پیش در اولین جلسه شورای عالی محیط زیست بعد از 8 سال تعطیلی در دولت نهم و دهم در دوره جدید اولین مصوبه که به امضای رییس جمهور رسید این بود که همه سازمان ها و وزارتخانه ها موظفند دفتر حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار را در وزارتخانه خود مستقر کنند. تا بتوانیم رابطهایی داشته باشیم که موضوع محیط زیست را به صورت جدی در این سازمانها پیگیری کنیم. فقط یک وزارتخانه برای این کار اقدام کرد آن هم وزارت ورزش و جوانان بود. نامه نوشت به آقای نوبخت به معاون رییس جمهوری که دولتش را دولت محیط زیستی می داند و او در پاسخ نوشت: نیازی به تاسیس دفتر حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار نیست.

استانداری که سخنرانی آتشین در دفاع از محیط زیست می کرد در مقابل محیط زیستی ها قرار گرفت

وی ضمن انتقاد از عملکرد رسانه ها و تشکل های مردم نهاد در پیگیری مصوبه شورای عالی محیط زیست افزود: هیچ کدام از تشکل های مردم و نهاد و رسانه های نیامدیم یقه سازمان حفاظت از محیط زیست و اعضای شورای عالی محیط زیست را بگیریم و بپرسیم چرا این مصوبه زمین مانده است؟! یک آدم محیط زیستی این نیست که سالی یک بار برود و یک درخت بکارد و دو تا زباله برداد و چها سخنرانی آتشین در دفاع از محیط زیست بکند. سال گذشته در اجتماع مدیران محیط زیست در فارس استاندار استان فارس یک سخنرانی آتشین در دفاع از محیط زیست کرد و گفت من سرباز محیط زیست می شوم و جلوتر از همه حرکت می کنم. همین استان استاندار فارس که فکر میکرد خیلی محیط زیستی است در برابر موضع ما در مورد سد تنگ سرخ ایستاد و هر چه ما گفتیم این سد تنگ سرخ دریاچه مهارلو را خشک میکند و ظرفیت گرمایی شیراز و استان فارس پایین می آید و بیابانی شدن آنجا تسریع می شود. به شدت مقاومت کرد تا آن سد ساخته شود. همین استاندار محیط زیستی به شدت به سازمان محیط زیست فشار می آورد که پتروشیمی باید در پارک ملی بهمان ساخته شود.

گفتند خرس قهوه ای نماد نفهمی است چرا نماد طبیعت استان ما قرار داده اید

این فعال زیست محیطی در ادامه سخنان خود در همایش بحران آب افزود: مشاور اقتصادی استاندار ایلام اخیرا مدیر کل محیط زیست ایلام را مورد خطاب قرار داده است که شما به خاطر خفظ چند دانه بلوط این استان را در محرومیت نگه داشته اید. نماینده مردم یاسوج بر علیه ما اعلام شکایت کرده است که چرا شما نماد طبیعت استان ما را خرس قهوه ای انتخاب کرده اید؛ خرس نماد نفهمی است و شما به مردم استان کهگلیه و بویر احمد توهین کرده اید. ما چقدر کار نکرده و راه نرفته داریم. ما باید به کجا بپردازیم تا این مشکلات را به صورت کلیدی حل کنیم.

مدارس جامع محیط زیستی و مدارس طبیعت را راه اندازی می کنیم

مدیر کل آموزش و مشارکت مردمی سازمان محیط زیست با بیان اینکه راه حل کلیدی آشنا کردن مردم با محیط زیست پرورش نسلی است که با عشق محیط زیست و به مواهب طبیعی به مثابه عشق به عزیزترین کسانشان است تربیت می شوند افزود: باید کاری کنیم که محیط زیست به صورت ناخودآگاه جزو ارزشهای غیرقابل معامله ایرانیان باشد. که فقط در این صورت است که ما شاهد ظهور مدیران و رؤسای جمهوری نخواهیم بود که فکر کند محیط زیست سد راه توسعه است. تمام هم و غم من و خانم ابتکار در سازمان محیط زیست این است که بتوانیم از مهد کودک ها شروع کنیم و مدارس جامع محیط زیستی و مدارس طبیعت را راه اندازی کنیم. باید از خشت اول شروع کنیم.

شوراهای مدیریت بحران آب در مناطق بحرانی در سطح استانی، منطقه ای و محلی تشکیل شود

در پایان این نشست بیانیه شورای سازمان های جامعه مدنی در خصوص بحران آب قرائت شد که متن آن به شرح زیر است:

چندین سال است که اظهارنظرها و هشدارهای متخصصین و آگاهان حوزه آب، نهادهای مدنی و برخی از مدیران دولتی نگرانی های عمیقی را در بخش های مختلف جامعه ایجاد کرده است. این نگرانی ها با مشاهده مناظر، زیست گاه ها، رودخانه ها، دریاچه ها، تالاب ها و ... بیشتر شده است و حتی اختلافات قومی و منطقه ای، رنگ و بوی تقابل های اجتماعی را در صورت گسترش بی آبی خبر می دهد. در این شرایط، تحرک ماه های اخیر در جامعه مدنی ایران نشان از لمس بیش از پیش عمق بحران در جامعه دارد.

در این رابطه، "شورای سازمان های جامعه مدنی" به عنوان نماینده بخشی از جامعه مدنی متکثر و متنوع ایران؛ ضمن هشدار نسبت به عواقب بی توجهی سیاست گذاران و دست اندرکاران؛ مشاهده عوارض و مشکلات زیر را در افزایش و گسترش بحران آب بسیار نگران کننده ارزیانی می کند، لذا به اعتقاد ما :

1. موضوع بحران آب به صورت همه جانبه، جایگاه و رتبه مناسبی در اولویت های تصمیم گیری و سیاست گذاری و اقدام های ملی ندارد.

2. عمق و گستردگی بحران آب بصورت شفاف و ملموس توسط نهادهای ذیربط اطلاع رسانی نمی شود.

3. سیاست ها و برنامه های آتی حوزه آب در دولت؛ جامع، شفاف و رفع کننده نگرانی های متخصصان و صاحب نظران و آحاد مردم نیست.

4. بین بخش های مختلف سیاست گذاری، تصمیم گیری و اجرائی در حوزه آب؛ همسویی و هماهنگی و وحدت نظر وجود ندارد.

5. مصلحت گرایی و محافظه کاری بی دلیل به ویژه در بخش کشاورزی؛ مانع تغییرات و مواجهه واقع بینانه با واقعیات منطقه ای و توجه به حقوق آیندگان شده است.

6. در سیاست گذاری ها و تصمیم گیری های مربوط به آب؛ نمایندگان نهادهای غیردولتی، مدنی و بخش خصوصی حضور و مشارکت اثربخش و تعیین کننده ندارند.

7. نگاه تمرکزگرای دولتی مانع بکارگیری مشارکت های مردمی در سطح منطقه ای و محلی شده است.

اینک که با کلید و تدبیر دولت یازدهم، کشور و ملت از تنگنای فضای بسته و تحریم هادر حال عبور است و بستر تعامل و همکاری را در عرصه بین المللی گشوده است و بذرهای امید در جامعه جوانه زده است؛ شایسته است "ریاست محترم جمهوری" مطابق با شعارهای خود در خصوص جلب مشارکت نهادهای مردمی؛ نسبت به توافق، همسوسازی و همکاری ملی در خصوص بحران آب و پدیده شوم خشکسالی؛ حل این مسئله را در شورایی مرکب از دولت، بخش خصوصی، نهادهای مدنی و غیردولتی و با حضور طیف های مختلف سیاسی به گفتگو و همگرایی ملی تبدیل نموده و مشارکت ملی را برای عبور از این پیچ تاریخی جلب نماید.

ما جمعی از نمایندگان سازمان های مدنی ضمن اعلام آمادگی برای همکاری و مشارکت با دولت و تعهد به حل این مسئله ملی؛ پیشنهاد می کنیم :

1. با گسترش اطلاع رسانی درباره عمق و گستره بحران آب و افزایش شفافیت درباره سیاست ها و برنامه های دولتی؛ موضوع بحران آب به موضوعی فراجناحی، ملی و فراگیر تبدیل و عزم ملی برای عبور از آن شکل بگیرد.

2. "شورای ملی مدیریت بحران آب" با حضور نمایندگان سازمان های غیردولتی و بخش خصوصی با هدف اولویت بخشی به موضوع بحران آب، همسوسازی و هماهنگی بین بخش های مختلف دولت و مردم و نظارت بر عملکرد مسئولین اجرائی تشکیل شود.

3. شوراهای مدیریت بحران آب در مناطق بحرانی در سطح استانی، منطقه ای و محلی با حضور نمایندگان سازمان های غیردولتی و کلیه تشکل های آب شامل مردم، کشاورزان، صنعت گران و . . . تشکیل شود.

4. به دور از ملاحظه کاری های بی دلیل؛ به صورت گسترده دانش، تجربه و تخصص ایرانیان داخل و خارج و نهادهای بین المللی برای حل مسئله به کار گرفته شود.

5. کندی و بروکراسی ناکارآمد دولتی در این زمینه هر چه سریعتر به حکمرانی مطلوب، اثربخش، پاسخگو و مسئولیت پذیر تبدیل گردد.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.