استاد بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به اینکه نسبی‌گرایی اخلاقی اساساً مردود است، گفت: اگر قرار باشد نسبیت اخلاقی به کرسی بنشیند اصلاً نمی‌شود از چیزی به نام حقوق بشر صحبت کرد.
به گزارش جماران به نقل از مهر، دکتر منوچهر صانعی دره بیدی درباره مکاتب معتقد به نسبی‌گرایی اخلاقی گفت: معمولاً مکاتبی که معتقدند ارزشهای اخلاقی زیر ساخت‌های جغرافیایی دارند معتقد به نسبی‌گرایی اخلاق هستند. می‌گویند در نقاط مختلف کره زمین گرما، سرما و منطقه کوهستانی و سردسیری و کویری و گرمسیری و مناطق جنگلی و معتدل بر ارزش‌های اخلاقی تأثیر می‌گذارند. یعنی ارزش‌های اخلاقی متناسب با این موقعیت‌ها و شرایط شکل می‌گیرد.

وی افزود: بزرگترین چهره معتقد به نسبیت اخلاقی منتسکیو است که در کتاب روح القوانین نظریات خود را در این خصوص بیان کرده است. او یک تئوری کاملاً منسجمی در این زمینه بیان کرده و معتقد است ارزشهای اخلاقی بر آمده از شرایط طبیعی و جغرافیایی است. یعنی مناطق آب و هوایی مختلف در دراز مدت تبدیل به شرایط و بعد تبدیل به ارزشها و احکام دینی می‌شود. منتسکیو در این کتاب مثال‌هایی از مسیحیت و اسلام و از هندوستان می‌آورد و می‌گوید به چه دلیل در دین اسلام خوردن گوشت خوک حرام است و او دلیل خود را علت منطقه جغرافیایی خاص عربستان بیان می دارد.

این محقق و پژوهشگر فلسفه در مورد نتایج اجتماعی نسبی‌گرایی اخلاق هم تصریح کرد: نسبی‌گرایی اخلاقی اساساً و اصولاً مردود است. یعنی یک نظام اخلاقی واحد برای انسانیت است؛ چنانچه کانت تضمین کرده است. کانت یک نسل پس از منتسکیو است و امروزه این مسائل مربوط به حقوق بشر و اینها همه مبتنی بر مطلق بودن اخلاق است. یعنی اگر قرار باشد نسبیت اخلاقی به کرسی بنشیند اصلاً نمی شود از چیزی به نام حقوق بشر صحبت کرد. حقوق بشر معنایش این است که یک نظام اخلاقی واحد وجود دارد که در جهان مسلط است اما به لحاظ اینکه گروه ها و مذاهب مختلف بتوانند هر کدام در درون خودشان یک ارزش‌های اخلاقی به وجود آورند این تئوری نسبیت اخلاقی می‌توانند یک زمینه منطقی فراهم کند برای این گروه‌های اقلیت در هر کشوری یا مذاهب مختلف که معتقد هستند می‌شود نظام اخلاقی مخصوص به خود را به وجود آورد.

استاد بازنشسته فلسفه دانشگاه شهید بهشتی در مورد دیدگاه اسلام در باره نسبی‌گرایی اخلاقی و یا جهان‌شمولی اخلاق هم عنوان کرد: دیدگاه اسلام را نمی‌شود در این دیدگاه‌ها طبقه بندی کرد. در بین متفکران مسلمان تئوری‌های اخلاقی داریم که می‌شود اینها را در یک دسته‌ای طبقه بندی کرد. مثلا مرحوم علامه طباطبایی بحثی به نام اعتباریات اخلاقی یا اخلاق اعتباری دارد و حرفش این است که این ارزشهای اخلاقی اعتباری هستند. این کلمه اعتباری را وقتی معنایش را پی‌گیری می‌کنیم نهایتاً می‌رسیم به اینکه اخلاق نسبی است و یک چیزی شبیه منتسکیو می‌گوید البته علامه از دیدگاه اسلام حرف می‌زند و کاری به دیدگاه منتسکیو ندارد.

این مدرس دانشگاه خاطر نشان کرد: اما صرف نظر از آرای علامه و برخی از فقهای دیگر که حرفهای دیگری زده‌اند مثل کتاب جامع السعادات ملا مهدی نراقی که به عنوان یک منبع اخلاقی است و ترکیبی از آراء افلاطون و ارسطو و قدمای یونان و ارزش‌های اسلامی و نظر متکلمین و اینهاست درواقع یک دیدگاه ترکیبی است. اما اگر از همه این مصداق‌ها صرف نظر کنیم و به اصل تئوری اسلام بپردازیم اصل تئوری اسلام اخلاق را نسبی می‌داند و اخلاق مطلق را قبول ندارد. زیرا در اسلام افراد به مؤمن و کافر و منافق و اهل کتاب و گروه‌های دیگر تقسیم می‌شوند که هر کدام از این گروه‌ها حقوق ویژه خود را دارند.

این محقق و پژوهشگر فلسفه تصریح کرد: در داخل مؤمنین حقوق مومنین با مومنات فرق می‌کند. در اسلام مومن و کافر حقوق برابر ندارند. لذا حقوق مطلقی در کار نیست.

آب و هوا

نظرات و دیدگاه ها

مسیولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آن هاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.